ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಅರ್ಜುನಾ, ಭಕ್ತನು ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ರೂಪದ ಮೇಲಿರುವ ಅವನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಕ್ತನು ಆ ರೂಪವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು ನಾನೇ. ಆದರೆ, ಯಾರು ಸೀಮಿತ ಬುದ್ಧಿಯವರಾಗಿರುವರೋ, ಅವರಿಗಾಗುವ ಫಲಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿವೆ; ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಭಕ್ತರು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತನಾದವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ನನ್ನ ಪರಮ, ಶಾಶ್ವತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವದಿಲ್ಲ; ಈ ಮೋಹಿತ ಲೋಕವು ನನ್ನನ್ನು ಅಜ್ಞಾತ, ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿರುವವನಾಗಿ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜುನಾ, ನಾನು ಭೂತಗಳ ಭೂತಕಾಲ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲಾಗದು. ಭಾರತಕುಲೋದ್ಭವನೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾರು ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿರುವರೋ, ಅವರು ದೃಢಚಿತ್ತದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಜರಾ ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿರುವರೋ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ಅರಿಯುವರೋ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ: ಹೇ ಮಹಾತ್ಮನೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬುದು ಏನು? ಆತ್ಮವೆಂದರೆ ಏನು? ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಏನು? ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದರೆ ಯಾರು? ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದರೆ ಯಾರು? ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ಯಾರು? ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀವು ಹೇಗೆ ಅರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ? ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಅವಿನಾಶಿಯೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ; ಸ್ವಭಾವವೇ ಆತ್ಮ; ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಕ್ರಿಯೆ. ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷರಸ್ವರೂಪವೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ಮತ್ತು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನು. ಯಾರು ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜುನಾ, ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಅಂತ್ಯಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದಕಾರಣ, ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡು; ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನೀನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತೀಯೆ. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಮ ದೈವಿಕ ಪುರುಷನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಕವಿ, ಪುರಾತನ, ನಿಯಂತ್ರಕ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಎಲ್ಲರ ಪೋಷಕ, ಅಕಲ್ಪನೀಯ ರೂಪದ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕಿಂತ ದೂರವಾದವನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತದಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಯೋಗಬಲದಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅವರು ಆ ಪರಮ ದೈವಿಕ ಪುರುಷನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನನ್ನು ವೇದಜ್ಞರು ಅವಿನಾಶಿ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಾಗರಹಿತರಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಅದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅದನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಸಣ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, 'ಓಂ' ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪಾರ್ಥನೇ, ಯಾವ ಯೋಗಿಯು ನಿರಂತರ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆದ ಮಹಾತ್ಮರು ಪುನಃ ಈ ದುಃಖಮಯ ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕವರೆಗೂ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಜನನ-ಮರಣದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳಷ್ಟು, ಅವನ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯೂ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳಷ್ಟು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವವರು, ದಿನ-ರಾತ್ರಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವರು. ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪು ಪುನಃ ಪುನಃ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಅವ್ಯಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಶ್ವತ ಅವ್ಯಕ್ತವಿದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದರೂ ಅದು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಪರಮ ಗುರಿ; ಅದನ್ನು ಪಡೆದವರು ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ—ಅದು ನನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮ. ಅರ್ಜುನಾ, ಆ ಪರಮ ಪುರುಷನನ್ನು ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿ, ಬೆಳಕು, ಹಗಲು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ, ಉತ್ತರಾಯಣ—ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಯೋಗಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧೂಮ, ರಾತ್ರಿಯು, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ, ದಕ್ಷಿಣಾಯನ—ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಯೋಗಿಗಳು ಚಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದು, ಪುನಃ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತ; ಒಂದರಿಂದ ಮರಳದೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಯೋಗಿಗೆ ಮೋಹವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜುನಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿಳಿದು, ಯೋಗಿ ವೇದಪಠಣ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ ಇವುಗಳಿಂದ ದೊರಕುವ ಫಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಪರಮ ಆದಿ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು: ಅರ್ಜುನಾ, ನೀನು ನಿರ್ದ್ವೇಷಿಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತೀ. ಇದು ರಾಜಜ್ಞಾನ, ರಾಜಗುಹ್ಯ, ಪವಿತ್ರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅನುಭವಗಮ್ಯ, ಧರ್ಮಮಯ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾದದು ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿರುವದು.