ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಆತನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ: ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಜ್ಞಾನವು ಉತ್ತಮ, ಆದರೆ ಧ್ಯಾನವು ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲದು; ಧ್ಯಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು. ಈ ಫಲತ್ಯಾಗದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳತ್ತ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿಯೂ, ದಯಾಳುವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸಂತೋಷ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ಷಮಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ—ಅಂತಹ ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನು ನನಗಿಷ್ಟ. ಆತನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಸದಾ ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ—ಅಂತಹ ಭಕ್ತನು ನನಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯ. ಯಾರಿಂದ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಶಾಂತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಲೋಕದಿಂದ ಅವನಿಗೂ ಅಶಾಂತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂತೋಷ, ದ್ವೇಷ, ಭಯ, ಕಳವಳಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಅವನೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಯಾವನು ಏನನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಶುದ್ಧನು, ಕೌಶಲ್ಯವಂತನು, ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದವನು, ಸಂಕಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು—ಅವನೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಯಾವನು ಸಂತೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆಸೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಶುಭ-ಅಶುಭ ಎರಡನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾನೆ—ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಶತ್ರು-ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವ, ಮಾನ-ಅಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ, ಶೀತ-ಉಷ್ಣ, ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಪ್ರಶಂಸೆ-ನಿಂದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ, ಮೌನವಾಗಿರುವವನು, ಬಂದದನ್ನು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿವಾಸವಿಲ್ಲದವನು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾದವನು, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು—ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ. ಈ ಅಮೃತಧರ್ಮವನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ನನ್ನನ್ನು ಪರಮವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವರು—ಅವರು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಹೇ ಕೇಶವ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞೇಯ—ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ." ಅದಕ್ಕೆ ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: "ಹೇ ಕುಂತೀಪುತ್ರ, ಈ ದೇಹವನ್ನು 'ಕ್ಷೇತ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಅರಿಯುವವನು 'ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ಜ್ಞಾನವೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಯಾವುದು, ಅದರ ಸ್ವರೂಪ, ರೂಪಾಂತರಗಳು, ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಭಾವ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸಣ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವೇದಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಅಹಂಕಾರ, ಬುದ್ಧಿ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಒಂದು ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಐದು ವಿಷಯಗಳು—ಇವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಂಗಗಳು. ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಸುಖ, ದುಃಖ, ಶರೀರಸಂಘಾತ, ಚೇತನ, ಸ್ಥೈರ್ಯ—ಇವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು. ವಿನಯ, ಸತ್ಯತೆ, ಅಹಿಂಸೆ, ಕ್ಷಮೆ, ಸೌಜನ್ಯ, ಗುರುಭಕ್ತಿ, ಶುದ್ಧತೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ—ಇವು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಗುಣಗಳು. ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತತೆ, ಜನ್ಮ, ಮರಣ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ರೋಗಗಳ ದೋಷವನ್ನು ನೋಡುವುದು. ಬಂಧುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವ. ನಿರಂತರ ಏಕಾಗ್ರಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ಏಕಾಂತಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ, ಜನಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ತತ್ತ್ವದ ಅರಿವಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ—ಇವು ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಅಜ್ಞಾನ. ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುವ ಜ್ಞೇಯವನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು—ಆದಿ ಇಲ್ಲದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ನ ಆಸ್ತಿ, ನ ನಾಸ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅದರ ಕೈ-ಕಾಲು ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಕಣ್ಣು, ತಲೆ, ಮುಖ ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಕಿವಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸಿದೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಾದರೂ, ಅದು ಇಂದ್ರಿಯರಹಿತ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರಿಸುವುದು; ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗುಣಗಳ ಅನುಭವಿಸುವುದು. ಅದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಇದೆ; ಚಲಿಸುವುದೂ, ಚಲಿಸದಿರುವುದೂ; ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದರಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ; ದೂರವೂ ಹತ್ತಿರವೂ ಇದೆ. ಅದು ಅವಿಭಕ್ತವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆಧಾರವೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದೂ ಅದೇ. ಅದು ಎಲ್ಲ ಬೆಳಕುಗಳ ಬೆಳಕು, ಅಂಧಕಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪಾರಾಗಿರುವುದು; ಅದು ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞೇಯ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞೇಯವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ; ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಎರಡೂ ಆದಿಯಿಲ್ಲದವು ಎಂದು ತಿಳಿ; ಎಲ್ಲಾ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣ-ಕರ್ತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಕಾರಣ; ಸುಖ-ದುಃಖ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನೇ ಕಾರಣ. ಪುರುಷನು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಅವನು ಶುಭ-ಅಶುಭ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನು ಸಾಕ್ಷಿ, ಅನುಮಂತ, ಭರ್ತಾ, ಭೋಕ್ತಾ, ಮಹೇಶ್ವರ, ಪರಮಾತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಈ ರೀತಿ ಪುರುಷ-ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು, ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದರೂ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದಿಂದ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ತಿಳಿಯದೆ ಇತರರಿಂದ ಕೇಳಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಕೂಡ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಜೀವವೂ ಸ್ಥಾವರವಾಗಿರಲಿ, ಚರವಾಗಿರಲಿ, ಅದು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರ ಸಂಯೋಗದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಯಾರು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೋ, ನಾಶಶೀಲರಲ್ಲಿ ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನವಾದ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡವನು ಆತ್ಮದಿಂದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನೇ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು, ಆತ್ಮನು ಕರ್ತನಲ್ಲ ಎಂದು ನೋಡುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವುದಾಗಿ, ಅದರಿಂದಲೇ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅರಿಯುವವನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞೇಯಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.