అజో హ్యగ్నేరజనిష్ట శోకాత్సో అపశ్యజ్జనితారమగ్రే । తేన దేవా దేవతామగ్ర ఆయన్ తేన రోహాన్ రురుహుర్మేధ్యాసః
అజుడు అగ్ని తాపంతో పుట్టాడు, ఆది కాలంలో తన తండ్రిని చూశాడు. అతనితోనే దేవతలు మొదట దైవత్వాన్ని పొందారు, పవిత్రులు బలపడారు.
క్రమధ్వమగ్నినా నాకముఖ్యాన్ హస్తేషు బిభ్రతః । దివస్పృష్ఠం స్వర్గత్వా మిశ్రా దేవేభిరాధ్వమ్
అగ్నితో కలిసి, చేతుల్లో నాయకులను ధరించి, పరమ లోకానికి ఎక్కండి. ఆకాశ శిఖరాన్ని తాకి, దేవతలతో కలిసి ప్రయాణించండి.
పృష్ఠాత్పృథివ్యా అహమన్తరిక్షమారుహమన్తరిక్షాద్దివమారుహమ్ । దివో నాకస్య పృష్ఠాత్స్వర్జ్యోతిరగామహమ్
భూమి మీద నుంచి మధ్యలోకానికి ఎక్కాను, మధ్యలోకంనుంచి స్వర్గానికి ఎక్కాను. స్వర్గ శిఖరానుంచి ప్రకాశవంతమైన లోకాన్ని చేరాను.
స్వర్యన్తో నాపేక్షన్త ఆ ద్యాం రోహన్తి రోదసీ । యజ్ఞం యే విశ్వతోధారం సువిద్వాంసో వితేనిరే
స్వర్గాన్ని కోరేవారు వెనక్కి చూడరు, వారు రెండు లోకాలకు ఎక్కుతారు. యజ్ఞాన్ని విస్తరించిన జ్ఞానులు, అక్కడికి చేరుతారు.
అగ్నే ప్రేహి ప్రథమో దేవతానాం చక్షుర్దేవానాముత మానుషాణామ్ । ఇయక్షమాణా భృగుభిః సజోషాః స్వర్యన్తు యజమానాః స్వస్తి
అగ్నీ! నీవు దేవతల్లో మొదటివాడవు, దేవతలకు, మనుషులకు కళ్ళవు. భృగువులతో కలిసి యజ్ఞం చేసే వారు స్వర్గాన్ని పొందాలి, వారు శుభంగా ఉండాలి.
అజమనజ్మి పయసా ఘృతేన దివ్యం సుపర్ణం పయసం బృహన్తమ్ । తేన గేష్మ సుకృతస్య లోకం స్వరారోహన్తో అభి నాకముత్తమమ్
పాలు, నెయ్యితో కలిపి అజుడిని భుజించాను, ఆ దివ్యమైన, పెద్ద రెక్కల, సమృద్ధిగా ఉన్న పాలను. దానితో మేము సత్కార్యుల లోకాన్ని, పరమ స్వర్గాన్ని చేరుతాము.
పఞ్చౌదనం పఞ్చభిరఙ్గులిభిర్దర్వ్యోద్ధర పఞ్చధైతమోదనమ్ । ప్రాచ్యాం దిశి శిరో అజస్య ధేహి దక్షిణాయాం దిశి దక్షిణం ధేహి పార్శ్వమ్
ఐదు వేళ్లతో, దర్వితో ఐదు రకాల అన్నాన్ని తీసి, అజుడి తలను తూర్పు దిశలో ఉంచు, కుడి భాగాన్ని దక్షిణ దిశలో ఉంచు.
