కృత్రిమః కణ్టకః శతదన్ య ఏషః । అపాస్యాః కేశ్యం మలమప శీర్షణ్యం లిఖాత్
ఈ నూరుపాళ్లతో కూడిన కృత్రిమమైన ముల్లు — దీన్ని పారవేసి, తలలోని మలినాన్ని, జుట్టులోని మురికిని తొలగించు.
అఙ్గాదఙ్గాద్వయమస్యా అప యక్ష్మం ని దధ్మసి । తన్ మా ప్రాపత్పృథివీం మోత దేవాన్ దివం మా ప్రాపదుర్వన్తరిక్షమ్ । అపో మా ప్రాపన్ మలమేతదగ్నే యమం మా ప్రాపత్పితౄంశ్చ సర్వాన్
ఈమె శరీరంలోని ప్రతి అవయవం నుండి వ్యాధిని తీయగలుగుతున్నాం; అది భూమిని, దేవతలను, ఆకాశాన్ని, మధ్యలోని స్థలాన్ని చేరకూడదు; నీరు, ఈ మలినం, అగ్ని, యముడు, పితృదేవతలు — వీరిని ఏవీ చేరకూడదు.
సం త్వా నహ్యామి పయసా పృథివ్యాః సం త్వా నహ్యామి పయసౌషధీనామ్ । సం త్వా నహ్యామి ప్రజయా ధనేన సా సంనద్ధా సనుహి వాజమేమమ్
నీకు భూమి సారం తో, ఔషధాల సారం తో, సంతానం, ధనం తో కలిపి బంధించాను; ఇలా కలిసినవారిగా, ఈ బలంలో నిలకడగా ఉండు.
{౧౩} అమోఽహమస్మి సా త్వం సామాహమస్మ్యృక్త్వం ద్యౌరహం పృథివీ త్వమ్ । తావిహ సం భవావ ప్రజామా జనయావహై
నేను గానం, నీవు పాట; నేను సామవేదం, నీవు ఋగ్వేదం; నేను ఆకాశం, నీవు భూమి; మనిద్దరం ఇక్కడ కలసి, మంచి సంతానాన్ని కలిగిద్దాం.
జనియన్తి నావగ్రవః పుత్రియన్తి సుదానవః । అరిష్టాసూ సచేవహి బృహతే వాజసాతయే
నావలు సంతానాన్ని పుట్టించాలి, దాతలు కుమారులను పొందాలి; మీరు ఇద్దరూ కలసి, హాని లేకుండా, గొప్ప బలాన్ని సంపాదించండి.
యే పితరో వధూదర్శా ఇమం వహతుమాగమన్ । తే అస్యై వధ్వై సంపత్న్యై ప్రజావచ్ఛర్మ యచ్ఛన్తు
ఈ వధువును చూసిన పితృదేవతలు ఆమెను తీసుకెళ్లటానికి వచ్చారు; వారు ఈ వధువుకు, భార్యకు, మంచి సంతానంతో కూడిన రక్షణను ప్రసాదించాలి.
యేదం పూర్వాగన్ రశనాయమానా ప్రజామస్యై ద్రవిణం చేహ దత్త్వా । తాం వహన్త్వగతస్యాను పన్థాం విరాడియం సుప్రజా అత్యజైషీత్
ఇక్కడికి ముందుగా వచ్చినవారు, బెల్టు ధరించి, ఆమెకు సంతానం, ధనం ఇచ్చినవారు — వారు ఆమెను వెళ్లిన వారి మార్గంలో నడిపించాలి; ఆమె కాంతివంతంగా, మంచి సంతానంతో, వారిని మించాలి.
ప్ర బుధ్యస్వ సుబుధా బుధ్యమానా దీర్ఘాయుత్వాయ శతశారదాయ । గృహాన్ గచ్ఛ గృహపత్నీ యథాసో దీర్ఘం త ఆయుః సవితా కృణోతు
లేచి, మంచి జాగ్రత్తతో మేల్కొని, వంద సంవత్సరాల దీర్ఘాయుష్కు మేల్కొ, ఇంటికి గృహిణిగా ప్రవేశించు; సవిత దేవుడు నీకు దీర్ఘాయువు కలిగించాలి.
