અર્જુનના મનમાં એક ગંભીર શંકા ઊભી થઈ. તેણે પુછ્યું, “હે મહાબાહુ કૃષ્ણ! જો કોઈ સાધક યોગના માર્ગે આગળ વધે છે, પણ બંને માર્ગમાંથી વિખૂટો પડે છે—ન તો કર્મમાં પૂરો રહે છે, ન તો યોગમાં સ્થિર રહે છે—તો શું તે ભટકાયેલા વાદળ જેવો વિનાશ પામે છે? શું તે આધારવિહિન થઈ જાય છે, બ્રહ્મના માર્ગે ગૂંચવાઈ જાય છે?” અર્જુને આ શંકા સ્પષ્ટપણે રજૂ કરી અને વિનંતી કરી, “હે કૃષ્ણ! મારી આ શંકા માત્ર તમે જ દૂર કરી શકો, કૃપા કરીને તેને સંપૂર્ણપણે નિવારો.” ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે હળવાશથી કહ્યું, “પાર્થ, એવો સાધક, જે યોગમાંથી વિખૂટો પડે છે, તેનું કોઈપણ જગતમાં—આપણાં જગતમાં કે પરલોકમાં—વિનાશ થતો નથી. હે પ્રિય, સદ્ગુણોવાળો પુરુષ કદી દુઃખના પાત્ર નથી بنتો. એવો સાધક, જે યોગમાં નિષ્ફળ ગયો હોય, તે પુણ્યશાળી લોકોના લોકમાં જાય છે અને ત્યાં ઘણા સમય સુધી રહે છે. પછી તે શુદ્ધ અને સમૃદ્ધ કુટુંબમાં જન્મે છે. અથવા તો, તેને જ્ઞાની યોગીઓના કુટુંબમાં જન્મ મળે છે; આવો જન્મ તો દુનિયામાં બહુ દુર્લભ છે. એવી જગ્યા પર જન્મ લઈને, તે પોતાના ભૂતકાળના સંસ્કારોથી ફરીથી યોગસાધન માટે પ્રયત્ન કરે છે. એ પૂર્વજન્મના અભ્યાસથી—even ઇચ્છા વિના—યોગ તરફ ખેંચાય છે. યોગ જાણવા ઇચ્છનાર પણ શાસ્ત્રોના શબ્દોથી આગળ વધી જાય છે. યોગી પુરુષ, અનેક જન્મોમાં શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રયત્ન કરીને, પોતાના દુર્ગુણો દૂર કરીને, શુદ્ધ થઈ, અંતે પરમગતિને પ્રાપ્ત કરે છે. યોગી તો તપસ્વીઓથી, જ્ઞાનોંથી અને કર્મયોગીઓથી પણ શ્રેષ્ઠ છે. તેથી, હે અર્જુન, તું યોગી બન. અને બધા યોગીઓમાં પણ જે શ્રદ્ધાપૂર્વક મને ભજે છે, પોતાનું મન મારેમાં લિન કરે છે, એ યોગી મને સર્વાધિક પ્રિય છે અને હું તેને સર્વાધિક એકરૂપ માનું છું. પછી ભગવાને કહ્યું, “હે અર્જુન, હવે મનને મારી તરફ લગાવી, યોગના આશ્રયથી, શ્રદ્ધાપૂર્વક સાંભળ—કેવી રીતે તું મને સંપૂર્ણપણે, કોઈ શંકા વિના, જાણી શકીશ. હું તને સંપૂર્ણ જ્ઞાન અને વિજ્ઞાન કહું છું; આ જાણી લીધા પછી, આ જગતમાં બીજું કશું જ જાણવાનું બાકી રહેતું નથી. હજારોમાં એકાદ પુરુષ પરમ સિદ્ધિ માટે પ્રયત્ન કરે છે, અને એમાં પણ સિદ્ધ થયેલાઓમાં બહુ દુર્લભ કોઈક જ મને સાચે ઓળખે છે. હે અર્જુન, પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ, મન, બુદ્ધિ અને અહંકાર—આઠ પ્રકારની મારી પ્રકૃતિ છે. પણ, હે મહાબાહુ, એથી ઊંચી મારી બીજી જીવપ્રકૃતિ પણ છે, જેનાથી સમગ્ર જગત ચાલે છે. બધી જ સૃષ્ટિ, એ બંને પ્રકૃતિમાંથી ઉત્પન્ન થાય છે. હું સમગ્ર જગતનો ઉદ્ભવ અને અંત છું. મારા કરતાં ઊંચું બીજું કશું જ નથી, હે ધનંજય. બધું જ મારીમાં ગુંથાયેલું છે, જેમ મણકા દોરામાં ગુંથાયેલા હોય. હે કૌંતેય, હું જ પાણીમાં સ્વાદ છું, ચાંદ્ર-સૂર્યમાં તેજ છું, વેદોમાં ઓમકાર છું, આકાશમાં ધ્વનિ છું, અને પુરુષોમાં શક્તિ છું. પૃથ્વીમાં શુદ્ધ સુગંધ પણ હું છું, અગ્નિમાં તેજ પણ હું છું, સર્વ જીવમાં પ્રાણ પણ હું છું, અને તપસ્વીઓમાં તપ પણ હું છું. હે અર્જુન, હું સર્વ જીવનો શાશ્વત બીજ છું; હું જ બુદ્ધિમાનોમાં બુદ્ધિ અને