ప్రతీచ్యాం దిశి భసదమస్య ధేహ్యుత్తరస్యాం దిశ్యుత్తరం ధేహి పార్శ్వమ్ । ఊర్ధ్వాయాం దిశ్యజస్యానూకం ధేహి దిశి ధ్రువాయాం ధేహి పాజస్యమన్తరిక్షే మధ్యతో మధ్యమస్య
పశ్చిమ దిశలో అజుడి బూడిదను ఉంచు, ఉత్తర దిశలో ఎడమ భాగాన్ని ఉంచు. పై దిశలో వెనుక భాగాన్ని, స్థిర దిశలో పునాదిని, మధ్యలోకంలో మధ్య భాగాన్ని ఉంచు.
శృతమజం శృతయా ప్రోర్ణుహి త్వచా సర్వైరఙ్గైః సంభృతం విశ్వరూపమ్ । స ఉత్ తిష్ఠేతో అభి నాకముత్తమం పద్భిశ్చతుర్భిః ప్రతి తిష్ఠ దిక్షు
పచ్చిన అజుడిని నెయ్యితో పోయి, చర్మంతో కప్పి, అన్ని అవయవాలతో, అన్ని రూపాలతో సంపూర్ణంగా ఉంచు. అతడు పరమ స్వర్గానికి ఎక్కి, నాలుగు దిశల్లో తన పాదాలతో నిలబడాలి.
సముత్పతన్తు ప్రదిశో నభస్వతీః సమభ్రాణి వాతజూతాని యన్తు । మహఋషభస్య నదతో నభస్వతో వాశ్రా ఆపః పృథివీం తర్పయన్తు
ఆకాశ దిశలు పైకి లేవాలి, మేఘాలను మోసుకొచ్చే గాలులు ముందుకు సాగాలి. గొప్ప గర్జించే మేఘాల నీళ్ళు భూమిని తృప్తిపర్చాలి.
సమీక్షయన్తు తవిషాః సుదానవోఽపాం రసా ఓషధీభిః సచన్తామ్ । వర్షస్య సర్గా మహయన్తు భూమిం పృథగ్జాయన్తామోషధయో విశ్వరూపాః
బలమైన, దాతలు అనుగ్రహంగా చూడాలి. నీటి రసాలు మొక్కలతో కలవాలి. వర్షపు జలధారలు భూమిని మహత్తుగా చేయాలి, అన్ని రూపాలున్న మొక్కలు పుట్టాలి.
సమీక్షయస్వ గాయతో నభాంస్యపాం వేగాసః పృథగుద్విజన్తామ్ । వర్షస్య సర్గా మహయన్తు భూమిం పృథగ్జాయన్తాం వీరుధో విశ్వరూపాః
పాడేవాడా! నీవు ఆకాశాన్ని అనుగ్రహంగా చూడాలి. నీటి ప్రవాహాలు వేర్వేరుగా పైకి రావాలి. వర్షపు జలధారలు భూమిని మహత్తుగా చేయాలి, అన్ని రూపాలున్న వృక్షాలు పుట్టాలి.
గణాస్త్వోప గాయన్తు మారుతాః పర్జన్య ఘోషిణః పృథక్। సర్గా వర్షస్య వర్షతో వర్షన్తు పృథివీమను
మారుతుల గణాలు ఒక్కొక్కటి వేర్వేరుగా, మేఘగర్జనలతో పాటలు పాడుతూ, వాన జలాలు భూమిపై కురిపించునుగాక.
ఉదీరయత మరుతః సముద్రతస్త్వేషో అర్కో నభ ఉత్పాతయాథ । మహఋషభస్య నదతో నభస్వతో వాశ్రా ఆపః పృథివీం తర్పయన్తు
మారుతులారా, సముద్రం నుండి పైకి లేపండి; మహా తేజస్సు గల సూర్యుడు ఆకాశంలోకి ఎగసిపోవాలి; గొప్ప ఎద్దు గర్జనతో నడిపించబడిన జలాలు భూమిని తృప్తిపర్చునుగాక.
