ఆ రభస్వ జాతవేదస్తేజస్వద్ధరో అస్తు తే । శరీరమస్య సం దహాథైనం దేహి సుకృతాము లోకే
ఓ జాతవేదా, పట్టుకో. నీ తేజస్సు బలంగా ఉండాలి. అతని శరీరాన్ని పూర్తిగా దహించు. అతనికి పుణ్యుల లోకాన్ని ప్రసాదించు.
యే తే పూర్వే పరాగతా అపరే పితరశ్చ యే । తేభ్యో ఘృతస్య కుల్యైతు శతధారా వ్యున్దతీ
నీకు ముందుగా వెళ్లిన పితృదేవతలు, ఇంకా రానున్న వారు, వారందరికీ నెయ్యి నూరే వంద ప్రవాహాలతో పొంగిపొర్లాలి.
ఏతదా రోహ వయ ఉన్మృజానః స్వా ఇహ బృహదు దీదయన్తే । అభి ప్రేహి మధ్యతో మాప హాస్థాః పితౄనాం లోకం ప్రథమో యో అత్ర
ఈ గాలిని ఎక్కు, పవిత్రుడవై, ఇక్కడ నీ ఇంట్లో ప్రకాశిస్తూ ఉండు. మధ్యలోనుండి ముందుకు పో, వెనక్కి తిరిగి చూడవద్దు. ఇక్కడ మొదటగా ఉన్న పితృలోకాన్ని చేరు.
ఆ రోహత జనిత్రీం జాతవేదసః పితృయానైః సం వ ఆ రోహయామి । అవాడ్ఢవ్యేషితో హవ్యవాహ ఈజానం యుక్తాః సుకృతాం ధత్త లోకే
ఓ జాతవేదా, పితృదేవతల మార్గాలతో తల్లి వద్దకు ఎక్కు. నేను నిన్ను వారితో కలిపి పంపుతున్నాను. హవిస్సుతో పంపబడిన హవిప్రియుడా, యజ్ఞదాతను, యుక్తుడిని, పుణ్యుల లోకానికి చేర్చు.
దేవా యజ్ఞమృతవః కల్పయన్తి హవిః పురోడాశం స్రుచో యజ్ఞాయుధాని । తేభిర్యాహి పథిభిర్దేవయానైర్యైరీజానాః స్వర్గం యన్తి లోకమ్
దేవతలు యజ్ఞంతో అమరత్వాన్ని పొందుతూ, నైవేద్యాన్ని, పూర్ణాహుతిని, యజ్ఞపాత్రలను, యజ్ఞసామగ్రిని సిద్ధం చేస్తారు. ఆ పవిత్ర మార్గాల్లో నీవు ప్రయాణించు; ఆ మార్గాల ద్వారా యజ్ఞం చేసే వారు స్వర్గలోకాన్ని చేరుతారు.
ఋతస్య పన్థామను పశ్య సాధ్వఙ్గిరసః సుకృతో యేన యన్తి । తేభిర్యాహి పథిభిః స్వర్గం యత్రాదిత్యా మధు భక్షయన్తి తృతీయే నాకే అధి వి శ్రయస్వ
ఓ అంగిరసా! ధర్మమార్గాన్ని చూడు, మంచి వారు వెళ్ళే సత్పథాన్ని గుర్తించు. ఆ మార్గాల్లో నీవు స్వర్గానికి చేరు; అక్కడ ఆదిత్యులు అమృతాన్ని ఆస్వాదిస్తారు. మూడవ ఆకాశంలో స్థానం పొందు.
త్రయః సుపర్ణా ఉపరస్య మాయూ నాకస్య పృష్ఠే అధి విష్టపి శ్రితాః । స్వర్గా లోకా అమృతేన విష్ఠా ఇషమూర్జం యజమానాయ దుహ్రామ్
మూడు అద్భుతమైన పక్షులు పై లోకాన్ని కాపాడుతూ, ఆకాశపు అంచున ఉన్నత స్థలంలో నిలిచివుంటాయి. ఆ స్వర్గలోకాలు అమృతంతో నిండివుంటాయి; అవి యజ్ఞం చేసే వారికి పోషణను, బలాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.
