{౧౭} ఉచ్ఛ్వఞ్చమానా పృథివీ సు తిష్ఠతు సహస్రం మిత ఉప హి శ్రయన్తామ్ । తే గృహాసో ఘృతశ్చుతః స్యోనా విశ్వాహాస్మై శరణాః సన్త్వత్ర
పైకి లేచిన భూమి బలంగా నిలబడుగాక. వెయ్యి కొలతలు దానిపై విశ్రాంతి పొందుగాక. నీవు నెయ్యి ప్రవహించే ఇళ్ళు సుఖంగా ఉండాలి. ఇక్కడ అన్ని ఆశ్రయాలు అతనికి కలగాలి.
ఉత్తే స్తభ్నామి పృథివీం త్వత్పరీమం లోగం నిదధన్ మో అహం రిషమ్ । ఏతాం స్థూణాం పితరో ధారయన్తి తే తత్ర యమః సాదనా తే కృణోతు
ఈ భూమిని నీ కోసం స్థాపించాను, ఈ సరిహద్దును వేశాను. నేను నిన్ను హానిచేయకూడదు. పితృదేవతలు ఈ స్తంభాన్ని ధరిస్తారు. యముడు నీకు అక్కడ నివాసాన్ని కల్పించుగాక.
ఇమమగ్నే చమసం మా వి జిహ్వరః ప్రియో దేవానాముత సోమ్యానామ్ । అయం యశ్చమసో దేవపానస్తస్మిన్ దేవా అమృతా మాదయన్తామ్
అగ్ని! ఈ పాత్రను తినవద్దు. ఇది దేవతలకు, సోమపానులకు ప్రియమైనది. ఈ పాత్ర దేవతలకు పానార్థం. అందులో అమృతులు ఆనందించుగాక.
అథర్వా పూర్ణం చమసం యమిన్ద్రాయాబిభర్వాజినీవతే । తస్మిన్ కృణోతి సుకృతస్య భక్షం తస్మిన్ ఇన్దుః పవతే విశ్వదానీమ్
అథర్వణుడు ఇంద్రునికి నిండి ఉన్న పాత్రను తీసుకెళ్లాడు. అందులో సత్కార్యానికి భాగాన్ని ఏర్పరచాడు. అందులో సోమరసం ప్రవహిస్తూ అందరికీ లభించునట్లు ఉంది.
యత్తే కృష్ణః శకున ఆతుతోద పిపీలః సర్ప ఉత వా శ్వాపదః । అగ్నిష్టద్విశ్వాదగదం కృణోతు సోమశ్చ యో బ్రాహ్మణామావివేశ
నిన్ను ఏ నల్ల పక్షి, పురుగు, పాము, లేక వన్యమృగం తాకినా, అగ్ని వాటన్నిటినీ హానికరం కాకుండా చేయాలి. బ్రాహ్మణుడి ఆహారంలో ప్రవేశించిన సోమరసం కూడా హానికరం కాకుండా ఉండాలి.
పయస్వతీరోషధయః పయస్వన్ మామకం పయః । అపాం పయసో యత్పయస్తేన మా సహ శుమ్భతు
పాలు కలిగిన ఔషధాలు, పాలు పుష్కలంగా ఉన్నవి, నా పాలూ, నీటిలోని పాలూ — ఆ పాలతో నన్ను పూర్తిగా శుద్ధి చేయుగాక.
ఇమా నారీరవిధవాః సుపత్నీరాఞ్జనేన సర్పిషా సం స్పృశన్తామ్ । అనశ్రవో అనమీవాః సురత్నా ఆ రోహన్తు జనయో యోనిమగ్రే
ఈ స్త్రీలు, తమ భర్తలు బ్రతికే ఉన్నారు, మంచి భార్యలు. వీరు అంజనం, నెయ్యితో తలుపు తాకాలి. వీరి కన్నీళ్లు లేకుండా, వ్యాధులు లేకుండా, సంపదతో నిండినవారిగా, జనన సమూహంలో ముందుగా చేరాలి.
