స సంవత్సరమూర్ధ్వోఽతిష్ఠత్తం దేవా అబ్రువన్ వ్రాత్య కిం ను తిష్ఠసీతి
ఆయన ఏడాది పాటు నిలువుగా నిలబడ్డాడు. దేవతలు అడిగారు: "వ్రాత్యా, నీవు ఎందుకు నిలబడి ఉన్నావు?"
సోఽబ్రవీదాసన్దీం మే సం భరన్త్వితి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "నాకు ఒక ఆసనం తీసుకొచ్చి పెట్టండి."
తస్మై వ్రాత్యాయాసన్దీం సమభరన్
వ్రాత్యునికి వారు ఒక ఆసనం తీసుకొచ్చారు.
తస్యా గ్రీష్మశ్చ వసన్తశ్చ ద్వౌ పాదావాస్తాం శరచ్చ వర్షాశ్చ ద్వౌ
ఆ ఆసనానికి వేసవి, వసంతం రెండు కాళ్లు; శరదృతువు, వర్షాకాలం మరో రెండు కాళ్లు.
బృహచ్చ రథన్తరం చానూచ్యే ఆస్తాం యజ్ఞాయజ్ఞియం చ వామదేవ్యం చ తిరశ్చ్యే
బృహత్, రథంతరము ముందువైపు; యజ్ఞాయజ్ఞీయము, వామదేవము పక్కన పెట్టబడ్డాయి.
ఋచః ప్రాఞ్చస్తన్తవో యజూంషి తిర్యఞ్చః
ఋగ్వేద మంత్రాలు ముందుకు పోయే దారాలు; యజుర్వేద మంత్రాలు అడ్డంగా ఉన్న దారాలు.
వేద ఆస్తరణం బ్రహ్మోపబర్హణమ్
వేదం పరుపు; బ్రహ్మను మృదువుగా పరచిన దిండు.
సామాసాద ఉద్గీథోఽపశ్రయః
సామవేదం కూర్చోవడానికి; ఉద్గీథము ఆధారం.
తామాసన్దీం వ్రాత్య ఆరోహత్
ఆ వ్రాత్యుడు ఆ ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
తస్య దేవజనాః పరిష్కన్దా ఆసన్త్సంకల్పాః ప్రహాయ్యా విశ్వాని భూతాన్యుపసదః
ఆయనకు దేవతలు గుర్రాలవంటి వారు; సంకల్పాలు, కోరికలు, అన్ని జీవులు సేవకులు.
విశ్వాన్యేవాస్య భూతాన్యుపసదో భవన్తి య ఏవం వేద
ఈ విధంగా తెలిసినవారికి అన్ని జీవులు సేవకులవుతాయి.
స మహిమా సద్రుర్భూత్వాన్తం పృథివ్యా అగచ్ఛత్సముద్రోఽభవత్
ఆ మహిమ, ఒక చెట్టుగా మారి భూమి చివరకు చేరి సముద్రమయ్యాడు.
తం ప్రజాపతిశ్చ పరమేష్ఠీ చ పితా చ పితామహశ్చాపశ్చ శ్రద్ధా చ వర్షం భూత్వానువ్యవర్తయన్త
ప్రజాపతి, పరమేశ్ఠి, తండ్రి, తాత, జలాలు, విశ్వాసం—all వర్షంగా మారి ఆయన చుట్టూ తిరిగాయి.
ఐనమాపో గచ్ఛన్త్యైనం శ్రద్ధా గచ్ఛత్యైనం వర్షం గచ్ఛతి య ఏవం వేద
ఈ విధంగా తెలిసినవాడిని జలాలు చేరుతాయి, విశ్వాసం చేరుతుంది, వర్షం చేరుతుంది.
తం శ్రద్ధా చ యజ్ఞశ్చ లోకశ్చాన్నం చాన్నాద్యం చ భూత్వాభిపర్యావర్తన్త
విశ్వాసం, యజ్ఞం, లోకం, అన్నం, అన్నాన్ని తినేవాడు—all అవి అయి ఆయన చుట్టూ తిరిగాయి.
సోఽరజ్యత తతో రాజన్యోఽజాయత
ఆయన పాలించాడు; ఆయన నుండి క్షత్రియుడు జన్మించాడు.
స విశః సబన్ధూన్ అన్నమన్నాద్యమభ్యుదతిష్ఠత్
ఆయన ప్రజలను, వారి బంధువులను, ఆహారాన్ని, తినదగినదాన్ని మించిపోయాడు.
విశాం చ వై స సబన్ధూనాం చాన్నస్య చాన్నాద్యస్య చ ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ప్రజలకు, వారి బంధువులకు, ఆహారానికి, తినదగినదానికి ప్రియమైన నిలయం అవుతాడు.
స విశోఽను వ్యచలత్
ఆయన ప్రజల మధ్య సంచరించాడు.
తం సభా చ సమితిశ్చ సేనా చ సురా చానువ్యచలన్
సభ, సమితి, సేన, మద్యం—all ఆయన వెంట నడిచాయి.
