ఇన్ద్రో రూపేణాగ్నిర్వహేన ప్రజాపతిః పరమేష్ఠీ విరాట్। విశ్వానరే అక్రమత వైశ్వానరే అక్రమతానడుహ్యక్రమత । సోఽదృంహయత సోఽధారయత
ఇంద్రుడు రూపంగా, అగ్ని వాహకుడిగా, ప్రజాపతి పరమేశ్ఠిగా, విరాట్గా, అందరూ విశ్వానరుడిలో, వైశ్వానరుడిలో, అనడుహాలో ప్రవేశించారు. అతడు దానిని స్థిరపరిచాడు, దానిని నిలబెట్టాడు.
మధ్యమేతదనడుహో యత్రైష వహ ఆహితః । ఏతావదస్య ప్రాచీనం యావాన్ ప్రత్యఙ్సమాహితః
ఇది అనడుహా మధ్యభాగం, ఇక్కడ వాహకుడు ఉంచబడ్డాడు. ఎంత దూరం తూర్పున ఉంచారో, అంతే దూరం పడమర్లో కూడా ఉంచారు.
యో వేదానడుహో దోహాన్త్సప్తానుపదస్వతః । ప్రజాం చ లోకం చాప్నోతి తథా సప్తఋషయో విదుః
ఎవడు అనడుహా యొక్క ఏడు పాలు పీల్చే స్థలాలను క్రమంగా తెలుసునో, అతడు సంతానం, లోకాన్ని పొందుతాడు. ఆ విధంగా ఏడు ఋషులు కూడా తెలుసుకున్నారు.
పద్భిః సేదిమవక్రామన్న్ ఇరాం జఙ్ఘాభిరుత్ఖిదన్ । శ్రమేణానడ్వాన్ కీలాలం కీనాశశ్చాభి గచ్ఛతః
వారు కాళ్లతో నొక్కి, మోకాళ్లతో ఆహారం తవ్వారు. శ్రమతో అనడుహా, కర్షకుడు ఇద్దరూ రసాన్ని చేరుకుంటారు.
ద్వాదశ వా ఏతా రాత్రీర్వ్రత్యా ఆహుః ప్రజాపతేః । తత్రోప బ్రహ్మ యో వేద తద్వా అనడుహో వ్రతమ్
ఈ పన్నెండు రాత్రులను ప్రజాపతి వ్రతంగా అంటారు. అక్కడ బ్రహ్మను ఎవడు తెలుసునో, అదే అనడుహా వ్రతం.
దుహే సాయం దుహే ప్రాతర్దుహే మధ్యందినం పరి । దోహా యే అస్య సంయన్తి తాన్ విద్మానుపదస్వతః
సాయంత్రం పాలు పీల్చుతారు, ఉదయం పాలు పీల్చుతారు, మధ్యాహ్నం చుట్టూ పాలు పీల్చుతారు. ఎవడు దాని పాలు పీల్చే సమయాలను క్రమంగా తెలుసునో, అతడే వాటిని నిజంగా తెలుసుకున్నవాడు.
రోహణ్యసి రోహణ్యస్థ్నశ్ఛిన్నస్య రోహణీ । రోహయేదమరున్ధతి
నీవు ఆరోగ్యాన్ని కలిగించేవాడివి, విరిగినదాన్ని మళ్లీ కలిపేవాడివి, కోసినదాన్ని మళ్లీ పెంచేవాడివి. మోసములేని అమరుందతి ఆరోగ్యాన్ని కలిగించాలి.
యత్తే రిష్టం యత్తే ద్యుత్తమస్తి పేష్ట్రం త ఆత్మని । ధాతా తద్భద్రయా పునః సం దధత్పరుషా పరుః
నీకు ఏం గాయమైతే, ఏది విరిగితే, ఏది నలిగితే, దాత మనకు శుభంగా మళ్లీ వాటిని భాగంగా భాగంగా కలిపి చేర్చాలి.
సం తే మజ్జా మజ్జ్ఞా భవతు సము తే పరుషా పరుః । సం తే మాంసస్య విస్రస్తం సమస్థ్యపి రోహతు
నీ మెదడు మెదడుతో కలవాలి, ముడి ముడితో కలవాలి. నీ మాంసం నుండి వదిలిపడినది, ఎముకతో కలిసి మళ్లీ పెరగాలి.
మజ్జా మజ్ఞా సం ధీయతాం చర్మణా చర్మ రోహతు । అసృక్తే అస్థి రోహతు మాంసం మాంసేన రోహతు
మెదడు మెదడుతో కలవాలి, చర్మం చర్మంతో పెరగాలి. రక్తంతో ఎముక పెరగాలి, మాంసం మాంసంతో పెరగాలి.
