ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને સમજાવે છે કે, જે લોકો પોતાના શરીરમાં રહેલા તત્વોના સમૂહને અને શરીરમાં રહેલા મમને પણ કષ્ટ આપે છે, તેમને તું અસુર સ્વભાવના માનજે. પછી શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે, દરેકને ભોજન પ્રિય છે અને તે પણ ત્રણ પ્રકારના છે. એ જ રીતે યજ્ઞ, તપ અને દાન પણ ત્રણ પ્રકારના છે. હવે હું તને એમાંનો ભેદ સમજાવું છું. જે ભોજન આયુષ્ય, પવિત્રતા, બળ, આરોગ્ય, આનંદ અને સંતોષ વધારતું હોય, જે સ્વાદિષ્ટ, પૌષ્ટિક, સ્થિર અને હૃદયને આનંદ આપનારું હોય, તે સાત્વિક લોકો માટે પ્રિય છે. જે ભોજન તીખું, ખાટું, ખારું, અત્યંત ગરમ, સુખાવટથી ભરેલું, સુકું અને દહનકારક હોય, તે રાજસિક લોકોને ગમે છે અને તે દુઃખ, શોક અને રોગ પેદા કરે છે. જે ભોજન બેસેલું, રસહીન, દુર્ગંધયુક્ત, સડેલું, બચેલું અને અશુદ્ધ હોય, તે તામસિક લોકોને પ્રિય છે. યજ્ઞ પણ ત્રણ પ્રકારના છે. જે યજ્ઞ શાસ્ત્રોક્ત રીતે, ફળની ઈચ્છા વિના, ‘આ કરવું જ જોઈએ’ એમ માને કરીને થાય છે, તે સાત્વિક છે. જે યજ્ઞ ફળની ઈચ્છાથી અથવા દેખાડા માટે થાય છે, તે રાજસિક છે. અને જે યજ્ઞ વિધિ વિરુદ્ધ, પ્રસાદ વિના, મંત્ર વિના, શ્રદ્ધા વિના થાય છે, તે તામસિક ગણાય છે. તપ પણ ત્રણ પ્રકારના છે. દેવ, બ્રાહ્મણ, ગુરુ અને જ્ઞાનીની પૂજા, પવિત્રતા, સીધાશી, બ્રહ્મચર્ય અને અહિંસા—આ શરીરનું તપ કહેવાય છે. વાણીથી કોઈને દુઃખ ન પહોંચાડવી, સત્ય, મીઠા અને હિતના વચન બોલવા, તથા નિયમિત અધ્યયન—આ વાણીનું તપ છે. મનની શાંતિ, મૃદુતા, મૌન, આત્મસંયમ અને સ્વભાવની પવિત્રતા—આ મનનું તપ છે. જે લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક, ફળની ઈચ્છા વિના, આ ત્રિવિધ તપ કરે છે, તે સાત્વિક ગણાય છે. જે તપ માન, માન-સન્માન, પૂજા માટે કે કપટથી થાય છે, તે રાજસિક છે અને અસ્થિર છે. જે તપ મૂર્ખતાથી, પોતાને કે બીજાને પીડા આપવા માટે થાય છે, તે તામસિક છે. દાન પણ ત્રણ પ્રકારના છે. જે દાન યોગ્ય સમયે, યોગ્ય વ્યક્તિને, સ્વેચ્છાએ, પ્રતિફળની ઈચ્છા વિના, ‘આ આપવું જ જોઈએ’ એમ માનીને થાય છે, તે શુદ્ધ દાન છે. જે દાન પ્રતિફળની આશા સાથે, દુઃખથી કે બદલામાં મળે એ આશાથી થાય છે, તે રાજસિક છે. અને જે દાન અયોગ્ય સમયે, અયોગ્ય વ્યક્તિને, અપમાનપૂર્વક કે અવમાનના સાથે થાય છે, તે તામસિક છે. ‘ઓમ તત્ સત્’—આ ત્રણ શબ્દો બ્રહ્મનું સૂચન કરે છે. પ્રાચીનકાળથી બ્રાહ્મણો, વેદો અને યજ્ઞોનું નિર્ધારણ આથી થયું છે. તેથી, જે બ્રહ્મને જાણે છે, તેઓ યજ્ઞ, દાન અને તપ શરૂ કરતાં પહેલાં ‘ઓમ’ ઉચ્ચારે છે. ‘તત્’ શબ્દથી ફળની ઈચ્છા વિના મુક્તિ માટે યજ્ઞ, તપ અને દાન કરવામાં આવે છે. ‘સત્’ શબ્દ સત્ય અને શુભતાનો અર્થ ધરાવે છે અને શ્રેષ્ઠ કર્મો માટે પણ વપરાય છે. યજ્ઞ, તપ અને દાનમાં સ્થિરતા પણ ‘સત્’ કહેવાય છે. પરંતુ શ્રદ્ધા વિના જે કંઈ પણ અર્પણ, દાન કે તપ થાય છે, તે ‘અસત્’ કહેવાય છે—એનું ન તો અહીં, ન પરલોકમાં ફળ મળે છે. પછી અર્જુન પુછે છે, “હે હૃષિકેશ, ત્યાગ અને સંન્યાસ શું છે? એમાં શું ભેદ છે?” ત્યારે ભગવાન કહે છે, “વિદ્વાનો સંન્યાસ એ માનેછે કે ઈચ્છાથી કરાતા કર્મોનો ત્યાગ કરવો, અને પંડિતો ત્યાગ એટલે બધા કર્મોના ફળનો ત્યાગ કહે છે. કેટલાક વિચારો છે કે સર્વ કર્મો દોષરૂપ છે અને ત્યાગ્ય છે, તો બીજા કહે છે કે યજ્ઞ, દાન અને તપ ત્યાગવા યોગ્ય નથી.” શ્રીકૃષ્ણ કહે છે, “હે અર્જુન, ત્યાગ પણ ત્રણ પ્રકારનો છે. યજ્ઞ, દાન અને તપ ત્યાગવા નહીં, પણ કરવું જોઈએ, કારણ કે એ પવિત્રતા આપે છે—even જ્ઞાની માટે. પણ એ પણ આસક્તિ અને ફળની ઈચ્છા વિના કરવું જોઈએ—આ જ શ્રેષ્ઠ મારો નિશ્ચય છે. નિયમિત કર્મોનો ત્યાગ કરવો યોગ્ય નથી; મૂર્ખતાથી એનો ત્યાગ તામસિક છે. દુઃખ કે ભયને લીધે કર્મનો ત્યાગ કરવો રાજસિક છે અને એથી ત્યાગનું ફળ મળતું નથી. જે કર્મ માત્ર કરવું જ જોઈએ એમ સમજીને આસક્તિ અને ફળની ઈચ્છા વિના કરે છે, એ સાત્વિક ત્યાગ છે. જે શુદ્ધ, બુદ્ધિમાન અને સંશયરહિત છે, તે અશુભ કર્મથી દ્વેષ રાખતો નથી કે શુભ કર્મમાં આસક્ત થતો નથી—એવો ત્યાગી સાત્વિક કહેવાય છે.” “શરીર ધરાવતાં માટે સર્વ કર્મોનો સંપૂર્ણ ત્યાગ શક્ય નથી, પણ જે કર્મના ફળનો ત્યાગ કરે છે, એ સાચો ત્યાગી કહેવાય છે. જે ત્યાગી નથી, તેમને મૃત્યુ પછી કર્મના ત્રણ પ્રકારના ફળ—અવિચ્છનીય, ઇચ્છનીય અને મિશ્ર—મળે છે; પણ ત્યાગીઓને ક્યારેય નહિ.” “હે અર્જુન, હવે સર્વ કર્મની સિદ્ધિ માટે પાંચ કારણો જાણી લે: કર્મનું સ્થાન એટલે શરીર, કરનાર, વિવિધ સાધનો, વિવિધ પ્રકારના પ્રયત્નો અને પાંચમું ઈશ્વર. શરીર, વાણી કે મનથી જે પણ કર્મ થાય, એમાં આ પાંચ કારણો છે. જે અજ્ઞાનવશ આત્માને જ સર્વ કર્મનો કરનાર માને છે, તે સાચું નથી જુએ—એની બુદ્ધિ વિક્રમિત છે. જે સ્વમિત્ત્વથી મુક્ત છે અને બુદ્ધિ શુદ્ધ છે, એ જો બધા લોકોનું પણ વિનાશ કરે તો પણ બાધ્ય થતો નથી, એ કદી બંધાઈ નથી.” આ રીતે શ્રીકૃષ્ણે અર્જુનને કર્મ, તપ, દાન, યજ્ઞ, ત્યાગ અને સંન્યાસના વિવિધ પ્રકારો અને તેમનો સાચો અર્થ સ્પષ્ટ કર્યો—કે કેવી રીતે શ્રદ્ધા, નિર્લોભતા અને શુદ્ધ મનથી કરેલ કર્મો જ જીવનને પવિત્રતા અને મુક્તિ તરફ લઈ જાય છે.