ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು: “ಅರ್ಜುನ, ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಆ ಆಸೆಗಳತ್ತ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹವರ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬುದ್ಧಿ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳು ಮೂರು ಗುಣಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜುನ, ನೀನು ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳೆಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ನಿತ್ಯ ಶುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವವನಾಗಿ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸದೆ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗು. ವೇದಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಜ್ಞಾನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜಲಪೂರಿತವಾದಾಗ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬಾವಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವದನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ನಿನಗೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಮಾತ್ರ ಇದೆ, ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಲ್ಲ. ಕರ್ಮದ ಫಲವೇ ನಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬಾರದು; ಜೊತೆಗೆ, ನೀನು ಕರ್ಮವಿಲ್ಲದ ನಿರ್ಗತಿಕನಾಗಬಾರದು. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಅರ್ಜುನ, ಎಲ್ಲಾ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಫಲತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವನೆ ಹೊಂದಿ ಕರ್ಮಮಾಡು. ಸಮತ್ವವೇ ಯೋಗ. ಕರ್ಮವು ಜ್ಞಾನಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಅರ್ಜುನ. ಜ್ಞಾನಯೋಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಫಲದ ಆಶೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವವರು ದುಃಖಿಗಳು. ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತನಾದವನು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶುಭ-ಅಶುಭ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಯೋಗವೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಶಲತೆ. ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಏಕೀಭಾವ ಹೊಂದಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಜನ್ಮ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಗೂ ಅತೀತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯು ಮೋಹದ ಕಾಡನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಕೇಳಿರುವದನ್ನು ಕುರಿತು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗುತ್ತೀ. ಯಾವಾಗ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಕೇಳಿದ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿರದೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೋ, ಆಗ ನೀನು ಯೋಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೀಯೆಂದು ತಿಳಿ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಹೇ ಕೇಶವ, ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಲಕ್ಷಣವೇನು? ಅವನು ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ?' ಆಗ ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಯಾವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವನ ಮನಸ್ಸು ದುಃಖದಿಂದ ಚಲನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಖದ ಆಸೆ ಇಲ್ಲ, ಆಸಕ್ತಿ, ಭಯ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಿತಧೀಮುನಿಯೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಅಸಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಶುಭ-ಅಶುಭ ದೊರೆತಾಗ ಸಂತೋಷಿಸದ, ದ್ವೇಷಿಸದ, ಅವನ ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಆಮೇಲೆ, ಕಪ್ಪೆ ತನ್ನ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನು. ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರಿಗೂ ಅವುಗಳ ರುಚಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಆ ರುಚಿಯೂ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನ, ಅಲೆಯುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಆದಕಾರಣ, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವನ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಮನೆ, ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಕ್ರೋಧ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೋಹ, ಮೋಹದಿಂದ ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶ, ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶದಿಂದ ಬುದ್ಧಿನಾಶ, ಬುದ್ಧಿನಾಶದಿಂದ ನಾಶವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಆಸಕ್ತಿ-ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ, ಆತ್ಮವಶನಾಗಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಶಾಂತಿಯು ದೊರೆತಾಗ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಥಿರನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ, ಧ್ಯಾನವೂ ಇಲ್ಲ; ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಖವೇನು? ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋದಾಗ, ಅದು ಹಡಗಿನಂತೆ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅರ್ಜುನಾ, ಯಾವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೇ ಅದು ರಾತ್ರಿ ಇದ್ದಂತೆ, ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅದು ಜಾಗೃತಿಯಾಗಿದೆ; ಪ್ರಪಂಚ ಜಾಗೃತಿಯಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಅದು ರಾತ್ರಿ. ಎಷ್ಟು ನದಿಗಳು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆಯೋ, ಆದರೂ ಸಾಗರವನು ಚಲನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳೂ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆಸೆಪಡುವವನು ಎಂದೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಜುನ, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಿತಿ. ಇದನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅರ್ಜುನನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಹೇ ಜನಾರ್ದನ, ನೀನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯಲ್ಲ, ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದೇಕೆ?' 'ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು, ಯಾವುದು ನನಗೆ ಪರಮಮಂಗಳವನ್ನು ತಂದೀತು.' ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಅರ್ಜುನ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ: ಸಂಖ್ಯಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗ. ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕುಳಿತುಕೊಂಡರೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದು; ಕೇವಲ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಹೋಗಲಾಗದು. ಯಾರೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ತಡೆದು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮೋಹಿತನು, ಅವನನ್ನು ಪಾಕಂಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಕ್ರಿಯಾಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅರ್ಜುನ, ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ನಿಯಮಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸು; ಕರ್ಮವೇ ನಿರ್ಗತಿಕತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ನಿರ್ಗತಿಕತೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನಲ್ಲದೆ, ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಈ ಲೋಕವು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜುನ, ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಕರ್ಮಮಾಡು. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಯಜ್ಞದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, 'ಈ ಮೂಲಕ ನೀವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಿ; ಇದು ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವದು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನೀವು ಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಿ; ಹೀಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು, ನೀವು ಪರಮಮಂಗಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ.