ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸು, ಮೃದು ಸ್ವಭಾವ, ಮೌನ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಪವಿತ್ರತೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾನಸಿಕ ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಪರಮ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವವರು ಸಾತ್ತ್ವಿಕರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗೌರವ, ಮಾನ ಅಥವಾ ಪೂಜೆಯಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಮಾಡುವ ತಪಸ್ಸು ರಾಜಸ ಸ್ವಭಾವದದು, ಇದು ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ, ನಿಜವಾದದು ಅಲ್ಲ. ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಂದ, ತಮ್ಮನ್ನೇ ಹಿಂಸಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ತಪಸ್ಸು ತಮಸ ಸ್ವಭಾವದದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದು ಭಗವಂತನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾನವನ್ನು ಕುರಿತು, "ಇದು ಕೊಡಬೇಕು" ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ, ಯೋಗ್ಯನಿಗೆ, ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ ದಾನವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ ದಾನವನ್ನು ರಾಜಸ ಸ್ವಭಾವದದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಪ್ಪು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಅವಮಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಕೊಡುವ ದಾನವನ್ನು ತಮಸ ಸ್ವಭಾವದದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಓಂ ತತ್ ಸತ್" ಎಂಬ ಮೂರು ಪದಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪದಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳು ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು ಯಾವಾಗಲೂ "ಓಂ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. "ತತ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಸತ್" ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಶುಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನೂ "ಸತ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಅಥವಾ ತಪಸ್ಸು "ಅಸತ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹಿರ್ಷಿಕೇಶನಂತೆ, "ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸನ್ನ್ಯಾಸಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇನು? ಅವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ: ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸನ್ನ್ಯಾಸ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದನ್ನು ಪಂಡಿತರು ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮವನ್ನು ಕೆಟ್ಟದು ಎಂದು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಜುನ, ತ್ಯಾಗದ ಅಂತಿಮ ತತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ತ್ಯಾಗವೂ ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಯಜ್ಞ, ದಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು—ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ನನ್ನ ದೃಢವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನಿರ್ಧಾರ. ನಿಯಮಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಮೋಹದಿಂದ ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ತಮಸ ಸ್ವಭಾವದದು. ಕೇವಲ ದುಃಖಕರವಾದುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಭಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ರಾಜಸ ಸ್ವಭಾವದದು, ಅದು ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅರ್ಜುನ, ಕರ್ತವ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು, ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ಯುಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು, ಸಂಶಯರಹಿತರಾಗಿರುವವರು, ಅವರು ದುಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಶುಭ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆಸೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ—ಅಂತಹ ತ್ಯಾಜಕರು ಸಾತ್ತ್ವಿಕರು. ದೇಹವಿರುವವನು ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಯಾರು ಫಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ತ್ಯಾಜಕರು. ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದವರಿಗೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಫಲ—ಅನುಕೂಲ, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ—ಮರಣಾನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ತ್ಯಾಗಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳ Siddhiyannu ಸಾಧಿಸಲು ಪಂಚ ಕಾರಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ದೇಹ (ಕರ್ಮಭೂಮಿ), ಕರ್ತ (ಕರ್ತೃ), ವಿಭಿನ್ನ ಉಪಕರಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಐದನೆಯದಾಗಿ ದೈವ (ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ). ದೇಹದಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ—ಶುಭವಾಗಲಿ, ಅಶುಭವಾಗಲಿ—ಈ ಐದು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾರು ತಪ್ಪಾಗಿ, ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಜವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವರು, ಅವರ ಬುದ್ಧಿ ದೋಷರಹಿತವಾಗಿರುವುದು, ಅವರು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಬಂಧನದಲ್ಲೂ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞೇಯ (ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತು) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾತೃ (ಅರಿವನು)—ಇವು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುವ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು. ಉಪಕರಣ, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ—ಇವು ಕಾರ್ಯದ ಮೂರು ಅಂಗಗಳು. ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ ಕೂಡ ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವಿಭಜಿತವಾದ ಒಂದು ಅವಿನಾಶವಾದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಾಣುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮಾತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ರಾಜಸ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ, ಯುಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ, ಅಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತೃಣಸ್ವರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಮಸ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಿಯಮಿತವಾದ, ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ಇಚ್ಛೆ-ದ್ವೇಷಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ, ಬಹಳ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರಾಜಸ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮೋಹದಿಂದ, ಪರಿಣಾಮ, ನಷ್ಟ, ಹಾನಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೇ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಮಸ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಅಸಕ್ತಿಯಿಂದ, "ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಯಶಸ್ಸು-ವಿಫಲತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾರು ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ಲೋಭದಿಂದ, ಕ್ರೂರತೆಯಿಂದ, ಅಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ, ಸಂತೋಷ-ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ರಾಜಸ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ, ಭಗವಂತನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ತಪಸ್ಸಿನ, ದಾನದ, ತ್ಯಾಗದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ-ಕರ್ಮ-ಕರ್ತೃಗಳ ಗುಣಭೇದಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧತೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಿಪ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.