లోమ లోమ్నా సం కల్పయా త్వచా సం కల్పయా త్వచమ్ । అసృక్తే అస్థి రోహతు ఛిన్నం సం ధేహ్యోషధే
జుట్టు జుట్టుతో కలిపి, చర్మాన్ని చర్మంతో కలిపి అమర్చు. రక్తంతో ఎముక పెరగాలి, ఔషధీ! కోసినదాన్ని మళ్లీ కలిపి పెట్టు.
స ఉత్తిష్ఠ ప్రేహి ప్ర ద్రవ రథః సుచక్రః । సుపవిః సునాభిః ప్రతి తిష్ఠోర్ధ్వః
లేచి, ముందుకు సాగు, పరుగెత్తు. రథానికి మంచి చక్రాలు, బాగా కట్టిన యవాలు, బలమైన నాభి ఉన్నాయి. నీవు నేరుగా నిలబడిపో.
యది కర్తం పతిత్వా సంశశ్రే యది వాశ్మా ప్రహృతో జఘాన । ఋభూ రథస్యేవాఙ్గాని సం దధత్పరుషా పరుః
యెడల అక్షం నుండి పడిపోయి విరిగితే, లేదా రాయి తాకి పగిలితే, ఋభువులు రథ భాగాలను కలిపినట్లే, ముడి ముడితో కలిపి చేర్చాలి.
ఉత దేవా అవహితం దేవా ఉన్నయథా పునః । ఉతాగశ్చక్రుషం దేవా దేవా జీవయథా పునః
దేవతలు క్రింద ఉంచారు, దేవతలు మళ్లీ పైకి లేపారు. దేవతలు మళ్లీ సంపూర్ణం చేశారు, దేవతలు మళ్లీ ప్రాణం పోశారు.
ద్వావిమౌ వాతౌ వాత ఆ సిన్ధోరా పరావతః । దక్షం తే అన్య ఆవాతు వ్యన్యో వాతు యద్రపః
ఓ వాయువూ! ఈ రెండు గాలులు నదీ తీరాల నుండి వస్తున్నాయి. వాటిలో ఒకటి నీకు చతురతను తీసుకురావాలి, మరొకటి హానికరమైనదాన్ని దూరం చేయాలి.
ఆ వాత వాహి భేషజం వి వాత వాహి యద్రపః । త్వం హి విశ్వభేషజ దేవానాం దూత ఈయసే
ఓ వాయువూ! నీవు ఔషధాన్ని తీసుకురా, హానికరమైనదాన్ని తుడిచిపారెయ్. దేవతలకు నీవు దూతవు, అందరికీ ఔషధదాతవు.
త్రాయన్తామిమం దేవాస్త్రాయన్తాం మరుతాం గణాః । త్రాయన్తాం విశ్వా భూతాని యథాయమరపా అసత్
ఈ మనిషిని దేవతలు రక్షించాలి, మరుత్ గణాలు రక్షించాలి, అన్ని జీవులు రక్షించాలి, అతడు హాని లేకుండా ఉండేందుకు.
ఆ త్వాగమం శంతాతిభిరథో అరిష్టతాతిభిః । దక్షం త ఉగ్రమాభారిషం పరా యక్ష్మం సువామి తే
నేను నీ వద్దకు శుభాశీస్సులతో, రక్షణ మార్గాలతో వచ్చాను. నీకు బలాన్ని, ఉగ్రతను ఇచ్చాను. నీలోని వ్యాధిని దూరం చేస్తున్నాను.
అయం మే హస్తో భగవాన్ అయం మే భగవత్తరః । అయం మే విశ్వభేషజోఽయం శివాభిమర్శనః
నా ఈ చేయి భాగ్యవంతం, మరింత భాగ్యవంతం. ఇది అందరికీ ఔషధాన్ని ఇచ్చేది, శుభమైన స్పర్శను కలిగించేది.
హస్తాభ్యాం దశశాఖాభ్యాం జిహ్వా వాచః పురోగవీ । అనామయిత్నుభ్యాం హస్తాభ్యాం తాభ్యాం త్వాభి మృశామసి
పది వేళ్లు కలిగిన రెండు చేతులతో, మాటకు మార్గదర్శకమైన నాలుకతో, ఆరోగ్యాన్ని ఇచ్చే చేతులతో, ఇవన్నీ కలిపి మేము నిన్ను తాకుతున్నాము.
అజో హ్యగ్నేరజనిష్ట శోకాత్సో అపశ్యజ్జనితారమగ్రే । తేన దేవా దేవతామగ్ర ఆయన్ తేన రోహాన్ రురుహుర్మేధ్యాసః
అజుడు అగ్ని తాపంతో పుట్టాడు, ఆది కాలంలో తన తండ్రిని చూశాడు. అతనితోనే దేవతలు మొదట దైవత్వాన్ని పొందారు, పవిత్రులు బలపడారు.