તેજસ્વીઓમાં તેજ છું. હું શક્તિશાળીનો નિરલોભ અને નિરમોહ બળ છું; અને સર્વ પ્રાણીઓમાં ધર્મને વિરુદ્ધ ન હોય તેવો ઇચ્છા પણ હું છું. સત્ત્વ, રજસ અને તમસથી ઉત્પન્ન થતી જે-કોઈ સ્થિતિઓ હોય, તે બધા મારી પાસેથી આવે છે, પણ હું એમાં રહતો નથી—એ બધું મારીમાં છે. આખું જગત આ ત્રણ ગુણોથી મોહિત થઈ ગયું છે, એટલે મને, જે ગુણાતીત અને અવિનાશી છું, ઓળખી શકતું નથી. મારી આ દિવ્ય માયા, ગુણોથી રચાયેલી, પાર કરવી અતિ દુષ્કર છે; પણ જે મારા આશ્રયમાં આવે છે, તે જ તેને પાર કરી શકે છે. જે દુષ્ટ, મૂઢ, પાપી અને આસુરી સ્વભાવ ધરાવનારા છે, જેમનું જ્ઞાન મારી માયાથી હરી લેવાયું છે, તે મને શરણ નથી લેતા. પણ, હે અર્જુન, ચાર પ્રકારના પુણ્યાત્મા લોકો મને ભજે છે—દુઃખી, જિજ્ઞાસુ, અર્થાર્થી અને જ્ઞાની. એમાં પણ જ્ઞાની, જે સતત એકરૂપ થઈ, ભક્તિપૂર્વક મને ભજે છે, તે સર્વોપરી છે; કેમ કે હું જ્ઞાનીને અત્યંત પ્રિય છું અને જ્ઞાની મને પણ અત્યંત પ્રિય છે. આ બધાં મહાન છે, પણ જ્ઞાનીને હું મારા સ્વરૂપ સમાન માનું છું, કેમ કે તે સ્થિરબુદ્ધિથી મને સર્વોપરી ધ્યેય રૂપે ભજે છે. અનેક જન્મો પછી, જ્ઞાનવાન પુરુષ મને સર્વરૂપે જાણીને મારા શરણ આવે છે—એવો મહાત્મા બહુ દુર્લભ છે. જે લોકોનું જ્ઞાન અનેક ઇચ્છાઓથી હરી લેવાયું છે, તેઓ આ-તે નિયમો અનુસાર બીજા દેવતાઓની પૂજા કરે છે. જે-જે સ્વરૂપે કોઈ ભક્ત શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરવા ઇચ્છે છે, હું એમાં તેની શ્રદ્ધા અડગ કરી દઉં છું. એ શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ, તે તે સ્વરૂપની પૂજા કરે છે અને તેની ઇચ્છિત ફળ પામે છે—પણ એ ફળ પણ અંતે મારે દ્વારા જ મળે છે. પરંતુ, ઓછા જ્ઞાનવાળાને મળતાં ફળો તાત્કાલિક અને ક્ષણિક હોય છે; દેવતાઓની પૂજા કરનાર દેવલોકમાં જાય છે, પણ મારા ભક્તો મને જ પ્રાપ્ત કરે છે. અજ્ઞાની લોકો, મને અવ્યક્ત સ્વરૂપે જાણવાને બદલે, વ્યક્ત સ્વરૂપે જ માને છે—એમને મારી પરમ, અવિનાશી અને શ્રેષ્ઠ પ્રકૃતિ ખબર નથી. હું સર્વને સ્પષ્ટ રીતે દેખાતો નથી, કેમ કે મારી યોગમાયાથી હું આવૃત રહું છું; તેથી આ મોહિત જગત મને, અજન્મા અને અવિનાશી, ઓળખી શકતું નથી. હે અર્જુન, હું ભૂતકાળ, વર્તમાન અને ભવિષ્યના સર્વ જીવોને જાણું છું; પણ કોઈ મને સંપૂર્ણપણે જાણતો નથી. હે ભરતવંશી, સર્વ જીવ જન્મ સમયે રાગ-દ્વેષથી ઉત્પન્ન થયેલી દ્વંદ્વમૂળ મોહથી મોહિત થઈ જાય છે. પણ, જેમના પાપો સમાપ્ત થઈ ગયા છે, જે પુણ્યકર્મો કરે છે, અને દ્વંદ્વમૂળ મોહથી મુક્ત થઈ ગયા છે, એવા લોકો દૃઢ નિશ્ચયથી મારી ભક્તિ કરે છે. જે લોકો વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુમાંથી મુક્તિ માટે પ્રયત્ન કરે છે અને મને જ આશ્રય લે છે, તેઓ બ્રહ્મ, અધ્યાત્મ અને કર્મને સાચે જાણે છે. અને, જે લોકો મને સર્વ ભૂત, દેવતાઓ અને યજ્ઞમાં પરમ સ્વરૂપે જાણે છે, તેમનું મન સ્થિર હોવાથી, મૃત્યુ સમયે પણ મને જ જાણે છે. આ રીતે, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે અર્જુનને યોગ, ભક્તિ, પોતાના પરમ સ્વરૂપ અને જીવના ઉદ્ધારના માર્ગ વિશે સ્પષ્ટ અને હૃદયસ્પર્શી રીતે સમજાવ્યું.