స వా ఋగ్భ్యోఽజాయత తస్మాదృచోఽజాయన్త
ఆయన ఋక్సూక్తుల నుండి జన్మించాడు; ఆయన నుండి ఋక్సూక్తులు పుట్టాయి.
స వై యజ్ఞాదజాయత తస్మాద్యజ్ఞోఽజాయత
ఆయన యజ్ఞం నుండి జన్మించాడు; ఆయన నుండి యజ్ఞం పుట్టింది.
స యజ్ఞస్తస్య యజ్ఞః స యజ్ఞస్య శిరస్కృతమ్
ఆయనే యజ్ఞం; ఆ యజ్ఞం ఆయనది, అది యజ్ఞానికి తలగా ఏర్పడింది.
స స్తనయతి స వి ద్యోతతే స ఉ అశ్మానమస్యతి
ఆయన గర్జిస్తాడు, మెరుస్తాడు, రాయి విసురుతాడు.
పాపాయ వా భద్రాయ వా పురుషాయాసురాయ వా
పాపానికి అయినా, మేలుకు అయినా, మనిషికైనా, అసురునికైనా —
యద్వా కృణోష్యోషధీర్యద్వా వర్షసి భద్రయా యద్వా జన్యమవీవృధః
నీకు ఔషధాలపై ఏం చేసినా, మేలుకోసం ఏ వర్షం కురిపించినా, సంతానాన్ని ఎంత పెంచినా —
తావాంస్తే మఘవన్ మహిమోపో తే తన్వః శతమ్
ఓ మఘవన్, నీ మహిమ నీ రూపాల వందంతా ఎంత విస్తృతంగా ఉందో అంత గొప్పది.
ఉపో తే బధ్వే బద్ధాని యది వాసి న్యర్బుదమ్
నీ బంధాలు ఎంతటి వేల బంధాలతో కట్టబడ్డా, అవన్నీ బలంగా కట్టబడ్డాయి.
13.౮(౧౩.౪) భూయాన్ ఇన్ద్రో నమురాద్భూయాన్ ఇన్ద్రాసి మృత్యుభ్యః
ఇంద్రా, నీవు శత్రువులకంటే గొప్పవాడవు కావాలి; మరణాన్ని కూడా మించిపోయే వాడవు కావాలి.
భూయాన్ అరాత్యాః శచ్యాః పతిస్త్వమిన్ద్రాసి విభూః ప్రభూరితి త్వోపాస్మహే వయమ్
వైరాన్ని మించినవాడవు, శక్తికి అధిపతివి; నీవే విస్తారమైన, సమర్థుడైన ఇంద్రుడు — మేము నిన్ను భక్తిగా పూజిస్తున్నాము.
నమస్తే అస్తు పశ్యత పశ్య మా పశ్యత
నీవు నాకు నమస్కారం స్వీకరించు — నన్ను చూడు, నన్ను గమనించు, దయచేసి దృష్టిని తొలగించవద్దు.
అన్నాద్యేన యశసా తేజసా బ్రాహ్మణవర్చసేన
అన్నపానాలతో, కీర్తితో, తేజస్సుతో, బ్రాహ్మణుడి ప్రభాతో —
అమ్భో అమో మహః సహ ఇతి త్వోపాస్మహే వయమ్
నీటితో, బలంతో, మహిమతో — మేము నిన్ను భక్తిగా పూజిస్తున్నాము.
అమ్భో అరుణం రజతం రజః సహ ఇతి త్వోపాస్మహే వయమ్
నీటితో, అరుణవేళతో, వెండివంటి లోకంతో, బలంతో — మేము నిన్ను భక్తిగా పూజిస్తున్నాము.
13.౮(౧౩.౪) ఉరుః పృథుః సుభూర్భువ ఇతి త్వోపాస్మహే వయమ్
విస్తారమైన, విశాలమైన, బలమైనవాడవు — మేము నిన్ను భక్తిగా పూజిస్తున్నాము.
ప్రథో వరో వ్యచో లోక ఇతి త్వోపాస్మహే వయమ్
ప్రపంచం విస్తృతంగా, శ్రేష్ఠంగా, ప్రకాశవంతంగా ఉంది — మేము నిన్ను భక్తిగా పూజిస్తున్నాము.
భవద్వసురిదద్వసుః సంయద్వసురాయద్వసురితి త్వోపాస్మహే వయమ్
నీవు మంచి ఆత్మ, దాతృత్వ గుణంతో ఉన్నవాడు, ఐక్యత కలిగినవాడు, శ్రమించే వాడవు కావాలి — మేము నిన్ను భక్తిగా పూజిస్తున్నాము.
నమస్తే అస్తు పశ్యత పశ్య మా పశ్యత
నీవు నాకు నమస్కారం స్వీకరించు — నన్ను చూడు, నన్ను గమనించు, దయచేసి దృష్టిని తొలగించవద్దు.