క్రమధ్వమగ్నినా నాకముఖ్యాన్ హస్తేషు బిభ్రతః । దివస్పృష్ఠం స్వర్గత్వా మిశ్రా దేవేభిరాధ్వమ్
అగ్నితో కలిసి, చేతుల్లో నాయకులను ధరించి, పరమ లోకానికి ఎక్కండి. ఆకాశ శిఖరాన్ని తాకి, దేవతలతో కలిసి ప్రయాణించండి.
పృష్ఠాత్పృథివ్యా అహమన్తరిక్షమారుహమన్తరిక్షాద్దివమారుహమ్ । దివో నాకస్య పృష్ఠాత్స్వర్జ్యోతిరగామహమ్
భూమి మీద నుంచి మధ్యలోకానికి ఎక్కాను, మధ్యలోకంనుంచి స్వర్గానికి ఎక్కాను. స్వర్గ శిఖరానుంచి ప్రకాశవంతమైన లోకాన్ని చేరాను.
స్వర్యన్తో నాపేక్షన్త ఆ ద్యాం రోహన్తి రోదసీ । యజ్ఞం యే విశ్వతోధారం సువిద్వాంసో వితేనిరే
స్వర్గాన్ని కోరేవారు వెనక్కి చూడరు, వారు రెండు లోకాలకు ఎక్కుతారు. యజ్ఞాన్ని విస్తరించిన జ్ఞానులు, అక్కడికి చేరుతారు.
అగ్నే ప్రేహి ప్రథమో దేవతానాం చక్షుర్దేవానాముత మానుషాణామ్ । ఇయక్షమాణా భృగుభిః సజోషాః స్వర్యన్తు యజమానాః స్వస్తి
అగ్నీ! నీవు దేవతల్లో మొదటివాడవు, దేవతలకు, మనుషులకు కళ్ళవు. భృగువులతో కలిసి యజ్ఞం చేసే వారు స్వర్గాన్ని పొందాలి, వారు శుభంగా ఉండాలి.
అజమనజ్మి పయసా ఘృతేన దివ్యం సుపర్ణం పయసం బృహన్తమ్ । తేన గేష్మ సుకృతస్య లోకం స్వరారోహన్తో అభి నాకముత్తమమ్
పాలు, నెయ్యితో కలిపి అజుడిని భుజించాను, ఆ దివ్యమైన, పెద్ద రెక్కల, సమృద్ధిగా ఉన్న పాలను. దానితో మేము సత్కార్యుల లోకాన్ని, పరమ స్వర్గాన్ని చేరుతాము.
పఞ్చౌదనం పఞ్చభిరఙ్గులిభిర్దర్వ్యోద్ధర పఞ్చధైతమోదనమ్ । ప్రాచ్యాం దిశి శిరో అజస్య ధేహి దక్షిణాయాం దిశి దక్షిణం ధేహి పార్శ్వమ్
ఐదు వేళ్లతో, దర్వితో ఐదు రకాల అన్నాన్ని తీసి, అజుడి తలను తూర్పు దిశలో ఉంచు, కుడి భాగాన్ని దక్షిణ దిశలో ఉంచు.
ప్రతీచ్యాం దిశి భసదమస్య ధేహ్యుత్తరస్యాం దిశ్యుత్తరం ధేహి పార్శ్వమ్ । ఊర్ధ్వాయాం దిశ్యజస్యానూకం ధేహి దిశి ధ్రువాయాం ధేహి పాజస్యమన్తరిక్షే మధ్యతో మధ్యమస్య
పశ్చిమ దిశలో అజుడి బూడిదను ఉంచు, ఉత్తర దిశలో ఎడమ భాగాన్ని ఉంచు. పై దిశలో వెనుక భాగాన్ని, స్థిర దిశలో పునాదిని, మధ్యలోకంలో మధ్య భాగాన్ని ఉంచు.
శృతమజం శృతయా ప్రోర్ణుహి త్వచా సర్వైరఙ్గైః సంభృతం విశ్వరూపమ్ । స ఉత్ తిష్ఠేతో అభి నాకముత్తమం పద్భిశ్చతుర్భిః ప్రతి తిష్ఠ దిక్షు
పచ్చిన అజుడిని నెయ్యితో పోయి, చర్మంతో కప్పి, అన్ని అవయవాలతో, అన్ని రూపాలతో సంపూర్ణంగా ఉంచు. అతడు పరమ స్వర్గానికి ఎక్కి, నాలుగు దిశల్లో తన పాదాలతో నిలబడాలి.
సముత్పతన్తు ప్రదిశో నభస్వతీః సమభ్రాణి వాతజూతాని యన్తు । మహఋషభస్య నదతో నభస్వతో వాశ్రా ఆపః పృథివీం తర్పయన్తు
ఆకాశ దిశలు పైకి లేవాలి, మేఘాలను మోసుకొచ్చే గాలులు ముందుకు సాగాలి. గొప్ప గర్జించే మేఘాల నీళ్ళు భూమిని తృప్తిపర్చాలి.