సం గచ్ఛస్వ పితృభిః సం యమేనేష్టాపూర్తేన పరమే వ్యోమన్ । హిత్వావద్యం పునరస్తమేహి సం గచ్ఛతాం తన్వా సువర్చాః
నీవు పితృదేవతలతో, యమునితో, నీ పుణ్య కార్యాలతో, పరమ లోకానికి వెళ్లు. అపవాదాన్ని వదిలిపెట్టి, మళ్లీ అస్తమయానికి తిరిగి రా. మంచి రూపంతో ఉన్నవారు నీతో కలసి పోవాలని కోరుకుంటున్నాము.
యే నః పితుః పితరో యే పితామహా య ఆవివిశురుర్వన్తరిక్షమ్ । తేభ్యః స్వరాదసునీతిర్నో అద్య వథావశం తన్వః కల్పయాతి
మన తండ్రి తండ్రులు, మన పితామహులు, ఆ విస్తారమైన మధ్యలోకి చేరినవారు, వారి ధర్మమార్గం ఈ రోజు మన శరీరాలను వారి సంకల్పానికి అనుగుణంగా మలచాలని కోరుకుంటున్నాము.
శం తే నీహారో భవతు శం తే ప్రుష్వావ శీయతామ్ । శీతికే శీతికావతి హ్లాదికే హ్లాదికావతి । మణ్డూక్యప్సు శం భువ ఇమం స్వగ్నిం శమయ
నీకు మబ్బు శుభంగా ఉండాలి, నీపై మంచు మృదువుగా పడాలి. చలిలో, చల్లదనంలో, ఆనందంలో, నీటిలో ఉండే కప్పల మధ్య కూడా నీకు శాంతి కలగాలి. ఈ అగ్నిని శాంతింపజేయు.
{౧౮} వివస్వాన్ నో అభయం కృణోతు యః సుత్రామా జీరదానుః సుదానుః । ఇహేమే వీరా బహవో భవన్తు గోమదశ్వవన్ మయ్యస్తు పుష్టమ్
వివస్వంతుడు మనకు భయం లేకుండా చేయాలి. ఆయనే జ్ఞాని, దాత, దీర్ఘాయువు, ఉదారుడు. ఇక్కడ ఎన్నో వీరులు, గొర్రెలు, గుర్రాలతో సంపన్నంగా ఉండాలి. నాకు సంపద కలగాలి.
వివస్వాన్ నో అమృతత్వే దధాతు పరైతు మృత్యురమృతం న ఐతు । ఇమాన్ రక్షతు పురుషాన్ ఆ జరిమ్ణో మో స్వేషామసవో యమం గుః
వివస్వంతుడు మనకు అమృతత్వాన్ని ప్రసాదించాలి. మరణం దూరమవ్వాలి, అమృతత్వం దూరం కాకూడదు. ఈ మనుషులను వృద్ధాప్యం నుండి కాపాడాలి. వారి ప్రాణాలు యముని వద్దకు పోకూడదు.
యో దధ్రే అన్తరిక్షే న మహ్నా పితౄణాం కవిః ప్రమతిర్మతీనామ్ । తమర్చత విశ్వమిత్రా హవిర్భిః స నో యమః ప్రతరం జీవసే ధాత్
మధ్యలోని లోకాన్ని తన మహిమతో నిలిపే, పితృదేవతల్లో మేధావి అయిన వాడిని, విశ్వామిత్రుల వంశస్థులారా, బలిపీఠాలతో స్మరించండి. ఆ యముడు మనకు సురక్షితమైన జీవితం ప్రసాదించాలి.
ఆ రోహత దివముత్తమామృషయో మా బిభీతన । సోమపాః సోమపాయిన ఇదం వః క్రియతే హవిరగన్మ జ్యోతిరుత్తమమ్
ఓ ఋషులారా, మీరు పరమ స్వర్గానికి ఎక్కండి, భయపడకండి. సోమపానం చేసే వారు, మీకోసం ఈ హవనం జరుగుతోంది. మేము పరమ జ్యోతి చేరుకున్నాము.
ప్ర కేతునా బృహతా భాత్యగ్నిరా రోదసీ వృషభో రోరవీతి । దివశ్చిదన్తాదుపమాముదానడపాముపస్థే మహిషో వవర్ధ
అగ్ని మహా ప్రకాశంతో వెలుగునిచ్చి, ఆకాశమూ భూమి మధ్య గొప్ప గుండ్రంగా గర్జిస్తున్నాడు. ఆకాశాంతానికి కూడా అతను ఎదిగాడు. నీటిలోని మహా ఎద్దు పెరిగిపోతున్నాడు.