అభి క్రన్ద స్తనయార్దయోదధిం భూమిం పర్జన్య పయసా సమఙ్ధి । త్వయా సృష్టం బహులమైతు వర్షమాశారైషీ కృశగురేత్వస్తమ్
గర్జించు మేఘమా, మిన్నుమిన్ను మ్రోగు; సముద్రాన్ని, భూమిని కంపించు; నీ వల్ల ఏర్పడిన వాన సమృద్ధిగా కురవాలి, బలహీనులకైనా బలవంతులకైనా, తగిన కాలంలో అందరికి చాలు.
సం వోఽవన్తు సుదానవ ఉత్సా అజగరా ఉత । మరుద్భిః ప్రచ్యుతా మేఘా వర్షన్తు పృథివీమను
ఉపకారులు, బావులు, లోతైన చెరువులు మిమ్మల్ని కాపాడుగాక; మారుతులచేత నడిపించబడిన మేఘాలు భూమిపై వాన కురిపించునుగాక.
ఆశామాశాం వి ద్యోతతాం వాతా వాన్తు దిశోదిశః । మరుద్భిః ప్రచ్యుతా మేఘాః సం యన్తు పృథివీమను
ప్రతి దిశ నుండి ఆశ వెలిగిపోవాలి; గాలులు అన్ని వైపులా వీయాలి; మారుతులచేత నడిపించబడిన మేఘాలు భూమిపై చేరిపోవాలి.
ఆపో విద్యుదభ్రం వర్షం సం వోఽవన్తు సుదానవ ఉత్సా అజగరా ఉత । మరుద్భిః ప్రచ్యుతా మేఘాః ప్రావన్తు పృథివీమను
నీరు, మెరుపు, మేఘాలు, వాన మిమ్మల్ని కాపాడుగాక; ఉపకారులు, బావులు, లోతైన చెరువులు కూడా; మారుతులచేత నడిపించబడిన మేఘాలు భూమిని నింపునుగాక.
అపామగ్నిస్తనూభిః సంవిదానో య ఓషధీనామధిపా బభూవ । స నో వర్షం వనుతాం జాతవేదాః ప్రాణం ప్రజాభ్యో అమృతం దివస్పరి
నీటితో కలిసిన అగ్ని, ఔషధాలకు అధిపతి అయిన జాతవేదా, మనకు వానను, ప్రాణాన్ని, మన సంతానానికి ఆకాశం నుండి అమృతాన్ని ప్రసాదించుగాక.
ప్రజాపతిః సలిలాదా సముద్రాదాప ఈరయన్న్ ఉదధిమర్దయాతి । ప్ర ప్యాయతాం వృష్ణో అశ్వస్య రేతోఽర్వాన్ ఏతేన స్తనయిత్నునేహి
ప్రజాపతి సముద్రం నుండి జలాలను కదిలించి, సముద్రాన్ని కలిపి, మహా కుంభముని విత్తనాన్ని పెంచాలి; ఈ మేఘగర్జనతో వానను కురిపించుగాక.
అపో నిషిఞ్చన్న్ అసురః పితా నః శ్వసన్తు గర్గరా అపాం వరుణావ నీచీరపః సృజ । వదన్తు పృశ్నిబాహవో మణ్డూకా ఇరిణాను
మన తండ్రి అయిన అసురుడు నీటిని కురిపించుచున్నాడు; లోతైన చెరువులు ఊపిరి పీల్చాలి; వరుణుడు, జలాలు ప్రవహించనివ్వాలి; ఎండిన భూమిలో మండూకాలు మ్రోగాలి.
సంవత్సరం శశయానా బ్రాహ్మణా వ్రతచారిణః । వాచం పర్జన్యజిన్వితాం ప్ర మణ్డూకా అవాదిషుః
ఒక సంవత్సరం పాటు వ్రతమాచరించే బ్రాహ్మణులు మౌనంగా ఉన్నారు; ఇప్పుడు వానతో ప్రాణం పొంది, మండూకాలు మళ్ళీ మ్రోగడం మొదలుపెట్టాయి.
