ఆపో అగ్రే విశ్వమావన్ గర్భం దధానా అమృతా ఋతజ్ఞాః । యాసు దేవీష్వధి దేవ ఆసీత్కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రపంచాన్ని గర్భంగా మోసిన ప్రాచీన జలాలు, అవి అమృతస్వరూపిణులు, సత్యాన్ని తెలిసినవే. ఆ జలాల్లోనే దేవతల మధ్య దేవుడు స్థిరంగా ఉన్నాడు. ఆ దేవునికి మనం ఏ అర్పణ చేయాలి?
హిరణ్యగర్భః సమవర్తతాగ్రే భూతస్య జాతః పతిరేక ఆసీత్। స దాధార పృథివీముత ద్యాం కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
హిరణ్యగర్భుడు ఆది కాలంలో ఉద్భవించాడు, భూతాలన్నిటికి ఏకైక అధిపతిగా జన్మించాడు. ఆయన భూమిని, ఆకాశాన్ని నిలిపాడు. ఆ దేవునికి మనం ఏ అర్పణ చేయాలి?
ఆపో వత్సం జనయన్తీర్గర్భమగ్రే సమైరయన్ । తస్యోత జాయమానస్యోల్బ ఆసీద్ధిరణ్యయః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ
ప్రారంభంలో జలాలు దూడను, గర్భాన్ని మోశాయి, అవన్నీ కలిసిపోయాయి. ఆయన పుట్టే వేళ ఆయనకు బంగారు పొర ఏర్పడింది. ఆ దేవునికి మనం ఏ అర్పణ చేయాలి?
4.3 ఉదితస్త్రయో అక్రమన్ వ్యాఘ్రః పురుషో వృకః । హిరుగ్ఘి యన్తి సిన్ధవో హిరుగ్దేవో వనస్పతిర్హిరుఙ్నమన్తు శత్రవః
మూడు ప్రాణులు లేచారు — పులి, మనిషి, నక్క. నదులు వేగంగా ప్రవహిస్తున్నాయి, అడవి దేవుడు వేగంగా పోతున్నాడు, శత్రువులు కూడా త్వరగా వెళ్లిపోవాలి.
పరేణైతు పథా వృకః పరమేణోత తస్కరః । పరేణ దత్వతీ రజ్జుః పరేణాఘాయురర్షతు
నక్క దూరమైన దారిలో పోవాలి, దొంగ ఎత్తైన దారిలో పోవాలి. ఇచ్చిన కట్టు దూరంగా పోయాలి, పాపి మన దూరంగా వెళ్లిపోవాలి.
అక్ష్యౌ చ తే ముఖం చ తే వ్యాఘ్ర జమ్భయామసి । ఆత్సర్వాన్ వింశతిం నఖాన్
పులీ! నీ కళ్ళను, నోరును మేము అదుపులోకి తెచ్చాము. నీ ఇరవై పంజాలను కూడా.
వ్యాఘ్రం దత్వతాం వయం ప్రథమం జమ్భయామసి । ఆదు ష్టేనమథో అహిం యాతుధానమథో వృకమ్
ముందుగా పులిని మేము అదుపు చేసాము. తర్వాత దొంగను, పామును, దయ్యాన్ని, నక్కను కూడా.
యో అద్య స్తేన ఆయతి స సంపిష్టో అపాయతి । పథామపధ్వంసేనైత్విన్ద్రో వజ్రేణ హన్తు తమ్
ఈ రోజు ఎవడు దొంగగా వస్తాడో వాడు నాశనం చెయ్యబడి వెళ్లిపోవాలి. ఇంద్రుడు తన వజ్రాయుధంతో వాడిని నాశనం చేయాలి.
మూర్ణా మృగస్య దన్తా అపిశీర్ణా ఉ పృష్టయః । నిమ్రుక్తే గోధా భవతు నీచాయచ్ఛశయుర్మృగః
మృగానికి తల, పళ్ళు విరిగిపోయాయి, వెన్నెముకలు చీలిపోయాయి. గోదా పామి దాగిపోవాలి, జింక తలదించుకుని ఉండిపోవాలి.
యత్సంయమో న వి యమో వి యమో యన్ న సంయమః । ఇన్ద్రజాః సోమజా ఆథర్వణమసి వ్యాఘ్రజమ్భనమ్
ఏది నియమమో అది నియమం కాదు, ఏది నియమం కానిదో అదే నిజమైన నియమం. నేను ఇంద్రుని, సోముని వంశంలో పుట్టినవాడిని, అథర్వణుని పులిని అదుపు చేసే మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తున్నాను.
