ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ

ನ ಕಾಙ್ಕ್ಷೇ ವಿಜಯಂ ಕೃಷ್ಣ ನ ಚ ರಾಜ್ಯಂ ಸುಖಾನಿ ಚ। ಕಿಂ ನೋ ರಾಜ್ಯೇನ ಗೋವಿನ್ದ ಕಿಂ ಭೋಗೈರ್ಜೀವಿತೇನ ವಾ।।1.32।।

ಕೃಷ್ಣಾ, ನನಗೆ ವಿಜಯವೂ ಬೇಡ, ರಾಜ್ಯವೂ ಬೇಡ, ಸುಖವೂ ಬೇಡ. ಗೋವಿಂದಾ, ರಾಜ್ಯದಿಂದ, ಭೋಗಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಜೀವದಿಂದ ನಮಗೆ ಏನು ಉಪಯೋಗ?

ಯೇಷಾಮರ್ಥೇ ಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಂ ನೋ ರಾಜ್ಯಂ ಭೋಗಾಃ ಸುಖಾನಿ ಚ। ತ ಇಮೇಽವಸ್ಥಿತಾ ಯುದ್ಧೇ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧನಾನಿ ಚ।।1.33।।

ನಾವು ರಾಜ್ಯ, ಭೋಗ, ಸುಖಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದೇ ಇವರಿಗಾಗಿ. ಆದರೆ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆಚಾರ್ಯಾಃ ಪಿತರಃ ಪುತ್ರಾಸ್ತಥೈವ ಚ ಪಿತಾಮಹಾಃ। ಮಾತುಲಾಃ ಶ್ಚಶುರಾಃ ಪೌತ್ರಾಃ ಶ್ಯಾಲಾಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನಸ್ತಥಾ।।1.34।।

ಗುರುಗಳು, ತಂದೆ, ಮಕ್ಕಳು, ತಾತಂದಿರು, ಮಾವಂದಿರು, ಮಾವಂದಿರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಮಾವಂದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಧುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಏತಾನ್ನ ಹನ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಘ್ನತೋಽಪಿ ಮಧುಸೂದನ। ಅಪಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಹೇತೋಃ ಕಿಂ ನು ಮಹೀಕೃತೇ।।1.35।।

ಮಧುಸೂದನ, ಅವರು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ, ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ, ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇನು?

ನಿಹತ್ಯ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ನಃ ಕಾ ಪ್ರೀತಿಃ ಸ್ಯಾಜ್ಜನಾರ್ದನ। ಪಾಪಮೇವಾಶ್ರಯೇದಸ್ಮಾನ್ಹತ್ವೈತಾನಾತತಾಯಿನಃ।।1.36।।

ಜನಾರ್ದನ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದರೆ ನಮಗೆ ಯಾವ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಇಂತಹವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸಲಿದೆ.

ತಸ್ಮಾನ್ನಾರ್ಹಾ ವಯಂ ಹನ್ತುಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಸ್ವಬಾನ್ಧವಾನ್। ಸ್ವಜನಂ ಹಿ ಕಥಂ ಹತ್ವಾ ಸುಖಿನಃ ಸ್ಯಾಮ ಮಾಧವ।।1.37।।

ಆದುದರಿಂದ, ನಾವು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಾರದು. ಹೇ ಮಾಧವ, ನಮ್ಮವರನ್ನೇ ಕೊಂದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಹೇಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರಬಹುದು?

ಯದ್ಯಪ್ಯೇತೇ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಲೋಭೋಪಹತಚೇತಸಃ। ಕುಲಕ್ಷಯಕೃತಂ ದೋಷಂ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹೇ ಚ ಪಾತಕಮ್।।1.38।।

ಈ ಧನದಾಸೆಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರ ದೋಷವನ್ನೂ, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವ ಪಾಪವನ್ನೂ ನೋಡದೆ ಇರಬಹುದು.

ಕಥಂ ನ ಜ್ಞೇಯಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಪಾಪಾದಸ್ಮಾನ್ನಿವರ್ತಿತುಮ್। ಕುಲಕ್ಷಯಕೃತಂ ದೋಷಂ ಪ್ರಪಶ್ಯದ್ಭಿರ್ಜನಾರ್ದನ।।1.39।।

ಜನಾರ್ದನ, ನಾವು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ಪಾಪವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಾವು ಈ ಪಾಪದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಾರದೆಂದು ಏಕೆ?

