[౧౪] స యన్ మనుష్యాన్ అను వ్యచలదగ్నిర్భూత్వానువ్యచలత్స్వాహాకారమన్నాదం కృత్వా స్వాహాకారేణాన్నాదేనాన్నమత్తి య ఏవం వేద
ఆయన అగ్ని రూపంలో మనుష్యుల మధ్య సంచరించెను. 'స్వాహా' అనే పిలుపుతో, అన్నం తినే శబ్దాన్ని చేస్తూ, ఆ స్వాహా పిలుపుతో, ఆ అన్నం తినే శబ్దంతో, ఆ అన్నాన్ని తింటాడు. ఇది ఎవరికి తెలుసో, వారు ఇదే విధంగా గ్రహిస్తారు.
[౧౬] స యదూర్ధ్వాం దిశమను వ్యచలద్బృహస్పతిర్భూత్వానువ్యచలద్వషట్కారమన్నాదం కృత్వా వషట్కారేణాన్నాదేనాన్నమత్తి య ఏవం వేద
ఆయన బృహస్పతి రూపంలో పై దిక్కు వైపు సంచరించెను. 'వషట్' అనే పిలుపుతో, అన్నం తినే శబ్దాన్ని చేస్తూ, ఆ వషట్ పిలుపుతో, ఆ అన్నం తినే శబ్దంతో, ఆ అన్నాన్ని తింటాడు. ఇది ఎవరికి తెలుసో, వారు ఇదే విధంగా గ్రహిస్తారు.
[౧౮] స యద్దేవాన్ అను వ్యచలదీశానో భూత్వానువ్యచలన్ మన్యుమన్నాదం కృత్వా । [౧ మన్యునాన్నాదేనాన్నమత్తి య ఏవం వేద
ఆయన ఈశాన రూపంలో దేవతల మధ్య సంచరించెను. 'మన్యు' అనే పిలుపుతో, అన్నం తినే శబ్దాన్ని చేస్తూ, ఆ మన్యు పిలుపుతో, ఆ అన్నం తినే శబ్దంతో, ఆ అన్నాన్ని తింటాడు. ఇది ఎవరికి తెలుసో, వారు ఇదే విధంగా గ్రహిస్తారు.
[౨౦] స యత్ప్రజా అను వ్యచలత్ప్రజాపతిర్భూత్వానువ్యచలత్ప్రాణమన్నాదం కృత్వా । ప్రాణేనాన్నాదేనాన్నమత్తి య ఏవం వేద
ఆయన ప్రజాపతి రూపంలో సర్వ ప్రాణుల మధ్య సంచరించెను. ఊపిరి ద్వారా, అన్నం తినే శబ్దాన్ని చేస్తూ, ఆ ఊపిరితో, ఆ అన్నం తినే శబ్దంతో, ఆ అన్నాన్ని తింటాడు. ఇది ఎవరికి తెలుసో, వారు ఇదే విధంగా గ్రహిస్తారు.
[౨౨] స యత్సర్వాన్ అన్తర్దేశాన్ అను వ్యచలత్పరమేష్ఠీ భూత్వానువ్యచలద్బ్రహ్మాన్నాదం కృత్వా । [౨౩] బ్రహ్మణాన్నాదేనాన్నమత్తి య ఏవం వేద
ఆయన పరమేశ్ఠి రూపంలో అన్ని అంతర్గత ప్రాంతాలలో సంచరించెను. బ్రహ్మ శబ్దాన్ని పలుకుతూ, అన్నం తినే శబ్దాన్ని చేస్తూ, ఆ బ్రహ్మ శబ్దంతో, ఆ అన్నం తినే శబ్దంతో, ఆ అన్నాన్ని తింటాడు. ఇది ఎవరికి తెలుసో, వారు ఇదే విధంగా గ్రహిస్తారు.
తస్య వ్రాత్యస్య
ఆ వ్రాత్యునికి
సప్త ప్రాణాః సప్తాపానాః సప్త వ్యానాః
ఏడు ప్రాణాలు, ఏడు అపానాలు, ఏడు వ్యానాలు ఉంటాయి.
యోఽస్య ప్రథమః ప్రాణ ఊర్ధ్వో నామాయం సో అగ్నిః
ఆయనకు ఉన్న మొదటి ప్రాణం ఊర్ధ్వ అనే పేరు కలది, అది అగ్ని.
