{౧౬} దేవేభ్యః కమవృణీత మృత్యుం ప్రజాయై కిమమృతం నావృణీత । బృహస్పతిర్యజ్ఞమతనుత ఋషిః ప్రియాం యమస్తన్వమా రిరేచ
దేవతల కోసం మరణాన్ని ఎన్నుకున్నాడు, సంతానం కోసం ఎందుకు అమృతాన్ని ఎంచుకోలేదు? బృహస్పతి యజ్ఞాన్ని విస్తరించాడు, ఋషి ప్రియమైన రూపాన్ని యముడు విడిచిపెట్టాడు.
త్వమగ్న ఈడితో జాతవేదోఽవాడ్ఢవ్యాని సురభీణి కృత్వా । ప్రాదాః పితృభ్యః స్వధయా తే అక్షన్న్ అద్ధి త్వం దేవ ప్రయతా హవీంషి
అగ్ని! జన్మలను తెలిసినవాడవు, పిలవబడినప్పుడు సువాసన గల నైవేద్యాన్ని తీసుకెళ్లి పితృదేవతలకు సమర్పించావు. వారు దాన్ని స్వీకరించారు. దేవా! నీవు సిద్ధమైన హవిస్సును స్వీకరించు.
ఆసీనాసో అరుణీనాముపస్థే రయిం ధత్త దాశుషే మర్త్యాయ । పుత్రేభ్యః పితరస్తస్య వస్వః ప్ర యచ్ఛత త ఇహోర్జం దధాత
ఉషోదయ సమయంలో కూర్చున్న మానవులు, భక్తునికి ఐశ్వర్యాన్ని పొందారు. పితృదేవతలు, ఆ ఐశ్వర్యాన్ని అతని కుమారులకు దయచేసి ఇవ్వండి. ఇక్కడే వారికి బలాన్ని ప్రసాదించండి.
అగ్నిష్వాత్తాః పితర ఏహ గచ్ఛత సదఃసదః సదత సుప్రణీతయః । అత్తో హవీంషి ప్రయతాని బర్హిషి రయిం చ నః సర్వవీరం దధాత
యజ్ఞంలో భాగం పంచుకున్న పితృదేవతలు, ఇక్కడికి వచ్చి, మీ స్థానాల్లో కూర్చోండి. సిద్ధమైన నైవేద్యాన్ని దర్భపై స్వీకరించండి. మాకు సమస్త వీరులతో కూడిన ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించండి.
ఉపహూతా నః పితరః సోమ్యాసో బర్హిష్యేషు నిధిషు ప్రియేషు । త ఆ గమన్తు త ఇహ శ్రువన్త్వధి బ్రువన్తు తేఽవన్త్వస్మాన్
సోమరసంతో ఆనందించే మా పితృదేవతలు, ప్రియమైన స్థలాల్లో, దర్భపై పిలవబడ్డారు. వారు ఇక్కడికి వచ్చి, మా మాటలు వినండి, మమ్మల్ని ఆశీర్వదించండి, రక్షించండి.
యే నః పితుః పితరో యే పితామహా అనూజహిరే సోమపీథం వసిష్ఠాః । తేభిర్యమః సమ్రరాణో హవీంష్యుశన్న్ ఉశద్భిః ప్రతికామమత్తు
మా తండ్రుల తండ్రులు, మా తాతలు, సోమపానం చేసిన ఉత్తములు, యముడు వారితో కలిసి హవిస్సును వారి ఇష్టానికి అనుగుణంగా ఆనందంగా స్వీకరించుగాక.
యే తాతృషుర్దేవత్రా జేహమానా హోత్రావిదః స్తోమతష్టాసో అర్కైః । ఆగ్నే యాహి సహస్రం దేవవన్దైః సత్యైః కవిభిర్ఋషిభిర్ఘర్మసద్భిః
దేవతల్లో ఉత్సాహంగా, ప్రయత్నంతో, యజ్ఞకార్యాల్లో నిపుణులై, స్తోత్రాలు రచించిన వారు, అగ్ని! సహస్రాదిగా దేవతలందరి కీర్తితో కూడిన ఋషులతో కలిసి ఇక్కడికి రా.
