ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಅರ್ಜುನಾ, ಆ ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಅವಿನಾಶಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪರಮಗತಿಯಾಗಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮತ್ತೆ ಈ ಜನನ–ಮರಣ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಪರಮನಿವಾಸಸ್ಥಾನ. ಆ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು, ಅರ್ಜುನಾ, ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ; ಆತನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದೀಗ, ಭರತಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮರಳಿ ಬಾರದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬರುವರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅಗ್ನಿ, ಬೆಳಕು, ಹಗಲು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ, ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರು ತಿಂಗಳು—ಈ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಯೋಗಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧೂಮ, ರಾತ್ರಿ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ, ದಕ್ಷಿಣಾಯನದ ಆರು ತಿಂಗಳು—ಈ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ಚಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು—ಶುಕ್ಲ (ಪ್ರಕಾಶ) ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ (ಅಂಧಕಾರ)—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿವೆ. ಒಂದರಿಂದ ಹೋಗುವವರು ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಹೋಗುವವರು ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಯೋಗಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮೋಹವಿಲ್ಲ, ಅರ್ಜುನಾ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರು. ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದ ಯೋಗಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಫಲ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ—ಇವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಮೀರಿ, ಆ ಆದ್ಯ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬಳಿಕ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: “ಅರ್ಜುನಾ, ನೀನು ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಭವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ನೀನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೀಯೆ. ಇದು ರಾಜವಿದ್ಯೆ, ರಾಜಗುಹ್ಯ, ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ, ಪರಮವಾದುದು. ಇದು ಅನುಭವದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದುದು, ಧರ್ಮಮಯ, ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸುಲಭ, ಅವಿನಾಶಿ. ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದವರು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ತಲುಪದೆ, ಪುನಃ ಜನನ–ಮರಣ ಚಕ್ರದಲ್ಲೇ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ—ಇದು ನನ್ನ ದಿವ್ಯಮಾಯೆ! ನಾನು ಎಲ್ಲರ ಆಧಾರ, ಎಲ್ಲರ ಮೂಲ, ಆದರೂ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ. ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನಾ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನನ್ನ ಪ್ರಕ್ರುತಿಗೆ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ; ಯುಗಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ, ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವುಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಶದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅರ್ಜುನಾ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಅಸಂಗನಾಗಿ ಇರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಅಧೀನದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಲಿಸಿ, ಚರಾಚರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಅರ್ಜುನಾ, ಜಗತ್ತು ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನನ್ನನ್ನು ಮೂಢರು ತಿಳಿಯದೆ, ನನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಆಶೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥ, ಜ್ಞಾನವೂ ವ್ಯರ್ಥ; ಅವರು ಆಸುರಿ ಮತ್ತು ಮೋಹಮಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮಹಾತ್ಮರು, ಅರ್ಜುನಾ, ದೈವೀ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನನ್ನನ್ನು ಅವಿನಾಶಿ ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಥಿರಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಒಂದಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಯಜ್ಞ, ನಾನು ಹೋಮ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಬಲಿ, ಔಷಧಿ, ಮಂತ್ರ, ಘೃತ, ಅಗ್ನಿ, ಹೋಮಕ್ರಿಯೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾನು. ಈ ಲೋಕದ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಪೋಷಕ, ಪಿತಾಮಹನೂ ನಾನು. ಜ್ಞಾನಪದಾರ್ಥ, ಪವಿತ್ರ, ಓಂಕಾರ, ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ—all are me. ನಾನು ಗಮ್ಯ, ಪೋಷಕ, ಸ್ವಾಮಿ, ಸಾಕ್ಷಿ, ನಿವಾಸ, ಆಶ್ರಯ, ಸ್ನೇಹಿತ; ನಾನು ಉದ್ಭವ, ಲಯ, ಆಧಾರ, ನಿಧಿ, ಅವಿನಾಶಿ ಬೀಜ. ನಾನು ಬಿಸಿಲು ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಮಳೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಅಮೃತವೂ, ಮರಣವೂ, ಭಾವವೂ, ಅಭಾವವೂ, ಅರ್ಜುನಾ. ಮೂರು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ಸೋಮಪಾನದಿಂದ ಪಾಪವಿಮುಕ್ತರಾದವರು, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ದೇವತೆಗಳ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ಅವರು ಪುನಃ ಮರಣಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುವರು. ಹೀಗೆ, ಕಾಮಗಳನ್ನು ಹಂಬಲಿಸಿ, ಮೂರು ವೇದಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ನನ್ನನ್ನೇ ನಿರಂತರ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನಾನು ಕಾಪಾಡುತ್ತೇನೆ, ಅವರಿಗೆ ಕೊರತೆ ಇರುವುದನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ. ಮತ್ತೊಂದು, ಅರ್ಜುನಾ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವರು ಕೂಡ, ಯಥಾವಿಧಿಯಲ್ಲದರೂ, ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳ ಭೋಕ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭು. ಆದರೆ ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯದೆ, ಪುನಃ ಜನ್ಮಮರಣ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಭೂತಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಭೂತಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ನನ್ನನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಭಕ್ತನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಶುದ್ಧಹೃದಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಏನು ತಿಂದರೂ, ಏನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಏನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ, ಅರ್ಜುನಾ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಎಂದು ಮಾಡು. ಹೀಗೆ ನೀನು ಶುಭಾಶುಭ ಫಲಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಾಗಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮುಕ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೀಯೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಸಮಾನನು; ಯಾರೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷ್ಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ, ನಾನು ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸುತ್ತೇನೆ. ಅತಿದುರಾಚಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೂಡ ಅನನ್ಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಸದಾಚಾರಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅರ್ಜುನಾ, ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸು. ಅರ್ಜುನಾ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತ್ತಿರುವವರು—even if born in sinful wombs—ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು—even they attain the supreme goal.