ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅರ್ಜುನನೇ, ವೇದಗಳನ್ನು ಅರಿತವರು ವರ್ಣಿಸುವ, ವಾಸನಾರಹಿತ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಆ ಅವಿನಾಶಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಿರೋಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಒಬ್ಬ ಯೋಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ "ಓಂ" ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪಾರ್ಥನೇ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿರುವ ಯೋಗಿಗೆ ನಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯನಾಗುತ್ತೇನೆ, ಅವನು ಸದಾ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆದ ಮಹಾತ್ಮರು ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ದುಃಖಮಯ, ಅಸ್ಥಿರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜುನ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಜನನ-ಮರಣದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಹಗಲು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳಷ್ಟು, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಸಹ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವರು. ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ, ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗ ಲೀನವಾಗಿ, ಹಗಲು ಬಂದಾಗ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪಾರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಶ್ವತ, ಅವಿನಾಶಿ ಅವ್ಯಕ್ತವಿದೆ; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಾಶವಾದರೂ ಅದು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಅವ್ಯಕ್ತವೇ ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನೇ ಪರಮ ಗಮ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಯಾರೂ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ. ಅರ್ಜುನ, ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು, ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅರ್ಜುನನೇ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಗ್ನಿ, ಪ್ರಕಾಶ, ಹಗಲು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ, ಉತ್ತರಾಯಣ—ಈ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವ ಯೋಗಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧೂಮ, ರಾತ್ರಿ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ, ದಕ್ಷಿಣಾಯನ—ಈ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಯೋಗಿಗಳು ಚಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು—ಪ್ರಕಾಶಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರಮಾರ್ಗ—ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದರಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಜುನ, ಈ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಯೋಗಿಗೆ ಮೋಹವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿರು. ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಯೋಗಿ ವೇದ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ ಇವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಮೀರಿ, ಪರಮ ಆದ್ಯ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದಮೇಲೆ, ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅರ್ಜುನ, ನೀನು ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೀಯೆ. ಇದು ರಾಜಜ್ಞಾನ, ರಾಜಗುಪ್ತ, ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು; ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದದ್ದು, ಧರ್ಮಮಯ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬಹುದಾದದ್ದು, ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿರುವುದು. ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದವರು, ಅರ್ಜುನ, ನನ್ನನ್ನು ಸಾಧಿಸದೆ, ಮರಣ-ಜನನದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಅವ್ಯಕ್ತರೂಪದಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಲೋಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವೆನು; ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ—ಇದು ನನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮಾಯೆ! ನಾನು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವರ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಗಾಳಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಲಿಸುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ; ಹೊಸ ಯುಗ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ನಾನು ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಅವುಗಳು ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುವು. ಆದರೆ, ಅರ್ಜುನ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನನಗೆ ಬಂಧನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಲಿಸಿ, ಚರಾಚರಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಲೇ, ಅರ್ಜುನ, ಜಗತ್ತು ಸುತ್ತುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಮಾನವರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಗ ಮೂಢರು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ನನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಆಶೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥ, ಜ್ಞಾನವೂ ವ್ಯರ್ಥ; ಅವರು ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೈತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸುರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು. ಆದರೆ ಮಹಾತ್ಮರು, ಅರ್ಜುನ, ದೈವೀ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ನನ್ನನ್ನು ಅವಿನಾಶಿ ಮೂಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞರಾಗಿಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದಿಂದ, ಒಂದೇ ರೂಪವಾಗಿ, ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನೇ ಯಜ್ಞ, ನಾನೇ ಹೋಮ, ನಾನೇ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ, ನಾನೇ ಔಷಧಿ, ನಾನೇ ಮಂತ್ರ, ನಾನೇ ಘೃತ, ನಾನೇ ಅಗ್ನಿ, ನಾನೇ ಹೋಮಕ್ರಿಯೆ. ನಾನೇ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಧಾರಕ, ಪಿತಾಮಹ; ನಾನೇ ಜ್ಞೇಯ, ಪಾವಕ, ಓಂಕಾರ, ಮತ್ತು ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ. ನಾನೇ ಗಮ್ಯ, ಧಾರಕ, ಸ್ವಾಮಿ, ಸಾಕ್ಷಿ, ನಿವಾಸ, ಶರಣ, ಮಿತ್ರ; ನಾನೇ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಲಯ, ಆಧಾರ, ನಿಧಿ, ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿ ಬೀಜ. ನಾನು ತಾಪವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಮಳೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸುರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಾನೇ ಅಮೃತವೂ, ಮರಣವೂ, ಭಾವವೂ, ಅಭಾವವೂ. ಮೂರು ವೇದಗಳನ್ನು ಅರಿತವರು, ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವವರು, ಸೋಮಪಾನದಿಂದ ಯಜ್ಞಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ದೇವತೆಗಳ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ಸ್ವರ್ಗಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ಅವರು ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗಾಗಿ, ಇಚ್ಛೆಗಳಿಗಾಗಿ ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ಬರಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಭಾವದಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವರನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಅವರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ, ಅವರ ಬಳಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತೇನೆ.