ശ്രീകൃഷ്ണൻ അർജുനനോട് പറഞ്ഞു: അർജുനാ, യജ്ഞങ്ങൾ കൊണ്ട് ദേവതകൾ പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവർ നിങ്ങൾക്കു ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഖങ്ങൾ നൽകും. ദേവതകൾ നൽകുന്ന അനുഭവങ്ങൾ യജ്ഞം അർപ്പിയാതെ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ കവർച്ചക്കാരനാണ്. യജ്ഞശേഷം ശേഷിക്കുന്ന അന്നം ഭക്തിയോടെ കഴിക്കുന്നവരാണ് പുണ്യവാൻ; അർപ്പണബോധം ഇല്ലാതെ, വെറും സ്വാർത്ഥതയോടെ ഭക്ഷണം ഒരുക്കുന്നവർ പാപം മാത്രമാണ് ഭക്ഷിക്കുന്നത്. സകല ജീവികളും അന്നത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു; അന്നം മഴയിൽ നിന്ന് ഉത്പന്നമാകുന്നു; മഴ യജ്ഞത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നു; യജ്ഞം again, കർമ്മത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഈ കർമ്മം വേദത്തിൽ നിന്ന് ഉത്പന്നമാകുന്നു, വേദം അക്ഷരത്തിൽ നിന്ന് ഉത്പന്നമാകുന്നു. അതിനാൽ, സകലവ്യാപിയായ വേദം യജ്ഞത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ ചക്രം അനുസരിക്കാതെ, ഇന്ദ്രിയസുഖത്തിൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്നവൻ, അർജുനാ, പാപജീവിതം നയിച്ച് വ്യർത്ഥമായി ജീവിക്കുന്നു. എന്നാൽ, ആത്മാവിൽ മാത്രം ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവൻ, ആത്മാവിൽ തൃപ്തനായി, ആത്മാവിൽ തന്നെ സംതൃപ്തനായി, അവനു ചെയ്യാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല. അവന്റെ കാര്യത്തിൽ, ചെയ്ത കാര്യത്തിലും ചെയ്യാത്ത കാര്യത്തിലും ഉദ്ദേശം ഇല്ല; അവൻ മറ്റൊരു ജീവിയിൽ ആശ്രയിക്കുന്നതുമില്ല. അതിനാൽ, അർജുനാ, അറ്റാച്ച്മെന്റ് ഇല്ലാതെ നിർബന്ധമായുള്ള കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം; അറ്റാച്ച്മെന്റ് ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ പരമോന്നതം പ്രാപിക്കുന്നു. യജ്ഞം, കർമ്മം എന്നിവയിലൂടെ തന്നെ ജനകാദികൾ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു; ലോകക്ഷേമത്തിനായി നീയും പ്രവർത്തിക്കണം. ഉന്നതപുരുഷൻ എന്ത് ചെയ്യുമോ, മറ്റ് എല്ലാവരും അതിനെ അനുസരിക്കും; അവൻ സ്ഥാപിക്കുന്ന മാനദണ്ഡം ലോകം പിന്തുടരും. അർജുനാ, എനിക്ക് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ചെയ്യാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല; എനിക്ക് നേടാനുള്ളത് ഒന്നുമില്ല; എന്നിരുന്നാലും ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഞാൻ എപ്പോഴും കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, അർജുനാ, മനുഷ്യർ എന്റെ വഴിയേ നടക്കും; ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കാതിരുന്നാൽ ഈ ലോകങ്ങൾ നശിക്കും, ഞാൻ സൃഷ്ടികൾക്ക് സംശയവും നാശവും വരുത്തും. അർജുനാ, അജ്ഞാനികൾ അറ്റാച്ച്മെന്റോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനികൾ അറ്റാച്ച്മെന്റ് ഇല്ലാതെ, ലോകക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കണം. ജ്ഞാനികൾ അജ്ഞാനികൾക്കു അവരുടെ അറ്റാച്ച്മെന്റുള്ള മനസ്സിനെ കലഹിപ്പിക്കരുത്; ജ്ഞാനികൾ സ്വയം ശാന്തമായി, അവരെ പ്രേരിപ്പിക്കണം. സകല കർമ്മങ്ങളും പ്രകൃതിയുടെ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നടക്കുന്നത്; അഹങ്കാരത്തിൽ പെട്ടവർ “ഞാനാണ് ചെയ്യുന്നത്” എന്ന് കരുതുന്നു. എന്നാൽ, യഥാർത്ഥം അറിയുന്നവൻ ഗുണങ്ങളും കർമ്മവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുന്നു; “ഗുണങ്ങൾ ഗുണങ്ങളെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു” എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അവൻ അറ്റാച്ച്മെന്റിൽ പെടാറില്ല. പ്രകൃതിഗുണങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടവരുടെ മനസ്സുകൾ കർമ്മങ്ങളോട് അറ്റാച്ച്മെന്റിലായിരിക്കും; ജ്ഞാനികൾ അജ്ഞാനികൾക്കു മനസ്സിനെ കലഹിപ്പിക്കരുത്. അർജുനാ, സകല കർമ്മങ്ങളും എനിക്ക് സമർപ്പിച്ച്, മനസ്സിനെ ആത്മാവിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ആസക്തിയും അഹങ്കാരവും ഒഴിവാക്കി, യുദ്ധം ചെയ്യണം. എന്റെ ഉപദേശം വിശ്വാസത്തോടെ, അസൂയ ഇല്ലാതെ പിന്തുടരുന്നവർ കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും. എന്നാൽ, അസൂയയോടെ, എന്റെ ഉപദേശം പിന്തുടരാത്തവർ, അർജുനാ, അവരെ അജ്ഞാനത്തിൽ അകപ്പെട്ടവരായി, വിവേകമില്ലാത്തവരായി അറിയണം. ജ്ഞാനികൾ പോലും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്; നിയന്ത്രണം കൊണ്ട് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? ഓരോ ഇന്ദ്രിയത്തിനും അതിന്റെ വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തിയും ദ്വേഷവും സ്ഥിരമാണ്; അവയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ പെടരുത്, അവ തടസ്സങ്ങളാണ്. തന്റെ തന്നെ ധർമ്മം, അർജുനാ, പിഴവുണ്ടായാലും മറ്റുള്ളവരുടെ ധർമ്മം മികച്ചതായി ചെയ്താൽ പോലും, തന്റെ തന്നെ ധർമ്മം നല്ലതാണ്; സ്വന്തം ധർമ്മത്തിൽ മരണം പോലും നല്ലതാണ്, മറ്റുള്ളവരുടെ ധർമ്മം ഭയമേകുന്നു. അർജുനൻ ചോദിച്ചു: അച്ഛാന്ത്യമായി, ചെയ്യാൻ മനസ്സില്ലാതിരിക്കുമ്പോഴും, മനുഷ്യൻ പാപം ചെയ്യാൻ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്, ഹേ വൃഷ്ണീകുലാന്ധനേ? ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: അതാണ് കാമം, അതാണ് ക്രോധം, രാജോഗുണത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചുള്ളത്; ഇതാണ് മഹാപാപി, മഹാശത്രു, ജ്ഞാനത്തിന് ശത്രു. അഗ്നി പുകകൊണ്ടു മറയ്ക്കപ്പെടുന്നതുപോലും, കണ്ണാടി പൊടികൊണ്ടു മറയ്ക്കപ്പെടുന്നതുപോലും, ഗർഭം ഗർഭാശയത്തിൽ മറയ്ക്കപ്പെടുന്നതുപോലും, ജ്ഞാനം കാമംകൊണ്ടു മറയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ശത്രുവായ കാമം ജ്ഞാനത്തിന്റെ ശാശ്വതമായ ശത്രുവാണ്; അതു തീപോലെ തൃപ്തിയില്ലാതെ, ജ്ഞാനികളെ മറയ്ക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്സ്, ബുദ്ധി — ഇതാണ് കാമത്തിന്റെ സ്ഥാനം; ഇവയിലൂടെ, കാമം ജ്ഞാനത്തെ മറയ്ക്കുന്നു. അതിനാൽ, അർജുനാ, ആദ്യം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ജ്ഞാനവും വിവേകവും നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ ദുഷ്ടശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കണം. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മനസ്സിനെക്കാൾ ഉന്നതമാണ്; മനസ്സ് ബുദ്ധിയെക്കാൾ ഉന്നതമാണ്; ബുദ്ധിയെക്കാൾ ഉന്നതമാണ് അത്മാവ്. അതിനാൽ, അത്മാവിനെ ആധാരമാക്കി, ബുദ്ധിക്ക് മുകളിലുള്ള അത്മാവിനെ അറിയിച്ച്, കാമമായ ഈ ദുഷ്ടശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കണം, മഹാബാഹോ. ശ്രീകൃഷ്ണൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ഈ അക്ഷരമായ യോഗം ഞാൻ ആദ്യം വിവസ്വതിനെ (സൂര്യനു) ഉപദേശിച്ചു; വിവസ്വത് മനുവിന്, മനു ഇക്ഷ്വാകുവിനു ഉപദേശിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ, രാജർഷികൾ ഈ യോഗം പാരമ്പര്യമായി അറിഞ്ഞു; എന്നാൽ, കാലക്രമത്തിൽ, അർജുനാ, ഈ യോഗം ലോകത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇതേ പുരാതന യോഗം ഞാൻ ഇന്നവനോട് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; നീ എന്റെ ഭക്തനും സുഹൃത്തുമാണ്; ഇതാണ് പരമഗുഹ്യമായത്. അർജുനൻ ചോദിച്ചു: ഹേ കൃഷ്ണാ, നിന്റെ ജനനം അടുത്തകാലത്താണ്; വിവസ്വതിന്റെ ജനനം പുരാതനമാണ്; നീ അതിനെ ആദിയിൽ ഉപദേശിച്ചതാണെന്ന് എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കണം? ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അർജുനാ, നിനക്കും എനിക്കും പല ജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഞാൻ അവയെല്ലാം അറിയുന്നു; നീ അറിയുന്നില്ല. ഞാൻ അജൻമയും, അക്ഷരസ്വഭാവവും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ നാഥനുമാണ്; എന്നിരുന്നാലും, ഞാൻ എന്റെ സ്വഭാവം നിയന്ത്രിച്ച്, സ്വതന്ത്രശക്തിയാൽ, ജനനം സ്വീകരിക്കുന്നു. ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുകയും, അധർമ്മം വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നപ്പോൾ, അർജുനാ, ഞാൻ ജനനം സ്വീകരിക്കുന്നു. സത്പുരുഷന്മാരുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി, ദുഷ്ടന്മാരുടെ നാശത്തിനായി, ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി, ഞാൻ ഓരോ കാലത്തിലും ജനിക്കുന്നു.