వ్రాత్య ఆసీదీయమాన ఏవ స ప్రజాపతిం సమైరయత్
ఒక వ్రాత్యుడు పుట్టుకొస్తున్నాడు; అతడు ప్రజాపతిని ఆశ్రయించాడు.
స ప్రజాపతిః సువర్ణమాత్మన్న్ అపశ్యత్తత్ప్రాజనయత్
ప్రజాపతి తనలో బంగారం చూశాడు; దాన్ని అతడు సృష్టించాడు.
తదేకమభవత్తల్లలామమభవత్తన్ మహదభవత్తజ్జ్యేష్ఠమభవత్తద్బ్రహ్మాభవత్తత్తపోఽభవత్తత్సత్యమభవత్తేన ప్రాజాయత
అది ఒక్కటిగా మారింది; అది గుర్తుగా మారింది; అది గొప్పదిగా, పెద్దదిగా, బ్రహ్మగా, తపస్సుగా, సత్యంగా మారింది; దాని వల్ల అతడు జన్మించాడు.
సోఽవర్ధత స మహాన్ అభవత్స మహాదేవోఽభవత్
అతడు పెరిగాడు; అతడు మహత్తరుడయ్యాడు; అతడు మహాదేవుడయ్యాడు.
స దేవానామీశాం పర్యైత్స ఈశానోఽభవత్
అతడు దేవతలకు అధిపతిగా తిరిగాడు; పాలకుడయ్యాడు.
స ఏకవ్రాత్యోఽభవత్స ధనురాదత్త తదేవేన్ద్రధనుః
అతడు ఏకైక వ్రాత్యుడయ్యాడు; విల్లు ఎత్తుకున్నాడు; అది ఇంద్రుని విల్లు.
నీలమస్యోదరం లోహితం పృష్ఠమ్
అతని పొత్తి నీలంగా, వెనుక భాగం ఎర్రగా ఉంది.
నీలేనైవాప్రియం భ్రాతృవ్యం ప్రోర్ణోతి లోహితేన ద్విషన్తం విధ్యతీతి బ్రహ్మవాదినో వదన్తి
నీలం రంగుతో అతడు అసహ్యమైనదాన్ని, శత్రువును కప్పిపడేస్తాడు; ఎరుపు రంగుతో శత్రువును కొడతాడు — బ్రహ్మవేత్తలు ఇలా అంటారు.
స సంవత్సరమూర్ధ్వోఽతిష్ఠత్తం దేవా అబ్రువన్ వ్రాత్య కిం ను తిష్ఠసీతి
ఆయన ఏడాది పాటు నిలువుగా నిలబడ్డాడు. దేవతలు అడిగారు: "వ్రాత్యా, నీవు ఎందుకు నిలబడి ఉన్నావు?"
సోఽబ్రవీదాసన్దీం మే సం భరన్త్వితి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "నాకు ఒక ఆసనం తీసుకొచ్చి పెట్టండి."
తస్మై వ్రాత్యాయాసన్దీం సమభరన్
వ్రాత్యునికి వారు ఒక ఆసనం తీసుకొచ్చారు.
తస్యా గ్రీష్మశ్చ వసన్తశ్చ ద్వౌ పాదావాస్తాం శరచ్చ వర్షాశ్చ ద్వౌ
ఆ ఆసనానికి వేసవి, వసంతం రెండు కాళ్లు; శరదృతువు, వర్షాకాలం మరో రెండు కాళ్లు.
బృహచ్చ రథన్తరం చానూచ్యే ఆస్తాం యజ్ఞాయజ్ఞియం చ వామదేవ్యం చ తిరశ్చ్యే
బృహత్, రథంతరము ముందువైపు; యజ్ఞాయజ్ఞీయము, వామదేవము పక్కన పెట్టబడ్డాయి.