యే సత్యాసో హవిరదో హవిష్పా ఇన్ద్రేణ దేవైః సరథం తురేణ । ఆగ్నే యాహి సువిదత్రేభిరర్వాఙ్పరైః పూర్వైర్ఋషిభిర్ఘర్మసద్భిః
నిజమైన వారు, హవిస్సును భుజించే వారు, ఇంద్రుడు మరియు దేవతలతో కలిసి ప్రయాణించే వారు, అగ్ని! మంచి దాతలైన, పూర్వ ఋషులు, తదుపరి ఋషులతో కలిసి ఇక్కడికి రా.
ఉప సర్ప మాతరం భూమిమేతామురువ్యచసం పృథివీం సుశేవామ్ । ఊర్ణమ్రదాః పృథివీ దక్షిణావత ఏషా త్వా పాతు ప్రపథే పురస్తాత్
ఈ విశాలమైన, దూరంగా వ్యాపించిన, మృదువైన భూమిని తల్లి వలె సమీపించు. మేకపోతుతో సంపన్నమైన భూమి, దక్షిణ భాగం నిన్ను అనుగ్రహించుగాక. భూమి నీ ముందున్న మార్గంలో నిన్ను కాపాడుగాక.
ఉచ్ఛ్వఞ్చస్వ పృథివి మా ని బాధథాః సూపాయనాస్మై భవ సూపసర్పణా । మాతా పుత్రం యథా సిచాభ్యేనం భూమ ఊర్ణుహి
భూమి! పైకి లేచి, నీవు నొక్కిపెట్టవద్దు. అతనికి సులభంగా చేరదగినదిగా, సులభంగా దాటి వెళ్లదగినదిగా ఉండు. తల్లి తన బిడ్డను ఎలా కప్పుకుంటుందో, అలాగే నీవు అతన్ని కప్పు.
{౧౭} ఉచ్ఛ్వఞ్చమానా పృథివీ సు తిష్ఠతు సహస్రం మిత ఉప హి శ్రయన్తామ్ । తే గృహాసో ఘృతశ్చుతః స్యోనా విశ్వాహాస్మై శరణాః సన్త్వత్ర
పైకి లేచిన భూమి బలంగా నిలబడుగాక. వెయ్యి కొలతలు దానిపై విశ్రాంతి పొందుగాక. నీవు నెయ్యి ప్రవహించే ఇళ్ళు సుఖంగా ఉండాలి. ఇక్కడ అన్ని ఆశ్రయాలు అతనికి కలగాలి.
ఉత్తే స్తభ్నామి పృథివీం త్వత్పరీమం లోగం నిదధన్ మో అహం రిషమ్ । ఏతాం స్థూణాం పితరో ధారయన్తి తే తత్ర యమః సాదనా తే కృణోతు
ఈ భూమిని నీ కోసం స్థాపించాను, ఈ సరిహద్దును వేశాను. నేను నిన్ను హానిచేయకూడదు. పితృదేవతలు ఈ స్తంభాన్ని ధరిస్తారు. యముడు నీకు అక్కడ నివాసాన్ని కల్పించుగాక.
ఇమమగ్నే చమసం మా వి జిహ్వరః ప్రియో దేవానాముత సోమ్యానామ్ । అయం యశ్చమసో దేవపానస్తస్మిన్ దేవా అమృతా మాదయన్తామ్
అగ్ని! ఈ పాత్రను తినవద్దు. ఇది దేవతలకు, సోమపానులకు ప్రియమైనది. ఈ పాత్ర దేవతలకు పానార్థం. అందులో అమృతులు ఆనందించుగాక.
అథర్వా పూర్ణం చమసం యమిన్ద్రాయాబిభర్వాజినీవతే । తస్మిన్ కృణోతి సుకృతస్య భక్షం తస్మిన్ ఇన్దుః పవతే విశ్వదానీమ్
అథర్వణుడు ఇంద్రునికి నిండి ఉన్న పాత్రను తీసుకెళ్లాడు. అందులో సత్కార్యానికి భాగాన్ని ఏర్పరచాడు. అందులో సోమరసం ప్రవహిస్తూ అందరికీ లభించునట్లు ఉంది.
