సరస్వతీం పితరో హవన్తే దక్షిణా యజ్ఞమభినక్షమాణాః । ఆసద్యాస్మిన్ బర్హిషి మాదయధ్వమనమీవా ఇష ఆ ధేహ్యస్మే
పితృదేవతలు సరస్వతిని పిలుస్తారు, వారు దక్షిణతో యజ్ఞంలో పాల్గొంటారు. ఈ దర్భాసనంలో కూర్చుని ఆనందిస్తారు. పాపరహితమైనవాడా! మాకు ఆహారం ప్రసాదించు.
సరస్వతి యా సరథం యయాథోక్థైః స్వధాభిర్దేవి పితృభిర్మదన్తీ । సహస్రార్ఘమిడో అత్ర భాగం రాయస్పోషం యజమానాయ ధేహి
ఓ సరస్వతి! నీవు రథంతో వస్తావు, స్తోత్రాలతో, నీ స్వశక్తులతో, పితృదేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తావు. ఇక్కడ భక్తునికి వెయ్యిరెట్లు ధాన్యం, ఐశ్వర్యం ప్రసాదించు.
ఉదీరతామవర ఉత్పరాస ఉన్ మధ్యమాః పితరః సోమ్యాసః । అసుం య ఈయురవృకా ఋతజ్ఞాస్తే నోఽవన్తు పితరో హవేషు
క్రింది, పై, మధ్యస్థ పితృదేవతలు, సోమపానులు లేచి రక్షించాలి. జీవంతో, పాపం లేని, సత్యాన్ని తెలిసిన వారు — వారు మనను హవిలో కాపాడాలి.
ఆహం పితౄన్త్సువిదత్రామవిత్సి నపాతం చ విక్రమణం చ విష్ణోః । బర్హిషదో యే స్వధయా సుతస్య భజన్త పిత్వస్త ఇహాగమిష్ఠాః
జ్ఞానవంతులైన పితృదేవతలను, విష్ణువు సంతానాన్ని, ఆయన మూడు అడుగులను నేనెరిగాను. దర్భాసనంలో కూర్చుని, స్వశక్తితో సోమాన్ని పంచుకునే వారు — వారు మన దగ్గరకు ఎంతో ఇష్టంగా రావాలి.
ఇదం పితృభ్యో నమో అస్త్వద్య యే పూర్వాసో యే అపరాస ఈయుః । యే పార్థివే రజస్యా నిషక్తా యే వా నూనం సువృజనాసు దిక్షు
ఈ రోజు పితృదేవతలకు నమస్కారం — పూర్వీకులు, అనంతరం వెళ్లినవారు, భూమిపై స్థిరమైనవారు, లేదా జనులతో నిండిన దిక్కుల్లో ఉన్నవారు — అందరికీ నమస్సులు.
మాతలీ కవ్యైర్యమో అఙ్గిరోభిర్బృహస్పతిర్ఋక్వభిర్వావృధానః । యాంశ్చ దేవా వావృధుర్యే చ దేవాంస్తే నోఽవన్తు పితరో హవేషు
మాతలి కవ్యులతో, యముడు అంగిరసులతో, బృహస్పతి ఋక్వులతో బలవంతుడయ్యాడు. దేవతలు శక్తినిచ్చినవారు, దేవతలే అయినవారు — వారు మనను హవిలో రక్షించాలి.
స్వాదుష్కిలాయం మధుమాఁ ఉతాయం తీవ్రః కిలాయం రసవాఁ ఉతాయమ్ । ఉతో న్వస్య పపివాంసమిన్ద్రం న కశ్చన సహత ఆహవేషు
ఇది నిజంగా తీపిగా ఉంది, మధురంగా ఉంది, బలంగా ఉంది, రుచిగా ఉంది. దీన్ని తాగినవారిని, ఓ ఇంద్రా, యుద్ధాల్లో ఎవరూ ఓడించలేరు.
