యదుదఞ్చో వృషాకపే గృహమిన్ద్రాజగన్తన । క్వ స్య పుల్వఘో మృగః కమగం జనయోపనో విశ్వస్మాదిన్ద్ర ఉత్తరః
వృషాకపి, ఉత్తర దిశగా ఇంద్రుని ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, ఆ పుల్లగ మృగం ఎక్కడ ఉంది? తల్లి దారి మీద పిల్లను ఎక్కడ పుట్టించింది? అందరి కంటే ఇంద్రుడు గొప్పవాడు.
పర్శుర్హ నామ మానవీ సాకం ససూవ వింశతిమ్ । భద్రం భల త్యస్యా అభూద్యస్యా ఉదరమామయద్విశ్వస్మాదిన్ద్ర ఉత్తరః
పర్షుర్హ అనే ఆడవాడు, ఇరవై మందిని కలసి కనింది. ఆమె గర్భం భాగ్యవంతంగా మారింది, పొట్ట పెరిగింది. అందరి కంటే ఇంద్రుడు గొప్పవాడు.
ఇదం జనా ఉప శ్రుత నరాశంస స్తవిష్యతే । షష్టిం సహస్రా నవతిం చ కౌరమ ఆ రుశమేషు దద్మహే
ప్రజలారా, ఇది వినండి. నరాశంసుడు స్తుతించదగినవాడు. అరవై వేల తొంభై కౌరములను మేము రుషములలో ఉంచాము.
ఉష్ట్రా యస్య ప్రవాహణో వధూమన్తో ద్విర్దశ । వర్ష్మా రథస్య ని జిహీడతే దివ ఈషమాణా ఉపస్పృశః
ప్రవాహణుడి పద్దెనిమిది ఒంటెలు, వధువులతో కలసి ఉన్నాయి. రథం శరీరం ఆకాశాన్ని తాకుతుంది, దిగదు, పైకి లేచినవారు తాకుతారు.
ఏష ఇషాయ మామహే శతం నిష్కాన్ దశ స్రజః । త్రీణి శతాన్యర్వతాం సహస్రా దశ గోనామ్
దీనికోసం మనం కోరికతో ప్రయత్నిస్తున్నాం: వంద హారాలు, పది పూలమాలలు, మూడు వందల గుర్రాలు, వెయ్యి ఆవులు.
వచ్యస్వ రేభ వచ్యస్వ వృక్షే న పక్వే శకునః । నష్టే జిహ్వా చర్చరీతి క్షురో న భురిజోరివ
రేభా, మాట్లాడు, మాట్లాడు. పండిన చెట్టుపై పక్షిలా మాట్లాడు. నాలుక పోయినప్పుడు, అది చప్పరించుతుంది, రాయి మీద కత్తిలా.
ప్ర రేభాసో మనీషా వృషా గావ ఇవేరతే । అమోతపుత్రకా ఏషామమోత గా ఇవాసతే
రేభులు, మనస్సుతో ముందుకు సాగుతారు, వృషభాల్లా ఆవులను కాపాడుతారు. వారి కుమారులు సురక్షితంగా ఉంటారు, వారి ఆవులు కూడా సురక్షితంగా ఉంటాయి.
ప్ర రేభ ధీం భరస్వ గోవిదం వసువిదమ్ । దేవత్రేమాం వాచం స్రీణీహీషుర్నావీరస్తారమ్
రేభా, ముందుకు పో, జ్ఞానం తెచ్చి, ఆవులను, ధనాన్ని తెలిసినవాడవు. దేవతల ముందు ఈ మాటను చెప్పు, నావికుడిలా నైపుణ్యంగా దాటి పో.
రాజ్ఞో విశ్వజనీనస్య యో దేవోమర్త్యామతి । వైశ్వానరస్య సుష్టుతిమా సునోతా పరిక్షితః
ప్రతి జాతుల రాజైన, మానవుల్లో అమరమైన జ్ఞానమున్న దేవుడైన, వైశ్వానరునికి, పరిక్షిత్, నీవు చక్కగా రూపొందించిన స్తోత్రాన్ని అర్పించు.
పరిఛిన్నః క్షేమమకరోత్తమ ఆసనమాచరన్ । కులాయన్ కృణ్వన్ కౌరవ్యః పతిర్వదతి జాయయా
సరిహద్దులు ఏర్పాటుచేసి, పరిరక్షణను కలిగించి, ఉన్నతమైన ఆసనం ఏర్పాటు చేశాడు. ఇంటిని స్థాపించి, కౌరవ్యుడు తన భార్యతో యజమానిగా మాట్లాడుతున్నాడు.