యత్తే కృష్ణః శకున ఆతుతోద పిపీలః సర్ప ఉత వా శ్వాపదః । అగ్నిష్టద్విశ్వాదగదం కృణోతు సోమశ్చ యో బ్రాహ్మణామావివేశ
నిన్ను ఏ నల్ల పక్షి, పురుగు, పాము, లేక వన్యమృగం తాకినా, అగ్ని వాటన్నిటినీ హానికరం కాకుండా చేయాలి. బ్రాహ్మణుడి ఆహారంలో ప్రవేశించిన సోమరసం కూడా హానికరం కాకుండా ఉండాలి.
పయస్వతీరోషధయః పయస్వన్ మామకం పయః । అపాం పయసో యత్పయస్తేన మా సహ శుమ్భతు
పాలు కలిగిన ఔషధాలు, పాలు పుష్కలంగా ఉన్నవి, నా పాలూ, నీటిలోని పాలూ — ఆ పాలతో నన్ను పూర్తిగా శుద్ధి చేయుగాక.
ఇమా నారీరవిధవాః సుపత్నీరాఞ్జనేన సర్పిషా సం స్పృశన్తామ్ । అనశ్రవో అనమీవాః సురత్నా ఆ రోహన్తు జనయో యోనిమగ్రే
ఈ స్త్రీలు, తమ భర్తలు బ్రతికే ఉన్నారు, మంచి భార్యలు. వీరు అంజనం, నెయ్యితో తలుపు తాకాలి. వీరి కన్నీళ్లు లేకుండా, వ్యాధులు లేకుండా, సంపదతో నిండినవారిగా, జనన సమూహంలో ముందుగా చేరాలి.
సం గచ్ఛస్వ పితృభిః సం యమేనేష్టాపూర్తేన పరమే వ్యోమన్ । హిత్వావద్యం పునరస్తమేహి సం గచ్ఛతాం తన్వా సువర్చాః
నీవు పితృదేవతలతో, యమునితో, నీ పుణ్య కార్యాలతో, పరమ లోకానికి వెళ్లు. అపవాదాన్ని వదిలిపెట్టి, మళ్లీ అస్తమయానికి తిరిగి రా. మంచి రూపంతో ఉన్నవారు నీతో కలసి పోవాలని కోరుకుంటున్నాము.
యే నః పితుః పితరో యే పితామహా య ఆవివిశురుర్వన్తరిక్షమ్ । తేభ్యః స్వరాదసునీతిర్నో అద్య వథావశం తన్వః కల్పయాతి
మన తండ్రి తండ్రులు, మన పితామహులు, ఆ విస్తారమైన మధ్యలోకి చేరినవారు, వారి ధర్మమార్గం ఈ రోజు మన శరీరాలను వారి సంకల్పానికి అనుగుణంగా మలచాలని కోరుకుంటున్నాము.
శం తే నీహారో భవతు శం తే ప్రుష్వావ శీయతామ్ । శీతికే శీతికావతి హ్లాదికే హ్లాదికావతి । మణ్డూక్యప్సు శం భువ ఇమం స్వగ్నిం శమయ
నీకు మబ్బు శుభంగా ఉండాలి, నీపై మంచు మృదువుగా పడాలి. చలిలో, చల్లదనంలో, ఆనందంలో, నీటిలో ఉండే కప్పల మధ్య కూడా నీకు శాంతి కలగాలి. ఈ అగ్నిని శాంతింపజేయు.
{౧౮} వివస్వాన్ నో అభయం కృణోతు యః సుత్రామా జీరదానుః సుదానుః । ఇహేమే వీరా బహవో భవన్తు గోమదశ్వవన్ మయ్యస్తు పుష్టమ్
వివస్వంతుడు మనకు భయం లేకుండా చేయాలి. ఆయనే జ్ఞాని, దాత, దీర్ఘాయువు, ఉదారుడు. ఇక్కడ ఎన్నో వీరులు, గొర్రెలు, గుర్రాలతో సంపన్నంగా ఉండాలి. నాకు సంపద కలగాలి.
వివస్వాన్ నో అమృతత్వే దధాతు పరైతు మృత్యురమృతం న ఐతు । ఇమాన్ రక్షతు పురుషాన్ ఆ జరిమ్ణో మో స్వేషామసవో యమం గుః
వివస్వంతుడు మనకు అమృతత్వాన్ని ప్రసాదించాలి. మరణం దూరమవ్వాలి, అమృతత్వం దూరం కాకూడదు. ఈ మనుషులను వృద్ధాప్యం నుండి కాపాడాలి. వారి ప్రాణాలు యముని వద్దకు పోకూడదు.