ಕುಲಕ್ಷಯೇ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತಿ ಕುಲಧರ್ಮಾಃ ಸನಾತನಾಃ। ಧರ್ಮೇ ನಷ್ಟೇ ಕುಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮಧರ್ಮೋಽಭಿಭವತ್ಯುತ।।1.40।।

ಕುಟುಂಬ ನಾಶವಾದಾಗ ಅದರ ಪುರಾತನ ಧರ್ಮಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮ ನಾಶವಾದಾಗ, ಪೂರಾ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಅಧರ್ಮಾಭಿಭವಾತ್ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರದುಷ್ಯನ್ತಿ ಕುಲಸ್ತ್ರಿಯಃ। ಸ್ತ್ರೀಷು ದುಷ್ಟಾಸು ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಜಾಯತೇ ವರ್ಣಸಙ್ಕರಃ।।1.41।।

ಅಕ್ರಮ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಕುಟುಂಬದ ಹೆಂಗಸರು ದೋಷಗ್ರಸ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಂಗಸರು ದೋಷಿತರಾದಾಗ, ವೃಷ್ಣಿಕುಲದವನೇ, ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಙ್ಕರೋ ನರಕಾಯೈವ ಕುಲಘ್ನಾನಾಂ ಕುಲಸ್ಯ ಚ। ಪತನ್ತಿ ಪಿತರೋ ಹ್ಯೇಷಾಂ ಲುಪ್ತಪಿಣ್ಡೋದಕಕ್ರಿಯಾಃ।।1.42।।

ಅಂತಹ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವರಿಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ನರಕವೇ ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಆಹಾರ-ನೀರು ಬಲಿಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

ದೋಷೈರೇತೈಃ ಕುಲಘ್ನಾನಾಂ ವರ್ಣಸಙ್ಕರಕಾರಕೈಃ। ಉತ್ಸಾದ್ಯನ್ತೇ ಜಾತಿಧರ್ಮಾಃ ಕುಲಧರ್ಮಾಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಾಃ।।1.43।।

ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವರ ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ, ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊಂದಲದಿಂದ, ಜಾತಿಯ ಧರ್ಮಗಳೂ ಕುಟುಂಬದ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉತ್ಸನ್ನಕುಲಧರ್ಮಾಣಾಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಜನಾರ್ದನ। ನರಕೇಽನಿಯತಂ ವಾಸೋ ಭವತೀತ್ಯನುಶುಶ್ರುಮ।।1.44।।

ಕುಟುಂಬದ ಧರ್ಮಗಳು ನಾಶವಾದವರಿಗೆ, ಜನಾರ್ದನ, ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನರಕದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವರು ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.

ಅಹೋ ಬತ ಮಹತ್ಪಾಪಂ ಕರ್ತುಂ ವ್ಯವಸಿತಾ ವಯಮ್। ಯದ್ರಾಜ್ಯಸುಖಲೋಭೇನ ಹನ್ತುಂ ಸ್ವಜನಮುದ್ಯತಾಃ।।1.45।।

ಅಯ್ಯೋ, ನಾವು ಎಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇವೆ! ರಾಜ್ಯದ ಸುಖದ ಆಸೆಗೆ ನಮ್ಮವರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ.

ಯದಿ ಮಾಮಪ್ರತೀಕಾರಮಶಸ್ತ್ರಂ ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಯಃ। ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾ ರಣೇ ಹನ್ಯುಸ್ತನ್ಮೇ ಕ್ಷೇಮತರಂ ಭವೇತ್।।1.46।।

ನಾನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸದೆ, ಶಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಕೊಂದರೂ ಅದು ನನಗೆ ಉತ್ತಮ.

ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಽರ್ಜುನಃ ಸಂಖ್ಯೇ ರಥೋಪಸ್ಥ ಉಪಾವಿಶತ್। ವಿಸೃಜ್ಯ ಸಶರಂ ಚಾಪಂ ಶೋಕಸಂವಿಗ್ನಮಾನಸಃ।।1.47।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಅರ್ಜುನನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು. ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಿದ್ದನು.

ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ ತಂ ತಥಾ ಕೃಪಯಾಽವಿಷ್ಟಮಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕುಲೇಕ್ಷಣಮ್। ವಿಷೀದನ್ತಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಮುವಾಚ ಮಧುಸೂದನಃ।।2.1।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆತನಿಗೆ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ವಿಷಾದದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಧುಸೂದನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ ಕುತಸ್ತ್ವಾ ಕಶ್ಮಲಮಿದಂ ವಿಷಮೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್। ಅನಾರ್ಯಜುಷ್ಟಮಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಕೀರ್ತಿಕರಮರ್ಜುನ।।2.2।।

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅರ್ಜುನ, ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಈ ನಿರಾಶೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂತು? ಇದು ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ಕೊಡದು, ಅಪಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತಂದಿಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಮಾ ಸ್ಮ ಗಮಃ ಪಾರ್ಥ ನೈತತ್ತ್ವಯ್ಯುಪಪದ್ಯತೇ। ಕ್ಷುದ್ರಂ ಹೃದಯದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವೋತ್ತಿಷ್ಠ ಪರನ್ತಪ।।2.3।।

ಪಾರ್ಥಾ, ನೀನು ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಇದು ನಿನಗೆ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಹೃದಯದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎದ್ದೇಳು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುವವನೇ.

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ ಕಥಂ ಭೀಷ್ಮಮಹಂ ಸಂಖ್ಯೇ ದ್ರೋಣಂ ಚ ಮಧುಸೂದನ। ಇಷುಭಿಃ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಪೂಜಾರ್ಹಾವರಿಸೂದನ।।2.4।।

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಮಧುಸೂದನ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನನ್ನೂ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ, ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾದವರನ್ನು, ನಾನು ಹೇಗೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೋರಾಡಲಿ?