నాకే సుపర్ణముప యత్పతన్తం హ్ర్దా వేనన్తో అభ్యచక్షత త్వా । హిరణ్యపక్షం వరుణస్య దూతం యమస్య యోనౌ శకునం భురన్యుమ్
ఆకాశంలో అందమైన రెక్కలతో ఎగురుతున్న పక్షిని, హృదయంతో వెతికే వారు నిన్ను చూశారు. వరుణుని బంగారు రెక్కల దూత, యముని లోకంలో వేగంగా పరిగెత్తే పక్షి నీవే.
ఇన్ద్ర క్రతుం న ఆ భర పితా పుత్రేభ్యో యథా । శిక్షా ణో అస్మిన్ పురుహూత యామని జీవా జ్యోతిరశీమహి
ఇంద్రుడు, నీవు తండ్రి తన కుమారులకు ఇచ్చే బలాన్ని మాకు ప్రసాదించు. ఓ పలు యాగాల్లో పిలువబడే వాడా, ఈ మార్గంలో మాకు బోధించు. మేము జీవించు వెలుగు పొందాలి.
అపూపాపిహితాన్ కుమ్భాన్ యాంస్తే దేవా అధారయన్ । తే తే సన్తు స్వధావన్తో మధుమన్తో ఘృతశ్చుతః
నీ కోసం దేవతలు పెట్టిన అప్పుపాలతో నిండిన కుండలు, అవి స్వధాతో, తీపిగా, నెయ్యితో పొంగిపొర్లుతూ ఉండాలి.
యాస్తే ధానా అనుకిరామి తిలమిశ్రా స్వధావతీః । తాస్తే సన్తు విభ్వీః ప్రభ్వీస్తాస్తే యమో రాజాను మన్యతామ్
నీ కోసం నేను చల్లి వేసే తిలంతో కలిపిన ధాన్యాలు, అవి స్వధాతో నిండినవి. అవి సమృద్ధిగా, శక్తివంతంగా ఉండాలి. యముడు రాజు వాటిని స్వీకరించాలి.
పునర్దేహి వనస్పతే య ఏష నిహితస్త్వయి । యథా యమస్య సాదన ఆసాతౌ విదథా వదన్
ఓ వృక్షమా, నీలో ఉంచినదాన్ని మళ్లీ వెనక్కి ఇవ్వు. యముని ఆసనంలో వున్నట్టు, అతను సభలో మాట్లాడుతూ కూర్చోవాలి.
ఆ రభస్వ జాతవేదస్తేజస్వద్ధరో అస్తు తే । శరీరమస్య సం దహాథైనం దేహి సుకృతాము లోకే
ఓ జాతవేదా, పట్టుకో. నీ తేజస్సు బలంగా ఉండాలి. అతని శరీరాన్ని పూర్తిగా దహించు. అతనికి పుణ్యుల లోకాన్ని ప్రసాదించు.
యే తే పూర్వే పరాగతా అపరే పితరశ్చ యే । తేభ్యో ఘృతస్య కుల్యైతు శతధారా వ్యున్దతీ
నీకు ముందుగా వెళ్లిన పితృదేవతలు, ఇంకా రానున్న వారు, వారందరికీ నెయ్యి నూరే వంద ప్రవాహాలతో పొంగిపొర్లాలి.
ఏతదా రోహ వయ ఉన్మృజానః స్వా ఇహ బృహదు దీదయన్తే । అభి ప్రేహి మధ్యతో మాప హాస్థాః పితౄనాం లోకం ప్రథమో యో అత్ర
ఈ గాలిని ఎక్కు, పవిత్రుడవై, ఇక్కడ నీ ఇంట్లో ప్రకాశిస్తూ ఉండు. మధ్యలోనుండి ముందుకు పో, వెనక్కి తిరిగి చూడవద్దు. ఇక్కడ మొదటగా ఉన్న పితృలోకాన్ని చేరు.
ఆ రోహత జనిత్రీం జాతవేదసః పితృయానైః సం వ ఆ రోహయామి । అవాడ్ఢవ్యేషితో హవ్యవాహ ఈజానం యుక్తాః సుకృతాం ధత్త లోకే
ఓ జాతవేదా, పితృదేవతల మార్గాలతో తల్లి వద్దకు ఎక్కు. నేను నిన్ను వారితో కలిపి పంపుతున్నాను. హవిస్సుతో పంపబడిన హవిప్రియుడా, యజ్ఞదాతను, యుక్తుడిని, పుణ్యుల లోకానికి చేర్చు.
దేవా యజ్ఞమృతవః కల్పయన్తి హవిః పురోడాశం స్రుచో యజ్ఞాయుధాని । తేభిర్యాహి పథిభిర్దేవయానైర్యైరీజానాః స్వర్గం యన్తి లోకమ్
దేవతలు యజ్ఞంతో అమరత్వాన్ని పొందుతూ, నైవేద్యాన్ని, పూర్ణాహుతిని, యజ్ఞపాత్రలను, యజ్ఞసామగ్రిని సిద్ధం చేస్తారు. ఆ పవిత్ర మార్గాల్లో నీవు ప్రయాణించు; ఆ మార్గాల ద్వారా యజ్ఞం చేసే వారు స్వర్గలోకాన్ని చేరుతారు.
ఋతస్య పన్థామను పశ్య సాధ్వఙ్గిరసః సుకృతో యేన యన్తి । తేభిర్యాహి పథిభిః స్వర్గం యత్రాదిత్యా మధు భక్షయన్తి తృతీయే నాకే అధి వి శ్రయస్వ
ఓ అంగిరసా! ధర్మమార్గాన్ని చూడు, మంచి వారు వెళ్ళే సత్పథాన్ని గుర్తించు. ఆ మార్గాల్లో నీవు స్వర్గానికి చేరు; అక్కడ ఆదిత్యులు అమృతాన్ని ఆస్వాదిస్తారు. మూడవ ఆకాశంలో స్థానం పొందు.
త్రయః సుపర్ణా ఉపరస్య మాయూ నాకస్య పృష్ఠే అధి విష్టపి శ్రితాః । స్వర్గా లోకా అమృతేన విష్ఠా ఇషమూర్జం యజమానాయ దుహ్రామ్
మూడు అద్భుతమైన పక్షులు పై లోకాన్ని కాపాడుతూ, ఆకాశపు అంచున ఉన్నత స్థలంలో నిలిచివుంటాయి. ఆ స్వర్గలోకాలు అమృతంతో నిండివుంటాయి; అవి యజ్ఞం చేసే వారికి పోషణను, బలాన్ని ప్రసాదిస్తాయి.
సంసం స్రవన్తు నద్యః సం వాతాః సం పతత్రిణః । యజ్ఞమిమం వర్ధయతా గిరః సంస్రావ్యేణ హవిషా జుహోమి
నదులు కలిసి ప్రవహించాలి, గాలులు ఏకమవాలి, పక్షులు కూడాలి. మీరు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి పరచండి; ప్రవహించే నైవేద్యంతో నేను వాక్యాలతో హోమం చేస్తున్నాను.
ఇమం హోమా యజ్ఞమవతేమం సంస్రావణా ఉత యజ్ఞమిమం వర్ధయతా గిరః సంస్రావ్యేణ హవిషా జుహోమి
ఈ యజ్ఞాన్ని మనం కాపాడుదాం, దాన్ని సమర్పిద్దాం; మీరు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి పరచండి. ప్రవహించే నైవేద్యంతో నేను వాక్యాలతో హోమం చేస్తున్నాను.
రూపంరూపం వయోవయః సంరభ్యైనం పరి ష్వజే । యజ్ఞమిమం చతస్రః ప్రదిశో వర్ధయన్తు సంస్రావ్యేణ హవిషా జుహోమి
ప్రతి రూపం, ప్రతి వయస్సు కలసి దీనిని ఆలింగనం చేయాలి. నాలుగు దిక్కులు ఈ యజ్ఞాన్ని అభివృద్ధి పరచాలి; ప్రవహించే నైవేద్యంతో నేను వాక్యాలతో హోమం చేస్తున్నాను.