ನ ಮೇ ಪಾರ್ಥಾಸ್ತಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಕಿಞ್ಚನ। ನಾನವಾಪ್ತಮವಾಪ್ತವ್ಯಂ ವರ್ತ ಏವ ಚ ಕರ್ಮಣಿ।।3.22।।
ಪಾರ್ಥನೇ, ನನಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಇಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಾನು ಕೆಲಸದಲ್ಲೇ ನಿರತರಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಯದಿ ಹ್ಯಹಂ ನ ವರ್ತೇಯಂ ಜಾತು ಕರ್ಮಣ್ಯತನ್ದ್ರಿತಃ। ಮಮ ವರ್ತ್ಮಾನುವರ್ತನ್ತೇ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಪಾರ್ಥ ಸರ್ವಶಃ।।3.23।।
ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಪಾರ್ಥನೇ, ಎಲ್ಲ ಜನರು ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಉತ್ಸೀದೇಯುರಿಮೇ ಲೋಕಾ ನ ಕುರ್ಯಾಂ ಕರ್ಮ ಚೇದಹಮ್। ಸಙ್ಕರಸ್ಯ ಚ ಕರ್ತಾ ಸ್ಯಾಮುಪಹನ್ಯಾಮಿಮಾಃ ಪ್ರಜಾಃ।।3.24।।
ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ ಈ ಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ನಾನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಸಕ್ತಾಃ ಕರ್ಮಣ್ಯವಿದ್ವಾಂಸೋ ಯಥಾ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಭಾರತ। ಕುರ್ಯಾದ್ವಿದ್ವಾಂಸ್ತಥಾಸಕ್ತಶ್ಿಚಕೀರ್ಷುರ್ಲೋಕಸಂಗ್ರಹಮ್।।3.25।।
ಭಾರತನೇ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಆಸೆಪಟ್ಟು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು.
ನ ಬುದ್ಧಿಭೇದಂ ಜನಯೇದಜ್ಞಾನಾಂ ಕರ್ಮಸಙ್ಗಿನಾಮ್। ಜೋಷಯೇತ್ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಯುಕ್ತಃ ಸಮಾಚರನ್।।3.26।।
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು; ಅವರು ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತಾವು ಶಾಂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಅವರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಕೃತೇಃ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾನಿ ಗುಣೈಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ। ಅಹಙ್ಕಾರವಿಮೂಢಾತ್ಮಾ ಕರ್ತಾಽಹಮಿತಿ ಮನ್ಯತೇ।।3.27।।
ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳು ಮಾಡಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಗ್ಧನಾದವನು 'ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತತ್ತ್ವವಿತ್ತು ಮಹಾಬಾಹೋ ಗುಣಕರ್ಮವಿಭಾಗಯೋಃ। ಗುಣಾ ಗುಣೇಷು ವರ್ತನ್ತ ಇತಿ ಮತ್ವಾ ನ ಸಜ್ಜತೇ।।3.28।।
ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು, ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಗುಣ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿತು, 'ಗುಣಗಳು ಗುಣಗಳಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ' ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಕೃತೇರ್ಗುಣಸಮ್ಮೂಢಾಃ ಸಜ್ಜನ್ತೇ ಗುಣಕರ್ಮಸು। ತಾನಕೃತ್ಸ್ನವಿದೋ ಮನ್ದಾನ್ಕೃತ್ಸ್ನವಿನ್ನ ವಿಚಾಲಯೇತ್।।3.29।।
ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡವರು ಗುಣಗಳ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಮೂರ್ಖರನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು.
ಮಯಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸಂನ್ಯಸ್ಯಾಧ್ಯಾತ್ಮಚೇತಸಾ। ನಿರಾಶೀರ್ನಿರ್ಮಮೋ ಭೂತ್ವಾ ಯುಧ್ಯಸ್ವ ವಿಗತಜ್ವರಃ।।3.30।।
ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆಸೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು.
ಯೇ ಮೇ ಮತಮಿದಂ ನಿತ್ಯಮನುತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ। ಶ್ರದ್ಧಾವನ್ತೋಽನಸೂಯನ್ತೋ ಮುಚ್ಯನ್ತೇ ತೇಽಪಿ ಕರ್ಮಭಿಃ।।3.31।।
ಯಾರು ನನ್ನ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೂಡ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಯೇ ತ್ವೇತದಭ್ಯಸೂಯನ್ತೋ ನಾನುತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಮೇ ಮತಮ್। ಸರ್ವಜ್ಞಾನವಿಮೂಢಾಂಸ್ತಾನ್ವಿದ್ಧಿ ನಷ್ಟಾನಚೇತಸಃ।।3.32।।
ಆದರೆ ಯಾರು ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ದ್ವೇಷದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲೂ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವರಾಗಿ, ನಷ್ಟರಾದವರಾಗಿ ತಿಳಿ.