ಗುರೂನಹತ್ವಾ ಹಿ ಮಹಾನುಭಾವಾನ್ ಶ್ರೇಯೋ ಭೋಕ್ತುಂ ಭೈಕ್ಷ್ಯಮಪೀಹ ಲೋಕೇ। ಹತ್ವಾರ್ಥಕಾಮಾಂಸ್ತು ಗುರೂನಿಹೈವ ಭುಞ್ಜೀಯ ಭೋಗಾನ್ ರುಧಿರಪ್ರದಿಗ್ಧಾನ್।।2.5।।

ಈ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮರಾದ ಗುರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ, ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಬದುಕುವುದು ನನಗೆ ಉತ್ತಮ. ಅವರು ಧನದ ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಅವರ ರಕ್ತದಿಂದ ಕಲೆತಾದ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆನು.

ನ ಚೈತದ್ವಿದ್ಮಃ ಕತರನ್ನೋ ಗರೀಯೋ ಯದ್ವಾ ಜಯೇಮ ಯದಿ ವಾ ನೋ ಜಯೇಯುಃ। ಯಾನೇವ ಹತ್ವಾ ನ ಜಿಜೀವಿಷಾಮ ಸ್ತೇಽವಸ್ಥಿತಾಃ ಪ್ರಮುಖೇ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ।।2.6।।

ನಾವು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಉತ್ತಮವೋ, ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಉತ್ತಮವೋ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾವು ಅವರನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾರ್ಪಣ್ಯದೋಷೋಪಹತಸ್ವಭಾವಃ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮಸಂಮೂಢಚೇತಾಃ। ಯಚ್ಛ್ರೇಯಃ ಸ್ಯಾನ್ನಿಶ್ಿಚತಂ ಬ್ರೂಹಿ ತನ್ಮೇ ಶಿಷ್ಯಸ್ತೇಽಹಂ ಶಾಧಿ ಮಾಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಮ್।।2.7।।

ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಕರುಣೆಯಿಂದ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ. ನನಗೆ ಯಾವುದು ಉತ್ತಮವೋ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಶಿಷ್ಯನು, ನನ್ನನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ನ ಹಿ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ಮಮಾಪನುದ್ಯಾ ದ್ಯಚ್ಛೋಕಮುಚ್ಛೋಷಣಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮ್। ಅವಾಪ್ಯ ಭೂಮಾವಸಪತ್ನಮೃದ್ಧಮ್ ರಾಜ್ಯಂ ಸುರಾಣಾಮಪಿ ಚಾಧಿಪತ್ಯಮ್।।2.8।।

ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಯಾವುದು ದೂರ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ದುಃಖ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಎದುರಿಲ್ಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾದರೂ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನಾದರೂ ದೊರೆತರೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಞ್ಜಯ ಉವಾಚ ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹೃಷೀಕೇಶಂ ಗುಡಾಕೇಶಃ ಪರನ್ತಪ। ನ ಯೋತ್ಸ್ಯ ಇತಿ ಗೋವಿನ್ದಮುಕ್ತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ।।2.9।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಗುಡಾಕೇಶನು, ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ 'ನಾನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಗೋವಿಂದನ ಮುಂದೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.

ತಮುವಾಚ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಭಾರತ। ಸೇನಯೋರುಭಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ವಿಷೀದನ್ತಮಿದಂ ವಚಃ।।2.10।।

ಭಾರತ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೇನೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಾದದಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ, ಹೃಷೀಕೇಶನು ನಗುವಿನ ಮುಖದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ ಅಶೋಚ್ಯಾನನ್ವಶೋಚಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾದಾಂಶ್ಚ ಭಾಷಸೇ। ಗತಾಸೂನಗತಾಸೂಂಶ್ಚ ನಾನುಶೋಚನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾಃ।।2.11।।

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ದುಃಖಪಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದವರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಆದರೆ ಜ್ಞಾನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಪಂಡಿತರು ಸತ್ತವರಿಗೂ ಬದುಕಿರುವವರಿಗೂ ದುಃಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ತ್ವೇವಾಹಂ ಜಾತು ನಾಸಂ ನ ತ್ವಂ ನೇಮೇ ಜನಾಧಿಪಾಃ। ನ ಚೈವ ನ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ ಸರ್ವೇ ವಯಮತಃ ಪರಮ್।।2.12।।

ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇದ್ದೆ, ನೀನು ಇದ್ದೆ, ಈ ರಾಜರು ಇದ್ದರು ಎಂಬುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಸತ್ಯ. ಮುಂದೆಯೂ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಇರಲೇಬೇಕು.

ದೇಹಿನೋಽಸ್ಮಿನ್ಯಥಾ ದೇಹೇ ಕೌಮಾರಂ ಯೌವನಂ ಜರಾ। ತಥಾ ದೇಹಾನ್ತರಪ್ರಾಪ್ತಿರ್ಧೀರಸ್ತತ್ರ ನ ಮುಹ್ಯತಿ।।2.13।।

ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮನು ಬಾಲ್ಯ, ಯೌವನ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ, ದೇಹ ಬದಲಾಗುವಾಗ ಹೊಸ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದರಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.