కతరత్త ఆ హరాణి దధి మన్థాం పరి శ్రుతమ్ । జాయాః పతిం వి పృచ్ఛతి రాష్ట్రే రాజ్ఞః పరిక్షితః
మీలో ఎవరు ఈ మజ్జిగను, బాగా మరిగించి వడకట్టినదాన్ని తీసుకెళ్లారు? పరిక్షిత్ రాజ్యంలో భార్య భర్తను అడుగుతుంది.
అభీవస్వః ప్ర జిహీతే యవః పక్వః పథో బిలమ్ । జనః స భద్రమేధతి రాష్ట్రే రాజ్ఞః పరిక్షితః
పండిన యవలు పొంగిపొంగి దారిని విడిచి గూళ్లోకి వెళ్తున్నాయి. పరిక్షిత్ రాజ్యంలో ప్రజలు సుఖంగా జీవిస్తున్నారు.
ఇన్ద్రః కారుమబూబుధదుత్తిష్ఠ వి చరా జనమ్ । మమేదుగ్రస్య చర్కృధి సర్వ ఇత్తే పృణాదరిః
ఇంద్రుడు కవిని మేల్కొలిపాడు. లేచి, ప్రజల్లో సంచరించు. నా కోసం ఉగ్రుణ్ని పొగడవద్దు; ప్రతి శత్రువు నీ వల్ల తృప్తి చెందాలి.
ఇహ గావః ప్ర జాయధ్వమిహాశ్వా ఇహ పూరుషాః । ఇహో సహస్రదక్షిణోపి పూషా ని షీదతి
ఇక్కడే ఆవులు పుట్టాలి, ఇక్కడే గుర్రాలు, ఇక్కడే మనుషులు. ఇక్కడే వేల బహుమతులిచ్చే పూషణుడు కూర్చోవాలి.
నేమా ఇన్ద్ర గావో రిషన్ మో ఆసాం గోప రీరిషత్। మాసామమిత్రయుర్జన ఇన్ద్ర మా స్తేన ఈశత
ఇంద్రా, ఈ ఆవులకు ఏ హాని కలగకూడదు; వాటి కాపరికి కూడా హాని కలగకూడదు. శత్రువైనా, దొంగైనా, ఎవ్వరూ వీటిపై అధికారాన్ని పొందకూడదు.
ఉప నో న రమసి సూక్తేన వచసా వయం భద్రేణ వచసా వయమ్ । వనాదధిధ్వనో గిరో న రిష్యేమ కదా చన
ఈ స్తోత్రంతో, మంగళమైన మాటలతో, నీవు మమ్మల్ని ఆనందింపజేయాలి. అడవిలోనైనా, ఎప్పుడైనా, మేము మా స్వరం కోల్పోకూడదు.
యః సభేయో విదథ్యః సుత్వా యజ్వాథ పూరుషః । సూర్యం చామూ రిశాదసస్తద్దేవాః ప్రాగకల్పయన్
సభల్లో నైపుణ్యం గలవాడు, సమితుల్లో తెలివైనవాడు, యజ్ఞాలు చేసే మనిషి — వానికి దేవతలు ముందుగా సైన్యాలను జయించేవాడిగా, సూర్యునిగా స్థాపించారు.
యో జామ్యా అప్రథయస్తద్యత్సఖాయం దుధూర్షతి । జ్యేష్ఠో యదప్రచేతాస్తదాహురధరాగితి
తన బంధువుల్ని మించిపోయేవాడు, స్నేహితుడిని జయించాలనుకునేవాడు, పెద్దవాడు జ్ఞానం లేకపోతే, అతడిని తక్కువవాడని అంటారు.
యద్భద్రస్య పురుషస్య పుత్రో భవతి దాధృషిః । తద్విప్రో అబ్రవీదు తద్గన్ధర్వః కామ్యం వచః
ధన్యుని కుమారుడు స్థిరంగా ఉంటే, ఆ సమయంలో ముని మాట చెప్పాడు, ఆ సమయంలో గంధర్వుడు తాను కోరిన మాటను పలికాడు.
యశ్చ పణి రఘుజిష్ఠ్యో యశ్చ దేవామదాశురిః । ధీరాణాం శశ్వతామహం తదపాగితి శుశ్రుమ
పణి పోటీలో వేగంగా ఉండేవాడు, దేవతలను పూజించని దాశురి — వీరు జ్ఞానులకూ, శాశ్వతులకు దూరంగా ఉంటారని నేను విన్నాను.