సంసం స్రవన్తు నద్యః సం వాతాః సం పతత్రిణః । యజ్ఞమిమం వర్ధయతా గిరః సంస్రావ్యేణ హవిషా జుహోమి
నదులు కలిసి ప్రవహించాలి, గాలులు ఏకమవాలి, పక్షులు కూడాలి. మీరు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి పరచండి; ప్రవహించే నైవేద్యంతో నేను వాక్యాలతో హోమం చేస్తున్నాను.
ఇమం హోమా యజ్ఞమవతేమం సంస్రావణా ఉత యజ్ఞమిమం వర్ధయతా గిరః సంస్రావ్యేణ హవిషా జుహోమి
ఈ యజ్ఞాన్ని మనం కాపాడుదాం, దాన్ని సమర్పిద్దాం; మీరు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి పరచండి. ప్రవహించే నైవేద్యంతో నేను వాక్యాలతో హోమం చేస్తున్నాను.
రూపంరూపం వయోవయః సంరభ్యైనం పరి ష్వజే । యజ్ఞమిమం చతస్రః ప్రదిశో వర్ధయన్తు సంస్రావ్యేణ హవిషా జుహోమి
ప్రతి రూపం, ప్రతి వయస్సు కలసి దీనిని ఆలింగనం చేయాలి. నాలుగు దిక్కులు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి పరచాలి; ప్రవహించే నైవేద్యంతో నేను వాక్యాలతో హోమం చేస్తున్నాను.
19.2 శం త ఆపో హైమవతీః శము తే సన్తూత్స్యాః । శం తే సనిష్యదా ఆపః శము తే సన్తు వర్ష్యాః
హిమాలయాల నుండి వచ్చే నీళ్లు నీకు మంగళాన్ని కలిగించాలి, సరస్సుల నుండి వచ్చే నీళ్లు కూడా నీకు మేలు చేయాలి. కుదిరిన నీళ్లు నీకు శుభం కలిగించాలి, వర్షపు నీళ్లు నీకు మేలు చేయాలి.
శం త ఆపో ధన్వన్యాః శం తే సన్త్వనూప్యాః । శం తే ఖనిత్రిమా ఆపః శం యాః కుమ్భేభిరాభృతాః
ఎడారుల నుండి వచ్చే నీళ్లు నీకు మేలు చేయాలి, మడుగుల నుండి వచ్చే నీళ్లు నీకు శుభం కలిగించాలి. తవ్వి తీసిన నీళ్లు, గిన్నెలో పోసిన నీళ్లు నీకు మేలు చేయాలి.
అనభ్రయః ఖనమానా విప్రా గమ్భీరే అపసః । భిషగ్భ్యో భిషక్తరా ఆపో అఛా వదామసి
మేఘరహితమైన లోతైన నీళ్లు తవ్వబడుతున్నప్పుడు ఎంతో లోతుగా ఉంటాయి. వైద్యులలో ఇవే గొప్ప ఔషధమైన నీళ్లు; మనం వాటిని ప్రార్థిద్దాం.
అపామహ దివ్యానామపాం స్రోతస్యానామ్ । అపామహ ప్రణేజనేఽశ్వా భవథ వాజినః
మేము ఆకాశజలాలను, ప్రవహించే నీటిని పానము చేసాము. సమూహంలో తాగాము; మీరు వేగంగా పరుగెత్తే కుదురులు అవ్వండి.
తా అపః శివా అపోఽయక్ష్మంకరణీరపః । యథైవ తృప్యతే మయస్తాస్త ఆ దత్త భేషజీః
ఈ నీళ్లు శుభకరమైనవి, వ్యాధిని తొలగించేవి. సంతృప్తి వచ్చినట్లే, మీరు మాకు ఔషధాలను ప్రసాదించండి.