యాం త్వా గన్ధర్వో అఖనద్వరుణాయ మృతభ్రజే । తాం త్వా వయం ఖనామస్యోషధిం శేపహర్షణీమ్
గంధర్వుడు వరుణుని కోసం, మరణించినవారి కోసం తవ్విన ఔషధాన్ని, మేము నీ కోసం తవ్వుతున్నాము. అది బంధాలను తొలగించే, ఆనందాన్ని ఇచ్చే ఔషధం.
ఉదుషా ఉదు సూర్య ఉదిదం మామకం వచః । ఉదేజతు ప్రజాపతిర్వృషా శుష్మేణ వాజినా
సూర్యుడు లేచి వెలుగుతాడు, నా మాట కూడా వెలుగుతుండాలి. ప్రజాపతి బలంతో, శక్తితో లేచి నిలవాలి.
యథా స్మ తే విరోహతోఽభితప్తమివానతి । తతస్తే శుష్మవత్తరమియం కృణోత్వోషధిః
నీవు వేరులోంచి పుట్టినదైనా, కాలినట్లుగా ఎండిపోలేదు. అలాగే ఈ ఔషధి నీకు మరింత బలాన్ని ఇస్తుంది.
ఉచ్ఛుష్మౌషధీనాం సారా ఋషభాణామ్ । సం పుంసామిన్ద్ర వృష్ణ్యమస్మిన్ ధేహి తనూవశిన్
ఔషధుల శక్తి, ఎద్దుల బలం — ఇంద్రా! ఈ శరీరాన్ని నియంత్రించేవారిలో ఆ పురుషత్వాన్ని నింపుము.
అపాం రసః ప్రథమజోఽథో వనస్పతీనామ్ । ఉత సోమస్య భ్రాతాస్యుతార్శమసి వృష్ణ్యమ్
నీకు నీటి రసం, చెట్ల సారం మొదటగా కలిగినవి. నీవు సోముని సోదరుడవు, నీవు కుర్ర ఎద్దు బలమవు.
అద్యాగ్నే అద్య సవితరద్య దేవి సరస్వతి । అద్యాస్య బ్రహ్మణస్పతే ధనురివా తానయా పసః
ఈ రోజు అగ్ని, ఈ రోజు సవిత, ఈ రోజు దేవి సరస్వతి, ఈ రోజు బ్రహ్మణస్పతీ! ఈ బంధాన్ని విల్లులోని దారం లా లాగండి.
ఆహం తనోమి తే పసో అధి జ్యామివ ధన్వని । క్రమస్వర్శ ఇవ రోహితమనవగ్లాయతా సదా
నేను నీ బంధాన్ని, విల్లు దారం లా వదిలిపెడతాను. ఎర్ర జింక అడుగులు వేసినట్టు, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా ఉండుము.
అశ్వస్యాశ్వతరస్యాజస్య పేత్వస్య చ । అథ ఋషభస్య యే వాజాస్తాన్ అస్మిన్ ధేహి తనూవశిన్
గుర్రం, గాడిద, మేక, గొర్రె, ఎద్దు వీరి బలాన్ని — ఈ శరీరాన్ని నియంత్రించేవారిలో నింపుము.
సహస్రశృఙ్గో వృషభో యః సముద్రాదుదాచరత్। తేనా సహస్యేనా వయం ని జనాన్త్స్వాపయామసి
సముద్రం నుంచి పైకి వచ్చిన వేల కొమ్ముల ఎద్దు బలంతో, మేము అందరినీ నిద్రపుచేస్తాము.
న భూమిం వాతో అతి వాతి నాతి పశ్యతి కశ్చన । స్త్రియశ్చ సర్వాః స్వాపయ శునశ్చేన్ద్రసఖా చరన్
గాలి భూమిపై ఊదదు, ఎవరూ దాటి చూడరు. ఇంద్రుని మిత్రుడా! నువ్వు తిరుగుతూ అన్ని స్త్రీలను నిద్రపుచేయించు.
ప్రోష్ఠేశయాస్తల్పేశయా నారీర్యా వహ్యశీవరీః । స్త్రియో యాః పుణ్యగన్ధయస్తాః సర్వాః స్వాపయామసి
నేలపై పడుకున్నవారు, మంచంపై పడుకున్నవారు, ఎక్కడికైనా తీసుకెళ్లే వారు, మంచి వాసన కలిగిన స్త్రీలు — వీళ్లందరినీ మేము నిద్రపుచేస్తాము.