ఉపప్రవద మణ్డూకి వర్షమా వద తాదురి । మధ్యే హ్రదస్య ప్లవస్వ విగృహ్య చతురః పదః
మండూకా, నీవు మాట్లాడు; తాడురి, వాన కోసం పిలువు; చెరువు మధ్యలో నీ నాలుగు కాళ్లను చాచి ఈదు.
ఖణ్వఖా౩ ఖైమఖా౩ మధ్యే తదురి । వర్షం వనుధ్వం పితరో మరుతాం మన ఇచ్ఛత
ఖణ్వఖా, ఖైమఖా, మధ్యలో తాడురి; పితృదేవతలారా, వాన కోసం పిలవండి; మారుతుల అనుగ్రహాన్ని కోరండి.
మహాన్తం కోశముదచాభి షిఞ్చ సవిద్యుతం భవతు వాతు వాతః । తన్వతాం యజ్ఞం బహుధా విసృష్టా ఆనన్దినీరోషధయో భవన్తు
పెద్ద పాత్రను జలంతో నింపి పోయాలి; మెరుపుతో గాలి వీయాలి; యజ్ఞాలు అనేక విధాలుగా జరగాలి; ఔషధాలు నీటితో ఆనందించాలి.
బృహన్న్ ఏషామధిష్ఠాతా అన్తికాదివ పశ్యతి । య స్తాయన్ మన్యతే చరన్త్సర్వం దేవా ఇదం విదుః
ఈ మహత్తరమైన అధికారి దగ్గర నుంచే చూస్తున్నట్టు కనిపిస్తాడు; ఎవరు దాగి తిరుగుతున్నారనుకున్నా, అందరినీ దేవతలు తెలుసుకుంటారు.
యస్తిష్ఠతి చరతి యశ్చ వఞ్చతి యో నిలాయం చరతి యః ప్రతఙ్కమ్ । ద్వౌ సంనిషద్య యన్ మన్త్రయేతే రాజా తద్వేద వరుణస్తృతీయః
ఎవరైనా నిలబడినా, నడిచినా, మోసం చేసినా, ఇంట్లోకి వెళ్లినా, బయట తిరిగినా, ఇద్దరు కలిసి ఏదైనా ఆలోచించినా, రాజు వరుణుడు మూడవవాడిగా తెలుసుకుంటాడు.
ఉతేయం భూమిర్వరుణస్య రాజ్ఞ ఉతాసౌ ద్యౌర్బృహతీ దూరేఅన్తా । ఉతో సముద్రౌ వరుణస్య కుక్షీ ఉతాస్మిన్న్ అల్ప ఉదకే నిలీనః
ఈ భూమి వరుణునికి చెందింది, ఆ విశాలమైన ఆకాశం కూడా; సముద్రాలు వరుణుని గర్భాలు; చిన్న చెరువులో దాగినవాడు కూడా ఆయనలోనే ఉన్నాడు.
ఉత యో ద్యామతిసర్పాత్పరస్తాన్ న స ముచ్యాతై వరుణస్య రాజ్ఞః । దివ స్పశః ప్ర చరన్తీదమస్య సహస్రాక్షా అతి పశ్యన్తి భూమిమ్
ఎవరైనా ఆకాశాన్ని దాటి వెళ్లినా, వరుణుని నుండి తప్పించుకోలేరు; ఆయన వెయ్యికళ్ళు గల దూతలు భూమంతా తిరిగి చూస్తుంటారు.
సర్వం తద్రాజా వరుణో వి చష్టే యదన్తరా రోదసీ యత్పరస్తాత్। సంఖ్యాతా అస్య నిమిషో జనానామక్షాన్ ఇవ శ్వఘ్నీ ని మినోతి తాని
రాజు వరుణుడు భూమి, ఆకాశం మధ్యలో ఉన్నదీ, దాని పక్కన ఉన్నదీ అన్నిటినీ చూస్తాడు; ప్రజలు కన్నెత్తి మూసే ప్రతిసారి, జూదగాడు పాశాలను లెక్కపెట్టినట్టు ఆయన లెక్కపెడతాడు.