దివస్పృథివ్యాః పర్యన్తరిక్షాద్వనస్పతిభ్యో అధ్యోషధీభ్యః । యత్రయత్ర విభృతో జాతవేదాస్తత స్తుతో జుషమాణో న ఏహి
ఆకాశం, భూమి, మధ్యలోని అంతరిక్షం, వృక్షాలు, ఔషధాలు — ఎక్కడెక్కడ అగ్ని ప్రతిష్ఠించబడి, స్తుతించబడుతుందో, అక్కడక్కడి నుండి నీవు వచ్చు.
యస్తే అప్సు మహిమా యో వనేషు య ఓషధీషు పశుష్వప్స్వన్తః । అగ్నే సర్వాస్తన్వః సం రభస్వ తాభిర్న ఏహి ద్రవిణోదా అజస్రః
నీ మహిమ నీళ్లలో, అడవుల్లో, ఔషధాల్లో, జంతువుల్లో, అంతర్లీన జలాల్లో ఉంది. ఓ అగ్నిదేవా! ఆ అన్ని రూపాలను కలిపి, వాటితో మాకు వచ్చు; నిత్యం ధనాన్ని ప్రసాదించు.
యస్తే దేవేషు మహిమా స్వర్గో యా తే తనుః పితృష్వావివేశ । పుష్టిర్యా తే మనుష్యేషు పప్రథేఽగ్నే తయా రయిమస్మాసు ధేహి
దేవతల్లో నీ మహిమ ఆకాశంలో ఉంది, నీ రూపం పితృదేవతల్లో ప్రవేశించింది. మనుషుల్లో నీవు వ్యాపించే ఐశ్వర్యంతో, ఓ అగ్నిదేవా! మాకు సంపదను ప్రసాదించు.
శ్రుత్కర్ణాయ కవయే వేద్యాయ వచోభిర్వాకైరుప యామి రాతిమ్ । యతో భయమభయం తన్ నో అస్త్వవ దేవానాం యజ హేడో అగ్నే
శ్రద్ధతో వినే జ్ఞానులకు, పండితులకు, నేర్చుకున్నవారికి నేను వాక్యాలతో, మాటలతో సమీపిస్తున్నాను. భయం ఉన్న చోట మాకు భద్రత కలగాలి; దేవతలను ఆరాధించు, ఓ అగ్నిదేవా! అపాయాన్ని తొలగించు.
యామాహుతిం ప్రథమామథర్వా యా జాతా యా హవ్యమకృణోజ్జాతవేదాః । తాం త ఏతాం ప్రథమో జోహవీమి తాభిష్టుప్తో వహతు హవ్యమగ్నిరగ్నయే స్వాహా
అథర్వణుడు చేసిన మొదటి ఆహుతిని, జన్మించినదాన్ని, అగ్నిదేవుడు సిద్ధం చేసిన హవిని — ఆ మొదటి హవిని నేను పిలుస్తున్నాను. ఆ హవులతో ప్రేరేపితుడై అగ్నిదేవుడు మా హవిని అగ్నికి చేర్చాలి. స్వాహా.
ఆకూతిం దేవీం సుభగాం పురో దధే చిత్తస్య మాతా సుహవా నో అస్తు । యామాశామేమి కేవలీ సా మే అస్తు విదేయమేనాం మనసి ప్రవిష్టామ్
దైవికమైన, మంగళకరమైన, దయతో కూడిన, మనస్సుకు తల్లి అయిన సంకల్పాన్ని నేను ముందుగా ఉంచుతున్నాను. ఆమె మనకు అనుకూలంగా ఉండాలి. నేను కోరిన సంకల్పం నాకు దక్కాలి; అది నా మనసులో ప్రవేశించాలి.
ఆకూత్యా నో బృహస్పత ఆకూత్యా న ఉపా గహి । అథో భగస్య నో ధేహ్యథో నః సుహవో భవ
ఓ బృహస్పతీ! సంకల్పంతో మాకు దగ్గరగా రా. అదేవిధంగా, భాగ్యం మాకు ప్రసాదించు; మనకు అనుకూలంగా ఉండు.