పరేయివాంసం ప్రవతో మహీరితి బహుభ్యః పన్థామనుపస్పశానమ్ । వైవస్వతం సంగమనం జనానాం యమం రాజానం హవిషా సపర్యత
దూరంగా వెళ్లినవాడు, విస్తృతమైన మార్గాలు దాటి, అనేక దారులను వెతికినవాడు — అతడిని, ప్రజలను కూడగట్టే, వివస్వంతుని కుమారుడైన యముని, మనం హవితో పూజిద్దాం.
యమో నో గాతుం ప్రథమో వివేద నైషా గవ్యూతిరపభర్తవా ఉ । యత్రా నః పూర్వే పితరః పరేతా ఏనా జజ్ఞానాః పథ్యా అను స్వాః
మన ప్రయాణానికి మార్గాన్ని ముందుగా యముడు కనుగొన్నాడు. ఈ స్థలం ఎవరి చేతిలోనూ పోదు. మన పూర్వీకులు, ధర్మబద్ధంగా పయనించిన వారు, అదే మార్గంలో వెళ్లారు.
{౫} బర్హిషదః పితర ఊత్యర్వాగిమా వో హవ్యా చకృమా జుషధ్వమ్ । త ఆ గతావసా శంతమేనాధా నః శం యోరరపో దధాత
దర్భాసనంలో కూర్చున్న పితృదేవతలారా! మీరు దగ్గరికి వచ్చి మాకు సహాయం చేయండి. మేము మీకోసం ఈ హవిస్సులు సిద్ధం చేసాము — దయచేసి స్వీకరించండి. దయతో ఇక్కడికి వచ్చి మాకు ఆరోగ్యం, పాపరాహిత్యాన్ని ప్రసాదించండి.
ఆచ్యా జాను దక్షిణతో నిషద్యేదం నో హవిరభి గృణన్తు విశ్వే । మా హింసిష్ట పితరః కేన చిన్ నో యద్వ ఆగః పురుషతా కరామ
కుడి మోకాలి మీద కూర్చొని, ఈ యజ్ఞబలిని అందరూ దేవతలు మనం సమర్పించినట్లు అంగీకరించాలి. మన పితృదేవతలు ఎట్టి విధంగా అయినా మనకు హాని చేయకూడదు. మనం మానవత్వంతో చేసిన ఏదైనా తప్పును వారు క్షమించాలి.
త్వష్టా దుహిత్రే వహతుం కృణోతి తేనేదం విశ్వం భువనం సమేతి । యమస్య మాతా పర్యుహ్యమానా మహో జాయా వివస్వతో ననాశ
త్వష్టా తన కుమార్తెకు పెళ్లి కూతురును ఏర్పరిచాడు. దాంతో ఈ లోకమంతా ఒక్కటైంది. యముని తల్లి, వివస్వంతుని భార్యగా మహిమతో ఆలింగనం పొందింది, తరువాత అదృశ్యమైంది.
ప్రేహి ప్రేహి పథిభిః పూర్యాణైర్యేనా తే పూర్వే పితరః పరేతాః । ఉభా రాజానౌ స్వధయా మదన్తౌ యమం పశ్యాసి వరుణం చ దేవమ్
పూర్వీకులు వెళ్లిన పురాతన మార్గాలపై నీవు కూడా సాగిపో. అక్కడ యముడు, వరుణుడు అనే ఇద్దరు రాజులు తమ స్వధర్మంలో ఆనందంగా ఉన్నారు. వారిని నీవు దర్శించవచ్చు.
అపేత వీత వి చ సర్పతాతోఽస్మా ఏతం పితరో లోకమక్రన్ । అహోభిరద్భిరక్తుభిర్వ్యక్తం యమో దదాత్యవసానమస్మై
ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపోండి, దూరంగా జరగండి, అన్ని దిశలలో చెల్లిపోండి. మన పితృదేవతలు ఇతనికోసం ఈ లోకాన్ని ఏర్పరిచారు. పగలు, నీరు, రాత్రి ద్వారా యముడు ఇతనికి స్పష్టంగా విశ్రాంతి స్థలం ఇస్తాడు.
ఉశన్తస్త్వేధీమహ్యుశన్తః సమిధీమహి । ఉశన్న్ ఉశత ఆ వహ పితౄన్ హవిషే అత్తవే
ప్రకాశంతో నిన్ను వెలిగించాము, ప్రకాశంతోనే నిన్ను దహించాము. ఓ ప్రకాశమయుడా, పితృదేవతలను ఈ బలికి, యజ్ఞాగ్నికి దగ్గరకు తీసుకురా.