యోఽస్య ద్వితీయః ప్రాణః ప్రౌఢో నామాసౌ స ఆదిత్యః
ఆయనకు ఉన్న రెండవ ప్రాణం ప్రౌఢ అనే పేరు కలది, అది ఆదిత్యుడు.
యోఽస్య తృతీయః ప్రాణోఽభ్యూఢో నామాసౌ స చన్ద్రమాః
ఆయనకు ఉన్న మూడవ ప్రాణం అభ్యూడ అనే పేరు కలది, అది చంద్రుడు.
యోఽస్య చతుర్థః ప్రాణో విభూర్నామాయం స పవమానః
ఆయనకు ఉన్న నాలుగవ ప్రాణం విభూ అనే పేరు కలది, అది పవమానుడు.
యోఽస్య పఞ్చమః ప్రాణో యోనిర్నామ తా ఇమా ఆపః
ఆయనకు ఉన్న ఐదవ ప్రాణం యోని అనే పేరు కలది, అవే ఈ నీళ్ళు.
యోఽస్య షష్ఠః ప్రాణః ప్రియో నామ త ఇమే పశవః
ఆయనకు ఉన్న ఆరవ ప్రాణం ప్రియ అనే పేరు కలది, అవే ఈ పశువులు.
యోఽస్య సప్తమః ప్రాణోఽపరిమితో నామ తా ఇమాః ప్రజాః
ఆయనకు ఉన్న ఏడవ ప్రాణం అపరిమిత అనే పేరు కలది, అవే ఈ ప్రజలు.
యోఽస్య ప్రథమోఽపానః సా పౌర్ణమాసీ
ఆయనకు ఉన్న మొదటి అపానము, అది పౌర్ణమాసి.
యోఽస్య ద్వితీయోఽపానః సాష్టకా
ఆయనకు ఉన్న రెండవ అపానము, అది అష్టక.
యోఽస్య తృతీయోఽపానః సామావాస్యా
ఆయనకు ఉన్న మూడవ అపానము, అది సామావాస్య.
యోఽస్య చతుర్థోఽపానః సా శ్రద్ధా
ఆయనకు ఉన్న నాలుగవ అపానము, అది విశ్వాసం.
యోఽస్య పఞ్చమోఽపానః సా దీక్షా
ఆయనికి ఐదవ అడుగు దిక్ష.
యోఽస్య షష్ఠోఽపానః స యజ్ఞః
ఆయనికి ఆరవ అడుగు యజ్ఞం.
యోఽస్య సప్తమోఽపానస్తా ఇమా దక్షిణాః
ఆయనికి ఏడవ అడుగు ఇవే దక్షిణలు.
యోఽస్య ప్రథమో వ్యానః సేయం భూమిః
ఆయనికి మొదటి శ్వాస ఈ భూమి.
యోఽస్య ద్వితీయో వ్యానస్తదన్తరిక్షమ్
ఆయనికి రెండవ శ్వాస ఆ మధ్యలోకము.
యోఽస్య తృతీయో వ్యానః సా ద్యౌః
ఆయనికి మూడవ శ్వాస ఆకాశం.
యోఽస్య చతుర్థో వ్యానస్తాని నక్షత్రాణి
ఆయనికి నాలుగవ శ్వాస ఇవే నక్షత్రాలు.
యోఽస్య పఞ్చమో వ్యానస్త ఋతవః
ఆయనికి ఐదవ శ్వాస ఇవే ఋతువులు.
యోఽస్య షష్ఠో వ్యానస్త ఆర్తవాః
ఆయనికి ఆరవ శ్వాస ఇవే కాలాలు.
యోఽస్య సప్తమో వ్యానః స సంవత్సరః
ఆయనికి ఏడవ శ్వాస సంవత్సరము.
సమానమర్థం పరి యన్తి దేవాః సంవత్సరం వా ఏతదృతవోఽనుపరియన్తి వ్రాత్యం చ
దేవతలు ఒకే లక్ష్యానికి చుట్టూ తిరుగుతారు; ఋతువులు సంవత్సరాన్ని, అలాగే వ్రాత్యుని అనుసరిస్తాయి.
యదాదిత్యమభిసంవిశన్త్యమావాస్యాం చైవ తత్పౌర్ణమాసీం చ
వారు సూర్యునిలో ప్రవేశించినప్పుడు, అమావాస్యనాడు, పౌర్ణమినాడు కూడా.