ಭಗವಂತನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು: ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆಸಕ್ತಿಯೂ ದ್ವೇಷವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಮಿತನಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮನಶ್ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ಥಿರತೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಧ್ಯಾನವೂ ಇಲ್ಲ; ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಶಾಂತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸುಖವೇನು ಸಾಧ್ಯ? ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದಾಗ, ಅದು ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಯುವ ದೋಣಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ, ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಬಾಹು, ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೋ, ಅವನ ಜ್ಞಾನವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅದು ರಾತ್ರಿ ಇದ್ದಂತೆ ಅನಿಸುವುದು, ನಿಯಮಿತನಾದ ಯೋಗಿಗೆ ಅದು ಜಾಗೃತಿಯಾಗಿದೆ; ಜೀವಿಗಳು ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು, ಜ್ಞಾನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅದು ರಾತ್ರಿ. ಹೇಗೆ ನದಿಗಳ ನೀರು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ ಸಮುದ್ರ ಅಚಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳು ನಿರಾಸಕ್ತನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಅವನು ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಇಚ್ಛೆಯ ಹಿಂಬಾಲಕರಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗದು. ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪಾರ್ಥನೇ, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಿತಿ; ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವನು ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅರ್ಜುನನು ಕೇಳಿದನು: ಜನಾರ್ದನ, ನೀವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಂಡು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಈ ಭಯಾನಕ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತೀರಿ? ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ನಾನು ಪರಮಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಹೇಳಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾನು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ: ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾಂಖ್ಯರಿಗೆ, ಕರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ. ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಸಿಗದು. ಯಾರು ಯಾರೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇರಲಾರರು; ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಗುಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರೇರಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವನೋ, ಅವನು ಮೋಹಿತನು, ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ನೀನು ನಿಗದಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡು; ಕ್ರಿಯೆ ನಿರಾಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ದೇಹಪೋಷಣೆಯೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವಲ್ಲದೆ, ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾರ್ಥನೇ, ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡು. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನೂ ರಚಿಸಿ, 'ಈ ಯಜ್ಞದಿಂದ ನೀವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರಿ; ಇದು ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛಾಪೂರಕವಾಗಿರಲಿ' ಎಂದನು. ಈ ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸು; ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೋಷಿಸಲಿ; ಪರಸ್ಪರ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪರಮೋನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಯಜ್ಞದಿಂದ ಪೋಷಿಸಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಚೋರನು. ಯಜ್ಞದ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪಾಕವನ್ನಾದವರು ಪಾಪಭಕ್ಷಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭೂತಗಳು ಅನ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅನ್ನವು ಮಳೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ; ಮಳೆ ಯಜ್ಞದಿಂದ, ಯಜ್ಞ ಕರ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮವೇದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ವೇದವು ಅವ್ಯಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೇದವು ಸದಾ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ಇಂದ್ರಿಯಸukhಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿರತರಾಗಿ ಬಾಳುವವನು, ಪಾರ್ಥನೇ, ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಪಾಪಮಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆನಂದಿಸುವ, ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವ, ಸ್ವಯಂನಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾದವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ನಿರಾಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಯಾವ ಜೀವಿಗೂ ಅವಲಂಬಿತನಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಸದಾ ಮಾಡು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವವನು ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜನಕ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೇವಲ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಪಡೆದರು. ಲೋಕದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಕೂಡ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾವ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನು ಇತರರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಲೋಕವು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಥನೇ, ನನಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ನಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಕಾರ್ಯಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಜನರು ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬೇಕು. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ, ತಾವು ತಾವು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡವನು 'ನಾನು ಮಾಡುವೆನು' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತಿರುವನೋ, ಅವನು ಗುಣಗಳು ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಗುಣಗಳಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡವರು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು. ನೀನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಆಸೆ-ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು. ಯಾರು ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ ಸದಾ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.