యో దధ్రే అన్తరిక్షే న మహ్నా పితౄణాం కవిః ప్రమతిర్మతీనామ్ । తమర్చత విశ్వమిత్రా హవిర్భిః స నో యమః ప్రతరం జీవసే ధాత్
మధ్యలోని లోకాన్ని తన మహిమతో నిలిపే, పితృదేవతల్లో మేధావి అయిన వాడిని, విశ్వామిత్రుల వంశస్థులారా, బలిపీఠాలతో స్మరించండి. ఆ యముడు మనకు సురక్షితమైన జీవితం ప్రసాదించాలి.
ఆ రోహత దివముత్తమామృషయో మా బిభీతన । సోమపాః సోమపాయిన ఇదం వః క్రియతే హవిరగన్మ జ్యోతిరుత్తమమ్
ఓ ఋషులారా, మీరు పరమ స్వర్గానికి ఎక్కండి, భయపడకండి. సోమపానం చేసే వారు, మీకోసం ఈ హవనం జరుగుతోంది. మేము పరమ జ్యోతి చేరుకున్నాము.
ప్ర కేతునా బృహతా భాత్యగ్నిరా రోదసీ వృషభో రోరవీతి । దివశ్చిదన్తాదుపమాముదానడపాముపస్థే మహిషో వవర్ధ
అగ్ని మహా ప్రకాశంతో వెలుగునిచ్చి, ఆకాశమూ భూమి మధ్య గొప్ప గుండ్రంగా గర్జిస్తున్నాడు. ఆకాశాంతానికి కూడా అతను ఎదిగాడు. నీటిలోని మహా ఎద్దు పెరిగిపోతున్నాడు.
నాకే సుపర్ణముప యత్పతన్తం హ్ర్దా వేనన్తో అభ్యచక్షత త్వా । హిరణ్యపక్షం వరుణస్య దూతం యమస్య యోనౌ శకునం భురన్యుమ్
ఆకాశంలో అందమైన రెక్కలతో ఎగురుతున్న పక్షిని, హృదయంతో వెతికే వారు నిన్ను చూశారు. వరుణుని బంగారు రెక్కల దూత, యముని లోకంలో వేగంగా పరిగెత్తే పక్షి నీవే.
ఇన్ద్ర క్రతుం న ఆ భర పితా పుత్రేభ్యో యథా । శిక్షా ణో అస్మిన్ పురుహూత యామని జీవా జ్యోతిరశీమహి
ఇంద్రుడు, నీవు తండ్రి తన కుమారులకు ఇచ్చే బలాన్ని మాకు ప్రసాదించు. ఓ పలు యాగాల్లో పిలువబడే వాడా, ఈ మార్గంలో మాకు బోధించు. మేము జీవించు వెలుగు పొందాలి.
అపూపాపిహితాన్ కుమ్భాన్ యాంస్తే దేవా అధారయన్ । తే తే సన్తు స్వధావన్తో మధుమన్తో ఘృతశ్చుతః
నీ కోసం దేవతలు పెట్టిన అప్పుపాలతో నిండిన కుండలు, అవి స్వధాతో, తీపిగా, నెయ్యితో పొంగిపొర్లుతూ ఉండాలి.
యాస్తే ధానా అనుకిరామి తిలమిశ్రా స్వధావతీః । తాస్తే సన్తు విభ్వీః ప్రభ్వీస్తాస్తే యమో రాజాను మన్యతామ్
నీ కోసం నేను చల్లి వేసే తిలంతో కలిపిన ధాన్యాలు, అవి స్వధాతో నిండినవి. అవి సమృద్ధిగా, శక్తివంతంగా ఉండాలి. యముడు రాజు వాటిని స్వీకరించాలి.
పునర్దేహి వనస్పతే య ఏష నిహితస్త్వయి । యథా యమస్య సాదన ఆసాతౌ విదథా వదన్
ఓ వృక్షమా, నీలో ఉంచినదాన్ని మళ్లీ వెనక్కి ఇవ్వు. యముని ఆసనంలో వున్నట్టు, అతను సభలో మాట్లాడుతూ కూర్చోవాలి.