ద్యుమన్తస్త్వేధీమహి ద్యుమన్తః సమిధీమహి । ద్యుమాన్ ద్యుమత ఆ వహ పితౄన్ హవిషే అత్తవే
దివ్య కాంతితో నిన్ను వెలిగించాము, దివ్య కాంతితోనే నిన్ను దహించాము. ఓ కాంతిమంతుడా, కాంతిమంతులైన పితృదేవతలను ఈ బలికి, యజ్ఞాగ్నికి దగ్గరకు తీసుకురా.
అఙ్గిరసో నః పితరో నవగ్వా అథర్వాణో భృగవః సోమ్యాసః । తేషాం వయం సుమతౌ యజ్ఞియానామపి భద్రే సౌమనసే స్యామ
అంగిరసులు, మన పితృదేవతలు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు, సోమమయం కలవారు — వీరందరి దయతో, మేము యజ్ఞానికి అర్హులైన వారి అనుగ్రహంలో సుఖంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.
అఙ్గిరోభిర్యజ్ఞియైరా గహీహ యమ వైరూపైరిహ మాదయస్వ । వివస్వన్తం హువే యః పితా తేఽస్మిన్ బర్హిష్యా నిషద్య
యముడా, యజ్ఞానికి అర్హులైన అంగిరసులతో ఇక్కడికి రా, అనేక రూపాలవారితో ఇక్కడ ఆనందించు. నీ తండ్రి అయిన వివస్వంతుని పిలుస్తున్నాను; ఆయన ఈ దర్భపై కూర్చోవాలి.
ఇమం యమ ప్రస్తరమా హి రోహాఙ్గిరోభిః పితృభిః సంవిదానః । ఆ త్వా మన్త్రాః కవిశస్తా వహన్త్వేనా రాజన్ హవిషో మాదయస్వ
యముడా, ఈ దర్భపైకి ఎక్కకూడదు, అంగిరసులు మరియు పితృదేవతలతో కలవు. రాజా, మునులచే పాడిన మంత్రాలు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకురావాలి. ఈ బలిలో ఆనందించు.
ఇత ఏత ఉదారుహన్ దివస్పృష్ఠాన్వారుహన్ । ప్ర భూర్జయో యథా పథా ద్యామఙ్గిరసో యయుః
ఇక్కడినుండి వారు పైకి ఎక్కారు, ఆకాశపు ఎత్తులకు చేరారు. విజేతలుగా, మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, అంగిరసులు స్వర్గానికి వెళ్లారు.
18.2 యమాయ సోమః పవతే యమాయ క్రియతే హవిః । యమం హ యజ్ఞో గచ్ఛత్యగ్నిదూతో అరంకృతః
యముని కోసం సోమరసం శుద్ధి చేయబడుతుంది; యముని కోసం బలి సమర్పించబడుతుంది. యజ్ఞం యముని వద్దకు వెళుతుంది, అగ్ని దూతగా పంపించి, బాగా సిద్ధం చేసి.
యమాయ మధుమత్తమం జుహోతా ప్ర చ తిష్ఠత । ఇదం నమ ఋషిభ్యః పూర్వజేభ్యః పూర్వేభ్యః పథికృద్భ్యః
యమునికి తీపి తేనెతో కూడిన నైవేద్యాన్ని సమర్పించండి, ముందుకు వచ్చి నిలబడి నివాళి అర్పించండి. ఇది పూర్వకాల ఋషులకు, పూర్వీకులకు, మార్గాన్ని చూపినవారికి నమస్కారం.
యమాయ ఘృతవత్పయో రాజ్ఞే హవిర్జుహోతన । స నో జీవేష్వా యమేద్దీర్ఘమాయుః ప్ర జీవసే
యమునికి, రాజైనవారికి, నెయ్యితో, పాలతో కూడిన బలిని సమర్పించండి. ఆయన మనకు దీర్ఘాయువు ప్రసాదించాలి, జీవించేవారిలో మనం ఎక్కువ కాలం ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము.