సభాయాశ్చ వై స సమితేశ్చ సేనాయాశ్చ సురాయాశ్చ ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు సభకు, సమితికి, సేనకు, మద్యానికి ప్రియమైన నిలయం అవుతాడు.
తద్యస్యైవం విద్వాన్ వ్రాత్యో రాజ్ఞోఽతిథిర్గృహాన్ ఆగచ్ఛేత్
ఈ విధంగా తెలిసిన వ్రాత్యుడు రాజు ఇంటికి అతిథిగా వచ్చినప్పుడు—
శ్రేయాంసమేనమాత్మనో మానయేత్తథా క్షత్రాయ నా వృశ్చతే తథా రాష్ట్రాయ నా వృశ్చతే ॥ అతో వై బ్రహ్మ చ క్షత్రం చోదతిష్ఠతాం తే అబ్రూతాం కం ప్ర విశావేతి
ఆయనను తనకన్నా ఎక్కువ గౌరవించాలి; అలా చేస్తే క్షత్రియుని శక్తి తగ్గదు, రాజ్యం తగ్గదు. అందుకే బ్రహ్మ, క్షత్రం రెండూ లేచాయి; 'ప్రజల్లో ఎవరు ప్రవేశించాలి?' అని అడిగాయి.
బృహస్పతిమేవ బ్రహ్మ ప్రవిశత్విన్ద్రం క్షత్రం తథా వా ఇతి
'బ్రహ్మ బృహస్పతిగా, క్షత్రం ఇంద్రుడిగా ప్రవేశించాలి' అని వారు అన్నారు.
అతో వై బృహస్పతిమేవ బ్రహ్మ ప్రావిశదిన్ద్రం క్షత్రమ్
అందుకే బ్రహ్మ బృహస్పతిగా, క్షత్రం ఇంద్రుడిగా ప్రవేశించింది.
ఇయం వా ఉ పృథివీ బృహస్పతిర్ద్యౌరేవేన్ద్రః
ఈ భూమి బృహస్పతి, ఆకాశం ఇంద్రుడు.
అయం వా ఉ అగ్నిర్బ్రహ్మాసావాదిత్యః క్షత్రమ్
ఈ అగ్ని బ్రహ్మ, ఆ సూర్యుడు క్షత్రం.
ఐనం బ్రహ్మ గచ్ఛతి బ్రహ్మవర్చసీ భవతి
బ్రహ్మ ఆయనవద్దకు వస్తుంది; ఆయన బ్రహ్మతేజంతో ప్రకాశిస్తాడు.
యః పృథివీం బృహస్పతిమగ్నిం బ్రహ్మ వేద
ఎవడు భూమిని బృహస్పతిగా, అగ్నిని బ్రహ్మగా తెలుసునో—
స ధ్రువాం దిశమను వ్యచలత్। [౧] తం భూమిశ్చాగ్నిశ్చౌషధయశ్చ వనస్పతయశ్చ వానస్పత్యాశ్చ వీరుధశ్చానువ్యచలన్ । భూమేశ్చ వై సోఽగ్నేశ్చౌషధీనాం చ వనస్పతీనాం చ వానస్పత్యానాం చ వీరుధాం చ ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద స ఊర్ధ్వాం దిశమను వ్యచలత్। [౪] తమృతం చ సత్యం చ సూర్యశ్చ చన్ద్రశ్చ నక్షత్రాణి చానువ్యచలన్ । [౫] ఋతస్య చ వై స సత్యస్య చ సూర్యస్య చ చన్ద్రస్య చ నక్షత్రాణాం చ ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద స ఉత్తమాం దిశమను వ్యచలత్। [౭] తమృచశ్చ సామాని చ యజూంషి చ బ్రహ్మ చానువ్యచలన్ । [౮] ఋచాం చ వై స సామ్నాం చ యజుషాం చ బ్రహ్మణశ్చ ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద
ఆయన స్థిరమైన దిశగా నడిచాడు. భూమి, అగ్ని, ఔషధాలు, చెట్లు, అడవి చెట్లు, గడ్డి—all ఆయన వెంట నడిచాయి. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు భూమికి, అగ్నికి, ఔషధాలకు, చెట్లకు, అడవి చెట్లకు, గడ్డికి ప్రియమైన నివాసంగా మారుతాడు. ఆయన పైకి ఉన్న దిశగా నడిచాడు. సత్యం, నిజం, సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు—all ఆయన వెంట నడిచాయి. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు సత్యానికి, నిజానికి, సూర్యునికి, చంద్రునికి, నక్షత్రాలకు ప్రియమైన నివాసంగా మారుతాడు. ఆయన అత్యున్నత దిశగా నడిచాడు. ఋగ్వేద మంత్రాలు, సామవేద గానాలు, యజుర్వేద మంత్రాలు, బ్రహ్మ—all ఆయన వెంట నడిచాయి. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ఋగ్వేదానికి, సామవేదానికి, యజుర్వేదానికి, బ్రహ్మకు ప్రియమైన నివాసంగా మారుతాడు.