ఋచః ప్రాఞ్చస్తన్తవో యజూంషి తిర్యఞ్చః
ఋగ్వేద మంత్రాలు ముందుకు పోయే దారాలు; యజుర్వేద మంత్రాలు అడ్డంగా ఉన్న దారాలు.
వేద ఆస్తరణం బ్రహ్మోపబర్హణమ్
వేదం పరుపు; బ్రహ్మను మృదువుగా పరచిన దిండు.
సామాసాద ఉద్గీథోఽపశ్రయః
సామవేదం కూర్చోవడానికి; ఉద్గీథము ఆధారం.
తామాసన్దీం వ్రాత్య ఆరోహత్
ఆ వ్రాత్యుడు ఆ ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
తస్య దేవజనాః పరిష్కన్దా ఆసన్త్సంకల్పాః ప్రహాయ్యా విశ్వాని భూతాన్యుపసదః
ఆయనకు దేవతలు గుర్రాలవంటి వారు; సంకల్పాలు, కోరికలు, అన్ని జీవులు సేవకులు.
స ఉదతిష్ఠత్స ప్రాచీం దిశమను వ్యచలత్। [౧] తం బృహచ్చ రథన్తరం చాదిత్యాశ్చ విశ్వే చ దేవా అనువ్యచలన్ । [౨] బృహతే చ వై స రథన్తరాయ చాదిత్యేభ్యశ్చ విశ్వేభ్యశ్చ దేవేభ్య ఆ వృశ్చతే య ఏవం విద్వాంసం వ్రాత్యముపవదతి । [౩] బృహతశ్చ వై స రథన్తరస్య చాదిత్యానాం చ విశ్వేషాం చ దేవానాం ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద । [౪] తస్య ప్రాచ్యాం దిశి శ్రద్ధా పుంశ్చలీ మిత్రో మాగధో విజ్ఞానం వాసోఽహరుష్ణీషం రాత్రీ కేశా హరితౌ ప్రవర్తౌ కల్మలిర్మణిః । [౫] భూతం చ భవిష్యచ్చ పరిష్కన్దౌ మనో విపథం।।౬।। మాతరిశ్వా చ పవమానశ్చ విపథవాహౌ వాతః సారథీ రేష్మా ప్రతోదః।।౭।। కీర్తిశ్చ యశశ్చ పురఃసరౌ ఐనం కీర్తిర్గచ్ఛత్యా యశో గచ్ఛతి య ఏవం వేద
అతడు లేచి, తూర్పు దిశగా సాగాడు; బ్రహత్, రథంతరం, ఆదిత్యులు, అన్ని దేవతలు అతని వెంట నడిచారు. వ్రాత్యుని గురించి తెలిసినవాడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, బ్రహత్, రథంతరం, ఆదిత్యులు, అన్ని దేవతలకు అతడిని అర్పిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు బ్రహత్, రథంతరం, ఆదిత్యులు, అన్ని దేవతల ప్రియ స్థానం పొందుతాడు. అతని తూర్పు దిశలో విశ్వాసం, వేశ్య, మిత్రుడు, గాయకుడు, జ్ఞానం, వస్త్రం, పగలు, తలపాగా, రాత్రి, జుట్టు, రెండు ఆకుపచ్చలు, రెండు చక్రాలు, మలినం, రత్నం ఉన్నాయి. గతం, భవిష్యత్తు రెండు పరుగులు; మనస్సు మార్గం; మాతరిశ్వాన్, పవమానుడు రెండు మార్గదర్శకులు; గాలి రథసారథి, పట్టీలు కొరడా. కీర్తి, యశస్సు ముందుగా నడుస్తాయి; ఇది తెలిసినవాడికి కీర్తి, యశస్సు వెంట వస్తాయి.
