શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા

सञ्जय उवाच दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा। आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत्।।1.2।।

સંજયે કહ્યું: પાંડવોની સજ્જ થયેલી સેના જોઈને, રાજા દુર્યોધન પોતાના ગુરુ પાસે ગયો અને એમને કહ્યું:

पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्। व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता।।1.3।।

ગુરુજી, જુઓ તો ખરા, પાંડુના પુત્રોની કેટલી મોટી અને મજબૂત સેના છે, જે તમારા બુદ્ધિશાળી શિષ્ય દ્રુપદપુત્રે ગોઠવી છે.

अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि। युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।1.4।।

અહીં ભીમ અને અર્જુન જેટલા યુદ્ધમાં સમાન, મહાન ધનુર્ધારી યુયુધાન, વિરાટ અને મહારથી દ્રુપદ જેવા વિરો છે.

धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान्। पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः।।1.5।।

અહીં ધૃષ્ટકેતુ, ચેકિતાન, કાશીનો પરાક્રમી રાજા, પુરુજિત, કુંતિભોજ, શ્રેષ્ઠ પુરુષ શૈબ્ય, શૂરવીર યુધામન્યુ અને બલવાન ઉત્તમૌજાસ પણ છે.

युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्। सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः।।1.6।।

સુભદ્રાનો પુત્ર અને દ્રૌપદીના બધા પુત્રો પણ મહાન રથીઓ છે.

अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम। नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते।।1.7।।

હવે, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, અમારી પણ મુખ્ય મુખ્ય સેનાપતિઓને જાણો, હું તમારા માટે એમના નામ કહું છું.

भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः। अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च।।1.8।।

તમે, ભીષ્મ, કર્ણ, યુદ્ધવિજેતા કૃપાચાર્ય, અશ્વત્થામા, વિકર્ણ અને સોમદત્તપુત્ર પણ છે.

अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः। नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः।।1.9।।

અને ઘણા બીજા વીર પણ છે, જે મારા માટે પોતાનું જીવન અર્પણ કરવા તૈયાર છે, જુદા જુદા શસ્ત્રો ધરાવે છે અને યુદ્ધકલા જાણે છે.

अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्। पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम्।।1.10।।

ભીષ્મ દ્વારા રક્ષિત અમારી સેના અપર્યાપ્ત છે, પણ ભીમ દ્વારા રક્ષિત પાંડવોની સેના પૂરતી છે.

अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः। भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि।।1.11।।

તમારે બધા divisionમાં, જે જ્યાં હોય ત્યાંથી, ભીષ્મજીની ખાસ રક્ષા કરવી જોઈએ.

तस्य संजनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः। सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्।।1.12।।

પછી, કુરુવંશના વડીલ ભીષ્મપિતામહે દુર્યોધનને આનંદિત કરવા માટે સિંહ જેવી ગર્જના કરી અને જોરથી શંખ વગાડ્યો.

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः। सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्।।1.13।।

પછી શંખ, ભેરી, પખાવજ, ઢોલ અને તુરીયા એકસાથે વાગવા લાગ્યા, અને મોટો ગજ્જો થયો.

ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ। माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः।।1.14।।

પછી, સફેદ ઘોડાઓ જોડેલા વિશાળ રથમાં ઊભેલા માધવ અને પાંડુપુત્ર અર્જુને પણ પોતાના દિવ્ય શંખ વગાડ્યા.

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयः। पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः।।1.15।।

હૃષીકેશે પંચજન્ય, ધનંજયે દેવદત્ત અને ભીમકર્મા વૃત્રોદરે મહાશંખ પૌંડ્ર વગાડ્યો.

अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ।।1.16।।

કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે અનંતવિજય શંખ વગાડ્યો; નકુલ અને સહદેવે સુઘોષ અને મણિપુષ્પક શંખ વગાડ્યા.

काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः। धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः।।1.17।।

કાશીરાજ, શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધારી, મહારથી શિખંડી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, વિરાટ અને અપરાજિત સાત્યકી પણ હતા.

द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते। सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक्।।1.18।।

પૃથ્વીનાથ, દ્રુપદ, દ્રૌપદીના બધા પુત્રો અને બલવાન સુભદ્રાપુત્રે પણ અલગ અલગ શંખ વગાડ્યા.

स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्। नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्।।1.19।।

આ ભયાનક ધ્વનિએ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના હૃદય ચીરી નાખ્યા, અને આકાશ તથા ધરતીમાં ગૂંજી ઉઠ્યો.

अथ व्यवस्थितान् दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान्कपिध्वजः। प्रवृत्ते शस्त्रसंपाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः।।1.20।।

પછી, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને યુદ્ધ માટે તૈયાર જોઈ, વાનરધ્વજ ધરાવનાર પાંડવએ, શસ્ત્રોનો ઘમાસાણ શરૂ થતાં, પોતાનું ધનુષ્ય ઉંચક્યું અને હૃષીકેશને આ રીતે કહ્યું, હે રાજા.

अर्जुन उवाच हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते। सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत।।1.21।।

અર્જુને કહ્યું: હે અચ્યૂત, મારું રથ બે સેનાઓ વચ્ચે ઊભું રાખો.

यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान्। कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्रणसमुद्यमे।।1.22।।

જેથી હું જોઈ શકું કે અહીં યુદ્ધ કરવા આતુર કોણ કોણ ઉભા છે, અને આ મહાયુદ્ધમાં મને કોની સામે લડવું પડશે.

योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः। धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः।।1.23।।

હું એ લોકોની પણ નજરે નજરે જોઈશ, જે અહીં ભેગા થયા છે અને ધૃતરાષ્ટ્રના દુર્બુદ્ધિ પુત્રને ખુશ કરવા યુદ્ધ કરવા તૈયાર છે.

संजय उवाच एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत। सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम्।।1.24।।

સંજયે કહ્યું: ગુડાકેશ દ્વારા આવું કહેતાં, હૃષીકેશે, હે ભારત, બે સેનાઓ વચ્ચે શ્રેષ્ઠ રથને ઊભું રાખ્યું.

भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम्। उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति।।1.25।।

ભીષ્મ, દ્રોણ અને બધા રાજાઓની સામે, હૃષીકેશે કહ્યું: હે પાર્થ, અહીં ભેગા થયેલા કૌરવોને જોઈ લે.

तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितृ़नथ पितामहान्। आचार्यान्मातुलान्भ्रातृ़न्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा।।1.26।।

ત્યાં પાર્થએ બંને પક્ષે પોતાના પિતા, પિતામહો, ગુરુઓ, મામા, ભાઈઓ, પુત્રો, પૌત્રો, મિત્રો, સસરા અને સ્નેહીઓ ઊભા જોયા.

श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि। तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्।।1.27।।

એ બધા સંબંધીઓને સામે જોઈ, કુંતીપુત્ર અર્જુન અત્યંત દયા અને દુઃખથી વ્યાકુળ થઈને બોલ્યો.

अर्जुन उवाच कृपया परयाऽऽविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्। दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्।।1.28।।

અર્જુને કહ્યું: હે કૃષ્ણ, મારા પોતાના સજ્ઞાતિઓને અહીં યુદ્ધ માટે ઉત્સુક જોઈને,

सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति। वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते।।1.29।।

મારા અંગો ધસી જાય છે, મોં સુકાઈ જાય છે, શરીરમાં કંપન થાય છે અને વાળ ઊભા થઈ જાય છે.

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते। न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः।।1.30।।

મારા હાથમાંથી ગાંડીવ છૂટી જાય છે, ચામડી સળગે છે, હું ઊભો રહી શકતો નથી અને મન પણ ચક્કર ખાય છે.