ಸದೃಶಂ ಚೇಷ್ಟತೇ ಸ್ವಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರ್ಜ್ಞಾನವಾನಪಿ। ಪ್ರಕೃತಿಂ ಯಾನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ನಿಗ್ರಹಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ।।3.33।।
ಜ್ಞಾನಿಯಾದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಏನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು?
ಇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಸ್ಯಾರ್ಥೇ ರಾಗದ್ವೇಷೌ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ। ತಯೋರ್ನ ವಶಮಾಗಚ್ಛೇತ್ತೌ ಹ್ಯಸ್ಯ ಪರಿಪನ್ಥಿನೌ।।3.34।।
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೂ ಅದರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಇರುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಮಾರ್ಗದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ.
ಶ್ರೇಯಾನ್ಸ್ವಧರ್ಮೋ ವಿಗುಣಃ ಪರಧರ್ಮಾತ್ಸ್ವನುಷ್ಠಿತಾತ್। ಸ್ವಧರ್ಮೇ ನಿಧನಂ ಶ್ರೇಯಃ ಪರಧರ್ಮೋ ಭಯಾವಹಃ।।3.35।।
ಸ್ವಧರ್ಮವು ದೋಷಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಪರಧರ್ಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ; ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪರಧರ್ಮವು ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ ಅಥ ಕೇನ ಪ್ರಯುಕ್ತೋಽಯಂ ಪಾಪಂ ಚರತಿ ಪೂರುಷಃ। ಅನಿಚ್ಛನ್ನಪಿ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯ ಬಲಾದಿವ ನಿಯೋಜಿತಃ।।3.36।।
ಅರ್ಜುನನು ಕೇಳಿದನು: ಹೇ ವೃಷ್ಣಿಕುಲೋದ್ಭವ, ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಒಬ್ಬನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಪಾಪಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿತನಾಗುವುದು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ?
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ ಕಾಮ ಏಷ ಕ್ರೋಧ ಏಷ ರಜೋಗುಣಸಮುದ್ಭವಃ। ಮಹಾಶನೋ ಮಹಾಪಾಪ್ಮಾ ವಿದ್ಧ್ಯೇನಮಿಹ ವೈರಿಣಮ್।।3.37।।
ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅದು ಕಾಮ, ಅದು ಕ್ರೋಧ; ಇವು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ. ಇವು ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಸಕ, ಮಹಾಪಾಪಿ, ಇಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಧೂಮೇನಾವ್ರಿಯತೇ ವಹ್ನಿರ್ಯಥಾಽಽದರ್ಶೋ ಮಲೇನ ಚ। ಯಥೋಲ್ಬೇನಾವೃತೋ ಗರ್ಭಸ್ತಥಾ ತೇನೇದಮಾವೃತಮ್।।3.38।।
ಹಾಗೆ, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊಗೆಯಿಂದ, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಧೂಳಿನಿಂದ, ಗರ್ಭವನ್ನು ಗರ್ಭಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿರುವಂತೆ, ಇದನ್ನೂ ಅದೇ ಮುಚ್ಚಿದೆ.
ಆವೃತಂ ಜ್ಞಾನಮೇತೇನ ಜ್ಞಾನಿನೋ ನಿತ್ಯವೈರಿಣಾ। ಕಾಮರೂಪೇಣ ಕೌನ್ತೇಯ ದುಷ್ಪೂರೇಣಾನಲೇನ ಚ।।3.39।।
ಕೌಂತೇಯ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈ ಶಾಶ್ವತ ಶತ್ರು, ಕಾಮರೂಪದ ಅಪೂರಕ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರಸ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾನಮುಚ್ಯತೇ। ಏತೈರ್ವಿಮೋಹಯತ್ಯೇಷ ಜ್ಞಾನಮಾವೃತ್ಯ ದೇಹಿನಮ್।।3.40।।
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯೇ ಇದರ ನೆಲೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ದೇಹಿಯನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಾದೌ ನಿಯಮ್ಯ ಭರತರ್ಷಭ। ಪಾಪ್ಮಾನಂ ಪ್ರಜಹಿ ಹ್ಯೇನಂ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನನಾಶನಮ್।।3.41।।
ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಭಾರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮೊದಲಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ವಿವೇಕವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವ ಈ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪರಾಣ್ಯಾಹುರಿನ್ದ್ರಿಯೇಭ್ಯಃ ಪರಂ ಮನಃ। ಮನಸಸ್ತು ಪರಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಯೋ ಬುದ್ಧೇಃ ಪರತಸ್ತು ಸಃ।।3.42।।
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಬುದ್ಧಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬುದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವನು ಆತನೇ.