[౮] స ఉదతిష్ఠత్స దక్షిణాం దిశమను వ్యచలత్। [౯] తం యజ్ఞాయజ్ఞియం చ వామదేవ్యం చ యజ్ఞశ్చ యజమానశ్చ పశవశ్చానువ్యచలన్ । [౧౦] యజ్ఞాయజ్ఞియాయ చ వై స వామదేవ్యాయ చ యజ్ఞాయ చ యజమానాయ చ పశుభ్యశ్చా వృశ్చతే య ఏవం విద్వాంసం వ్రాత్యముపవదతి । [౧౧] యజ్ఞాయజ్ఞియస్య చ వై స వామదేవ్యస్య చ యజ్ఞస్య చ యజమానస్య చ పశూనాం చ ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద । [౧౨] తస్య దక్షిణాయాం దిశ్యుషాః పుంశ్చలీ మన్త్రో మాగధో విజ్ఞానం వాసోఽహరుష్ణీషం రాత్రీ కేశా హరితౌ ప్రవర్తౌ కల్మలిర్మణిః । [౧౩] అమావాస్యా చ పౌర్ణమాసీ చ పరిష్కన్దౌ మనో విపథం మాతరిశ్వా చ పవమానశ్చ విపథవాహౌ వాతః సారథీ రేష్మా ప్రతోదః కీర్తిశ్చ యశశ్చ పురఃసరౌ । ఐనం కీర్తిర్గచ్ఛత్యా యశో గచ్ఛతి య ఏవం వేద
అతడు లేచి, దక్షిణ దిశగా సాగాడు; యజ్ఞం, యజమాని, వామదేవుడు, యజ్ఞకార్యాలు, పశువులు అతని వెంట నడిచాయి. వ్రాత్యుని గురించి తెలిసినవాడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, యజ్ఞం, వామదేవుడు, యజ్ఞకార్యాలు, యజమాని, పశువులకు అతడిని అర్పిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు యజ్ఞం, వామదేవుడు, యజ్ఞకార్యాలు, యజమాని, పశువుల ప్రియ స్థానం పొందుతాడు. అతని దక్షిణ దిశలో ఉదయం, వేశ్య, మంత్రం, గాయకుడు, జ్ఞానం, వస్త్రం, పగలు, తలపాగా, రాత్రి, జుట్టు, రెండు ఆకుపచ్చలు, రెండు చక్రాలు, మలినం, రత్నం ఉన్నాయి. అమావాస్య, పౌర్ణమి రెండు పరుగులు; మనస్సు మార్గం; మాతరిశ్వాన్, పవమానుడు రెండు మార్గదర్శకులు; గాలి రథసారథి, పట్టీలు కొరడా. కీర్తి, యశస్సు ముందుగా నడుస్తాయి; ఇది తెలిసినవాడికి కీర్తి, యశస్సు వెంట వస్తాయి.
[౧౪] స ఉదతిష్ఠత్స ప్రతీచీం దిశమను వ్యచలత్। [౧౫] తం వైరూపం చ వైరాజం చాపశ్చ వరుణశ్చ రాజానువ్యచలన్ । [౧౬] వైరూపాయ చ వై స వైరాజాయ చాద్భ్యశ్చ వరుణాయ చ రాజ్ఞ ఆ వృశ్చతే య ఏవం విద్వాంసం వ్రాత్యముపవదతి । [౧౭] వైరూపస్య చ వై స వైరాజస్య చాపాం చ వరుణస్య చ రాజ్ఞః ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద । [౧౮] తస్య ప్రతీచ్యాం దిశీరా పుంశ్చలీ హసో మాగధో విజ్ఞానం వాసోఽహరుష్ణీషం రాత్రీ కేశా హరితౌ ప్రవర్తౌ కల్మలిర్మణిః । [౧౯] అహశ్చ రాత్రీ చ పరిష్కన్దౌ మనో విపథం మాతరిశ్వా చ పవమానశ్చ విపథవాహౌ వాతః సారథీ రేష్మా ప్రతోదః కీర్తిశ్చ యశశ్చ పురఃసరౌ । ఐనం కీర్తిర్గచ్ఛత్యా యశో గచ్ఛతి య ఏవం వేద
ఆయన పడమర దిశగా నడిచాడు. వైరూపుడు, వైరాజుడు, జలాలు, వరుణుడు అనే రాజు ఆయన వెంట నడిచారు. ఎవడు ఈ విధంగా జ్ఞానవంతుడైన వ్రాత్యుని గురించి చెబుతాడో, వాడు వైరూపుడు, వైరాజుడు, జలాలు, వరుణుడు అనే రాజుతో కలిసిపోతాడు. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు వైరూపుడు, వైరాజుడు, జలాలు, వరుణుడు అనే రాజుకు ప్రియమైన నివాసంగా మారుతాడు. పడమర దిశలో వేశ్య, నవ్వు, మాగధుడు, జ్ఞానం, వస్త్రం, పగలు కిరీటం, రాత్రి జుట్టు, రెండు ఆకుపచ్చవి, కదలిక, మచ్చ, రత్నం ఉంటాయి. పగలు, రాత్రి గుర్రాలవంటి వారు; మనస్సు మార్గం; మాతరిశ్వ, పవమానుడు మార్గంలో నడిచేవారు; గాలి రథసారధి; లగ్గం కొరడా; కీర్తి, యశస్సు ముందుగా పోవు. ఎవడు ఈ విధంగా తెలుసుకుంటాడో, అతనికి కీర్తి, యశస్సు లభిస్తాయి.