బృహస్పతిర్మ ఆకూతిమాఙ్గిరసః ప్రతి జానాతు వాచమేతామ్ । యస్య దేవా దేవతాః సంబభూవుః స సుప్రణీతాః కామో అన్వేత్వస్మాన్
అంగిరసుని వంశజుడైన బృహస్పతి నా మాటను గుర్తు పెట్టుకోను గాక. దేవతలు దేవుళ్లుగా మారినవాడు ఆయనే. మంచి మార్గంలో నడిపించే మన కోరికలు మన వెంట నడిచేలా చేయును గాక.
ఇన్ద్రో రాజా జగతశ్చర్షణీనామధి క్షమి విషురూపం యదస్తి । తతో దదాతి దాశుషే వసూని చోదద్రాధ ఉపస్తుతశ్చిదర్వాక్
ఇంద్రుడు ఈ భూమిపై జీవులందరికీ రాజు. ఎన్నో రూపాలున్న వాటిపై ఆయన అధికారం కలిగి ఉన్నాడు. ఆయన భక్తులకు ధనం ఇస్తాడు. దూరమైనదైనా, ఆయనను స్తుతిస్తే దగ్గరికి తేవడంలో ఇంద్రుడు ఆలస్యం చేయడు.
సహస్రబాహుః పురుషః సహస్రాక్షః సహస్రపాత్। స భూమిం విశ్వతో వృత్వాత్యతిష్ఠద్దశాఙ్గులమ్
ఆ పురుషునికి వెయ్యి చేతులు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి కాళ్లు ఉన్నాయి. ఆయన భూమిని అన్ని వైపులా చుట్టుకొని, దాని కంటే పది వేల్ల పొడవు మించి విస్తరించాడు.
త్రిభిః పద్భిర్ద్యామరోహత్పాదస్యేహాభవత్పునః । తథా వ్యక్రామద్విష్వఙశనానశనే అను
ఆయన మూడు అడుగులతో ఆకాశాన్ని చేరాడు. నాలుగో అడుగుతో మళ్లీ ఇక్కడే నిలిచాడు. ఇలా ఆయన అన్నిచోట్ల వ్యాపించాడు—తినేవాటిలోనూ, తినని వాటిలోనూ.
తావన్తో అస్య మహిమానస్తతో జ్యాయాంశ్చ పూరుషః । పాదోఽస్య విశ్వా భూతాని త్రిపాదస్యామృతం దివి
ఇంతటి మహిమలు ఆయనకు ఉన్నా, పురుషుడు వీటన్నిటికన్నా గొప్పవాడు. ఆయనలో నాలుగవ భాగమే అన్ని జీవులు; మిగతా మూడు భాగాలు అమరత్వంగా ఆకాశంలో ఉన్నాయి.
పురుష ఏవేదం సర్వం యద్భూతం యచ్చ భావ్యమ్ । ఉతామృతత్వస్యేశ్వరో యదన్యేనాభవత్సహ
ఈ లోకంలో ఉన్నదీ, రానున్నదీ అన్నీ పురుషుడే. ఆయనతో కలసి పెరిగే దేనికైనా ఆయనే అమరత్వానికి అధిపతి.
యత్పురుషం వ్యదధుః కతిధా వ్యకల్పయన్ । ముఖం కిమస్య కిం బాహూ కిమూరూ పాదా ఉచ్యతే
పురుషుని విభజించినప్పుడు, ఎంత భాగాలుగా చేసారు? ఆయన ముఖం ఏది? చేతులు ఏవి? తొడలు, కాళ్లు ఏవి అని అంటారు?
బ్రాహ్మణోఽస్య ముఖమాసీద్బాహూ రాజన్యోఽభవత్। మధ్యం తదస్య యద్వైశ్యః పద్భ్యాం శూద్రో అజాయత
ఆయన ముఖం నుండి బ్రాహ్మణులు, చేతుల నుండి రాజులు, మధ్య భాగం నుండి వైశ్యులు, కాళ్ల నుండి శూద్రులు పుట్టారు.