యే చ దేవా అయజన్తాథో యే చ పరాదదిః । సూర్యో దివమివ గత్వాయ మఘవా నో వి రప్శతే
యజ్ఞం చేయని దేవతలు, ఇతరులకు దానం చేసినవారు — వీరు సూర్యునిలా స్వర్గానికి వెళ్లినా, మఘవంతుడు మమ్మల్ని వదలడు.
యోఽనాక్తాక్షో అనభ్యక్తో అమణివో అహిరణ్యవః । అబ్రహ్మా బ్రహ్మణః పుత్రస్తోతా కల్పేషు సంమితా
కళ్ళు కడుక్కోని, అలంకారం లేని, హారములేని, బంగారం లేని, బ్రాహ్మణుడు కాని బ్రాహ్మణుని కుమారుడు — ఇతడు కూడా వేదపారాయణంలో గుర్తింపు పొందుతాడు.
య ఆక్తాక్షః సుభ్యక్తః సుమణిః సుహిరణ్యవః । సుబ్రహ్మా బ్రహ్మణః పుత్రస్తోతా కల్పేషు సంమితా
కళ్ళు శుభ్రంగా కడుక్కున్నవాడు, బాగా అలంకరించుకున్నవాడు, మంచి హారం ధరించినవాడు, బంగారం ధారించినవాడు, మంచి బ్రాహ్మణుడు, బ్రాహ్మణుని కుమారుడు — ఇతడూ వేదపారాయణంలో గుర్తింపు పొందుతాడు.
ప్రపాణా చ వేశన్తా రేవామప్రతిదిశ్యయః । అయభ్యా కన్యా కల్యాణీ తోతా కల్పేషు సంమితా
పొడవైన చేతులు ఉన్నవారు, అలంకరించబడినవారు, అన్ని దిశల్లో ప్రకాశించే వారు, ఆ కన్య, అందమైనది, యోగ్యమైనది — వేదపారాయణంలో గుర్తింపు పొందుతుంది.
సుప్రపాణా చ వేశన్తా రేవాన్త్సుప్రతిదిశ్యయః । సుయభ్యా కన్యా కల్యాణీ తోతా కల్పేషు సంమితా
అందమైన పొడవైన చేతులు ఉన్నవారు, అలంకరించబడినవారు, అన్ని దిశల్లో ప్రకాశించే వారు, ఆ కన్య, అందమైనది, యోగ్యమైనది — వేదపారాయణంలో గుర్తింపు పొందుతుంది.
పరివృక్తా చ మహిషీ స్వస్త్యా చ యుధిం గమః । అనాశురశ్చాయామీ తోతా కల్పేషు సంమితా
వేరుగా నిలబడే మహిషి, యుద్ధానికి మంగళంగా వెళ్లే వారు, అలసట లేని బలవంతుడు — వీరందరూ వేదపారాయణంలో గుర్తింపు పొందుతారు.
వావాతా చ మహిషీ స్వస్త్యా చ యుధిం గమః । శ్వాశురశ్చాయామీ తోతా కల్పేషు సంమితా
ఓ మహిషీ! మంగళకరమైన గాలులతో, ఆరోగ్యంతో యుద్ధానికి వెళ్ళు. నీ మామగారు, అత్తగారు సభల్లో నీతో సఖ్యతగా ఉండాలని కోరుతున్నాను.
యదిన్ద్రాదో దాశరాజ్ఞే మానుషం వి గాహథాః । విరూపః సర్వస్మా ఆసీత్సహ యక్షాయ కల్పతే
ఇంద్రుడు! నీవు ప్రజల రాజు కోసం చేసిన కార్యాలు, మానవులను విడదీసినవి, అన్ని అద్భుతమైనవి, వింతగా ఉన్నవి — అవన్నీ యజ్ఞానికి తగినవే.
త్వం వృషాక్షుం మఘవన్న్ అమ్రం మర్యాకరో రవిః । త్వం రౌహిణం వ్యాస్యో వి వృత్రస్యాభినచ్ఛిరః
ఓ దాత! నీవు ఎద్దును బలంగా చేశావు, మానవుణ్ణి సూర్యుడిలా ప్రకాశవంతంగా మార్చావు. నీవు వృత్రుని తలను ఛిద్రం చేసి, రౌహిణ అనే దానవుణ్ణి తరిమివేసావు.
యః పర్వతాన్ వ్యదధాద్యో అపో వ్యగాహథాః । ఇన్ద్రో యో వృత్రహాన్మహం తస్మాదిన్ద్ర నమోఽస్తు తే
పర్వతాలను స్థాపించినవాడు, నీటిలో ప్రవేశించినవాడు, వృత్రుని సంహరించిన మహా ఇంద్రుడు — ఆ ఇంద్రుడికి నమస్కారం.