[౨౦] స ఉదతిష్ఠత్స ఉదీచీం దిశమను వ్యచలత్। [౨౧] తం శ్యైతం చ నౌధసం చ సప్తర్షయశ్చ సోమశ్చ రాజానువ్యచలన్ । [౨౨] శ్యైతాయ చ వై స నౌధసాయ చ సప్తర్షిభ్యశ్చ సోమాయ చ రాజ్ఞ ఆ వృశ్చతే య ఏవం విద్వాంసం వ్రాత్యముపవదతి । [౨౩] శ్యైతస్య చ వై స నౌధసస్య చ సప్తర్షీణాం చ సోమస్య చ రాజ్ఞః ప్రియం ధామ భవతి య ఏవం వేద । [౨౪] తస్యోదీచ్యాం దిశి విద్యుత్పుంశ్చలీ స్తనయిత్నుర్మాగధో విజ్ఞానం వాసోఽహరుష్ణీషం రాత్రీ కేశా హరితౌ ప్రవర్తౌ కల్మలిర్మణిః । [౨౫] శ్రుతం చ విశ్రుతం చ పరిష్కన్దౌ మనో విపథం మాతరిశ్వా చ పవమానశ్చ విపథవాహౌ వాతః సారథీ రేష్మా ప్రతోదః [౨౬] కీర్తిశ్చ యశశ్చ పురఃసరౌ । [౨౭] ఐనం కీర్తిర్గచ్ఛత్యా యశో గచ్ఛతి య ఏవం వేద
ఆయన ఉత్తర దిశగా నడిచాడు. శ్యైతుడు, నౌధసుడు, ఏడు ఋషులు, సోముడు అనే రాజు ఆయన వెంట నడిచారు. ఎవడు ఈ విధంగా జ్ఞానవంతుడైన వ్రాత్యుని గురించి చెబుతాడో, వాడు శ్యైతుడు, నౌధసుడు, ఏడు ఋషులు, సోముడు అనే రాజుతో కలిసిపోతాడు. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు శ్యైతుడు, నౌధసుడు, ఏడు ఋషులు, సోముడు అనే రాజుకు ప్రియమైన నివాసంగా మారుతాడు. ఉత్తర దిశలో మెరుపు వేశ్య, మబ్బుల గర్జన మాగధుడు, జ్ఞానం, వస్త్రం, పగలు కిరీటం, రాత్రి జుట్టు, రెండు ఆకుపచ్చవి, కదలిక, మచ్చ, రత్నం ఉంటాయి. వినిపించేది, ప్రసిద్ధి గుర్రాలవంటి వారు; మనస్సు మార్గం; మాతరిశ్వ, పవమానుడు మార్గంలో నడిచేవారు; గాలి రథసారధి; లగ్గం కొరడా; కీర్తి, యశస్సు ముందుగా పోవు. ఎవడు ఈ విధంగా తెలుసుకుంటాడో, అతనికి కీర్తి, యశస్సు లభిస్తాయి.