అన్నాద్యేన యశసా తేజసా బ్రాహ్మణవర్చసేన
అన్నపానాలతో, కీర్తితో, తేజస్సుతో, బ్రాహ్మణుడి ప్రభాతో —
సత్యేనోత్తభితా భూమిః సూర్యేణోత్తభితా ద్యౌః । ఋతేనాదిత్యాస్తిష్ఠన్తి దివి సోమో అధి శ్రితః
సత్యంతో భూమి నిలబడింది, సూర్యునితో ఆకాశం నిలబడింది; ఋతంతో ఆదిత్యులు నిలబడి ఉన్నారు, సోముడు ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
సోమేనాదిత్యా బలినః సోమేన పృథివీ మహీ । అథో నక్షత్రాణామేషాముపస్థే సోమ ఆహితః
సోముని వల్ల ఆదిత్యులు బలవంతులు, సోముని వల్ల భూమి మహత్తరంగా ఉంది; ఈ నక్షత్రాల మధ్యలో సోముడు స్థాపించబడ్డాడు.
సోమం మన్యతే పపివాన్ యత్సంపింషన్త్యోషధిమ్ । సోమం యం బ్రహ్మాణో విదుర్న తస్యాశ్నాతి పార్థివః
ఔషధిని పిండించి తాగినవాడు సోముని తాగానని అనుకుంటాడు; కానీ బ్రాహ్మణులు తెలిసిన సోముని, మానవుడు ఎవరూ తినలేడు.
యత్త్వా సోమ ప్రపిబన్తి తత ఆ ప్యాయసే పునః । వాయుః సోమస్య రక్షితా సమానాం మాస ఆకృతిః
సోమా, నిన్ను తాగినప్పుడు, దాని వల్ల నీవు మళ్లీ నిండిపోతావు; వాయువు సోముని కాపాడుతాడు, మాసాలు నీ రూపం.
ఆచ్ఛద్విధానైర్గుపితో బార్హతైః సోమ రక్షితః । గ్రావ్ణామిచ్ఛృణ్వన్ తిష్ఠసి న తే అశ్నాతి పార్థివః
వివిధ కవచాలతో కప్పబడి, బార్హిషులతో రక్షించబడి, సోముడు కాపాడబడుతున్నాడు; నీవు రాళ్ల శబ్దాన్ని వినుతూ నిలబడివుంటావు, మానవుడు నిన్ను తినలేడు.
చిత్తిరా ఉపబర్హణం చక్షురా అభ్యఞ్జనమ్ । ద్యౌర్భూమిః కోశ ఆసీద్యదయాత్సూర్యా పతిమ్
అందమైన మంచం పరుచబడింది, కన్ను మెరుగు వేసినట్టు ఉంది; ఆకాశం, భూమి కప్పు వలె నిలిచాయి, సూర్యా తన భర్తను ఎంచుకున్నప్పుడు.
రైభ్యాసీదనుదేయీ నారాశంసీ న్యోచనీ । సూర్యాయా భద్రమిద్వాసో గాథయైతి పరిష్కృతా
రైభ్యుడు సేవకుడిగా ఉన్నాడు, నారాశంసి ఆసనం పరచింది; పాటలతో అలంకరించబడిన సూర్యా శుభ్ర వస్త్రం ముందుకు వెళ్లింది.
స్తోమా ఆసన్ ప్రతిధయః కురీరం ఛన్ద ఓపశః । సూర్యాయా అశ్వినా వరాగ్నిరాసీత్పురోగవః
పాటలు మెట్లు అయ్యాయి, కురీరా తలుపు, ఛందస్సులు తెరలు; సూర్యా కోసం అశ్వినులు ప్రధానులు, అగ్ని నాయకుడిగా ఉన్నాడు.
సోమో వధూయురభవదశ్వినాస్తాముభా వరా । సూర్యాం యత్పత్యే శంసన్తీం మనసా సవితాదదాత్
సోముడు వరుడు అయ్యాడు, అశ్వినులు ఇద్దరూ ప్రధానులు; సూర్యా తన భర్తను కోరుతూ ఉన్నప్పుడు, సవిత తన మనసుతో ఆమెను ఇచ్చాడు.
మనో అస్యా అన ఆసీద్ద్యౌరాసీదుత చ్ఛదిః । శుక్రావనడ్వాహావాస్తాం యదయాత్సూర్యా పతిమ్
ఆమె మనస్సు చక్రం, ఆకాశం కప్పుగా నిలిచింది; రెండు ప్రకాశవంతమైన ఎద్దులు వాహనాలయ్యాయి, సూర్యా తన భర్తవద్దకు వెళ్లినప్పుడు.
{౧} ఋక్సామాభ్యామభిహితౌ గావౌ తే సామనావైతామ్ । శ్రోత్రే తే చక్రే ఆస్తాం దివి పన్థాశ్చరాచరః
ఋగ్వేదం, సామవేదంతో పలకబడిన రెండు ఆవులు నీ పాటలుగా వచ్చాయి; నీ చెవులు చక్రాలయ్యాయి, ఆకాశంలో మారుతూ నిలిచే మార్గం ఏర్పడింది.