ಏವಂ ಬುದ್ಧೇಃ ಪರಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಸಂಸ್ತಭ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ। ಜಹಿ ಶತ್ರುಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ಕಾಮರೂಪಂ ದುರಾಸದಮ್।।3.43।।
ಹೀಗಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು, ಕಾಮರೂಪದ ದುಷ್ಟ ಶತ್ರುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು.
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ ಇಮಂ ವಿವಸ್ವತೇ ಯೋಗಂ ಪ್ರೋಕ್ತವಾನಹಮವ್ಯಯಮ್। ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮನವೇ ಪ್ರಾಹ ಮನುರಿಕ್ಷ್ವಾಕವೇಽಬ್ರವೀತ್।।4.1।।
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಈ ಅಮರವಾದ ಯೋಗವನ್ನು ವಿವಸ್ವಂತನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದೆನು. ವಿವಸ್ವಂತನು ಅದನ್ನು ಮನುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, ಮನುವು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
ಏವಂ ಪರಮ್ಪರಾಪ್ರಾಪ್ತಮಿಮಂ ರಾಜರ್ಷಯೋ ವಿದುಃ। ಸ ಕಾಲೇನೇಹ ಮಹತಾ ಯೋಗೋ ನಷ್ಟಃ ಪರನ್ತಪ।।4.2।।
ಈ ಯೋಗವನ್ನು ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಭಾರತ, ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಗವು ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.
ಸ ಏವಾಯಂ ಮಯಾ ತೇಽದ್ಯ ಯೋಗಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪುರಾತನಃ। ಭಕ್ತೋಽಸಿ ಮೇ ಸಖಾ ಚೇತಿ ರಹಸ್ಯಂ ಹ್ಯೇತದುತ್ತಮಮ್।।4.3।।
ಈ ಪುರಾತನ ಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ಇಂದು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೂ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ವಿಷಯ.
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ ಅಪರಂ ಭವತೋ ಜನ್ಮ ಪರಂ ಜನ್ಮ ವಿವಸ್ವತಃ। ಕಥಮೇತದ್ವಿಜಾನೀಯಾಂ ತ್ವಮಾದೌ ಪ್ರೋಕ್ತವಾನಿತಿ।।4.4।।
ಅರ್ಜುನನು ಕೇಳಿದನು: ನಿನ್ನ ಜನ್ಮವು ಇತ್ತೀಚಿನದು, ವಿವಸ್ವಂತನದು ಬಹಳ ಹಳೆಯದು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಮೊದಲೇ ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ?
ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ ಬಹೂನಿ ಮೇ ವ್ಯತೀತಾನಿ ಜನ್ಮಾನಿ ತವ ಚಾರ್ಜುನ। ತಾನ್ಯಹಂ ವೇದ ಸರ್ವಾಣಿ ನ ತ್ವಂ ವೇತ್ಥ ಪರನ್ತಪ।।4.5।।
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅರ್ಜುನ, ನಾನೂ ನೀನೂ ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಜೋಽಪಿ ಸನ್ನವ್ಯಯಾತ್ಮಾ ಭೂತಾನಾಮೀಶ್ವರೋಽಪಿ ಸನ್। ಪ್ರಕೃತಿಂ ಸ್ವಾಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸಂಭವಾಮ್ಯಾತ್ಮಮಾಯಯಾ।।4.6।।
ನಾನು ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವು ನಾಶವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
ಯದಾ ಯದಾ ಹಿ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಗ್ಲಾನಿರ್ಭವತಿ ಭಾರತ। ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನಮಧರ್ಮಸ್ಯ ತದಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಸೃಜಾಮ್ಯಹಮ್।।4.7।।
ಭಾರತ, ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೀನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಅಧರ್ಮವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಪರಿತ್ರಾಣಾಯ ಸಾಧೂನಾಂ ವಿನಾಶಾಯ ಚ ದುಷ್ಕೃತಾಮ್। ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಾಯ ಸಂಭವಾಮಿ ಯುಗೇ ಯುಗೇ।।4.8।।
ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾನು ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.