మైనమగ్నే వి దహో మాభి శూశుచో మాస్య త్వచం చిక్షిపో మా శరీరమ్ । శృతం యదా కరసి జాతవేదోఽథేమేనం ప్ర హిణుతాత్పితౄంరుప
అగ్నిదేవా, అతన్ని పూర్తిగా కాలబెట్టకూడదు, అతని చర్మాన్ని, శరీరాన్ని తగలబెట్టకూడదు. జాతవేదా, నీవు అతన్ని సిద్ధం చేసిన తర్వాత, అతన్ని పితృదేవతల వద్దకు పంపించు.
యదా శృతం కృణవో జాతవేదోఽథేమమేనం పరి దత్తాత్పితృభ్యః । యదో గఛాత్యసునీతిమేతామథ దేవానాం వశనీర్భవాతి
జాతవేదా, నీవు అతన్ని సిద్ధం చేసిన తర్వాత, అతన్ని పితృదేవతలకు అప్పగించు. అతను దుర్మార్గాన్ని అనుసరిస్తే, దేవతల అధికారానికి లోనవుతాడు.
త్రికద్రుకేభిః పవతే షడుర్వీరేకమిద్బృహత్। త్రిష్టుబ్గాయత్రీ ఛన్దాంసి సర్వా తా యమ ఆర్పితా
మూడు కద్రువులతో సోమరసం శుద్ధి చేయబడుతుంది; ఆరు విశాల పాత్రలతో ఈ గొప్పదనం. త్రిష్టుప్, గాయత్రీ వంటి అన్ని ఛందస్సులు యమునికి అర్పించబడతాయి.
సూర్యం చక్షుషా గచ్ఛ వాతమాత్మనా దివం చ గచ్ఛ పృథివీం చ ధర్మభిః । అపో వా గచ్ఛ యది తత్ర తే హితమోషధీషు ప్రతి తిష్ఠా శరీరైః
నీ కళ్లతో సూర్యుని వద్దకు పో, నీ ఊపిరితో గాలిలోకి పో; ధర్మంతో స్వర్గానికి, భూమికి చేరుకో. నీకు ఇష్టమైతే నీళ్లలోకి పో, లేక మొక్కలలో నీ శరీరంతో నిలవు.
అజో భాగస్తపసస్తం తపస్వ తం తే శోచిస్తపతు తం తే అర్చిః । యాస్తే శివాస్తన్వో జాతవేదస్తాభిర్వహైనం సుకృతాము లోకమ్
అజన్మ భాగం తపస్సుతో కూడినది; దానికి తపస్సు చేయాలి. నీ జ్వాల దానికి తపించాలి, నీ కాంతి దానికి వెలిగించాలి. జాతవేదా, నీ మంగళకరమైన రూపాలతో అతన్ని సత్కార్యుల లోకానికి తీసుకెళ్ళు.
యాస్తే శోచయో రంహయో జాతవేదో యాభిరాపృణాసి దివమన్తరిక్షమ్ । అజం యన్తమను తాః సమృణ్వతామథేతరాభిః శివతమాభిః శృతం కృధి
ఓ జాతవేదా, నీ వేగంగా మెరుస్తున్న అగ్ని జ్వాలలు ఆకాశాన్ని, మధ్యలోని ప్రాంతాన్ని నింపుతున్నాయి. ఆ జ్వాలలు ఈ ప్రేతాన్ని వెంటాడాలని, మరికొన్ని శుభమైన జ్వాలలతో అతడిని పవిత్రుడిని చేయమని కోరుతున్నాను.
అవ సృజ పునరగ్నే పితృభ్యో యస్త ఆహుతశ్చరతి స్వధావాన్ । ఆయుర్వసాన ఉప యాతు శేషః సం గచ్ఛతాం తన్వా సువర్చాః
ఓ అగ్నిదేవా, యజ్ఞంలో సమర్పించబడిన వాడిని మళ్లీ పితృదేవతల దగ్గరకు పంపించు. మిగిలినవారు ఆయురారోగ్యాలతో, కాంతిమంతమైన శరీరంతో, కలిసిపోవాలని ఆశించు.