ఏజదేజదజగ్రభం చక్షుః ప్రాణమజగ్రభమ్ । అఙ్గాన్యజగ్రభం సర్వా రాత్రీణామతిశర్వరే
చలించే, నిలిచిపోయిన, చూపు, ఊపిరి, అన్ని అవయవాల గట్టిపట్టు — అతి చీకటి రాత్రిని నేను దాటి పోతాను.
య ఆస్తే యశ్చరతి యశ్చ తిష్ఠన్ విపశ్యతి । తేషాం సం దధ్మో అక్షీణి యథేదం హర్మ్యం తథా
ఎవరు కూర్చుంటారో, ఎవరు తిరుగుతారో, ఎవరు నిలబడి చూస్తారో — వాళ్ల కళ్లను మేము మూసేస్తాము, ఈ ఇల్లు మూసినట్లుగా.
స్వప్తు మాతా స్వప్తు పితా స్వప్తు శ్వా స్వప్తు విశ్పతిః । స్వపన్త్వస్యై జ్ఞాతయః స్వప్త్వయమభితో జనః
తల్లి నిద్రపోవాలి, తండ్రి నిద్రపోవాలి, కుక్క నిద్రపోవాలి, ఇంటి యజమాని నిద్రపోవాలి; ఆమె బంధువులు, చుట్టుపక్కలవారు అందరూ నిద్రపోవాలి.
స్వప్న స్వప్నాభికరణేన సర్వం ని స్వాపయా జనమ్ । ఓత్సూర్యమన్యాన్త్స్వాపయావ్యుషం జాగృతాదహమిన్ద్ర ఇవారిష్టో అక్షితః
నిద్రా! నీ నిద్రపుచేసే శక్తితో అందరినీ నిద్రపుచేయించు. మరొకరిని సూర్యునివైపు నిద్రపుచేయించు, నేను మాత్రమే ఇంద్రుడిలా మేలుకొని, హాని లేకుండా, అలసట లేకుండా ఉండిపోవాలి.
బ్రాహ్మణో జజ్ఞే ప్రథమో దశశీర్షో దశాస్యః । స సోమం ప్రథమః పపౌ స చకారారసం విషమ్
పది తలలు, పది ముఖాలతో బ్రాహ్మణుడు మొదట పుట్టాడు. అతడే మొదట సోమాన్ని పానంచేశాడు, రుచి లేని విషాన్ని చేశాడు.
యావతీ ద్యావాపృథివీ వరిమ్ణా యావత్సప్త సిన్ధవో వితష్ఠిరే । వాచం విషస్య దూషణీం తామితో నిరవాదిషమ్
ఎంతవరకు ఆకాశం, భూమి వ్యాపించాయో, ఏడు నదులు విస్తరించాయో — ఆంతా ఈ విషాన్ని నాశనం చేసే మాటను నేను ఇక్కడ పలికాను.
సుపర్ణస్త్వా గరుత్మాన్ విష ప్రథమమావయత్। నామీమదో నారూరుప ఉతాస్మా అభవః పితుః
సుపర్ణుడు, గరుత్మంతుడు, నీను విషమా! ముందుగా మోయాడు. నీవు నోరులోనికి రాలేదు, అవయవానికి చేరలేదు, తండ్రిలో భాగం కాలేదు.
యస్త ఆస్యత్పఞ్చాఙ్గురిర్వక్రాచ్చిదధి ధన్వనః । అపస్కమ్భస్య శల్యాన్ నిరవోచమహం విషమ్
ఐదు వేళ్లు ఉన్నవాడు, విల్లు వంచినవాడు, అతడు కూర్చున్న చోట — ఆ ముక్కలోని విషాన్ని నేను బయటకు పలికాను.
శల్యాద్విషం నిరవోచం ప్రాఞ్జనాదుత పర్ణధేః । అపాష్ఠాచ్ఛృఙ్గాత్కుల్మలాన్ నిరవోచమహం విషమ్
ముక్కలోని విషాన్ని, పుల్ల, ఆకులోని విషాన్ని నేను బయటకు పలికాను. ఎముక, కొమ్ము, ముద్దలలోని విషాన్ని కూడా నేను బయటకు పలికాను.