బణ్మహాఁ అసి సూర్య బడాదిత్య మహాఁ అసి । మహాంస్తే మహతో మహిమా త్వమాదిత్య మహాఁ అసి
ఓ సూర్యుడా! నీవు గొప్పవాడవు, ఓ ఆదిత్యా! నీవు మహోన్నతుడవు. నీ మహిమ కూడా గొప్పది. నిజంగా నీవు మహా ఆదిత్యుడవు.
రోచసే దివి రోచసే అన్తరిక్షే పతఙ్గ పృథివ్యాం రోచసే రోచసే అప్స్వన్తః । ఉభా సముద్రౌ రుచ్యా వ్యాపిథ దేవో దేవాసి మహిషః స్వర్జిత్
నీవు ఆకాశంలో మెరిసిపోతున్నావు, మధ్యలోని అంతరిక్షంలో మెరిసిపోతున్నావు, పక్షివలె భూమిపై మెరిసిపోతున్నావు, నీరు మధ్యలో కూడా మెరిసిపోతున్నావు. రెండు సముద్రాలను నీ వెలుగుతో వ్యాపించి, దేవతలలో గొప్పవాడవు, స్వర్గానికి అధిపతివి.
{౯} అర్వాఙ్పరస్తాత్ప్రయతో వ్యధ్వ ఆశుర్విపశ్చిత్పతయన్ పతఙ్గః । విష్ణుర్విచిత్తః శవసాధితిష్ఠన్ ప్ర కేతునా సహతే విశ్వమేజత్
దూరం నుండి దగ్గరగా వచ్చి, మార్గంలో ప్రయాణిస్తూ, వేగంగా, జ్ఞానంతో, ఎగిరే పక్షివంటి వాడు; అనేక దృష్టులు కలిగిన విష్ణువు, బలంతో నిలబడి, తన జెండాతో అన్ని కదిలే వాటిని తట్టుకొని నిలుస్తాడు.
చిత్రశ్చికిత్వాన్ మహిషః సుపర్ణ ఆరోచయన్ రోదసీ అన్తరిక్షమ్ । అహోరాత్రే పరి సూర్యం వసానే ప్రాస్య విశ్వా తిరతో వీర్యాణి
ప్రభావంతో, జ్ఞానంతో, మహోన్నతుడైన పక్షిరాజు, ఆకాశాన్ని, భూమిని, అంతరిక్షాన్ని వెలిగిస్తూ, పగలు, రాత్రిని సూర్యునికి వస్త్రములుగా ధరింపజేసి, అన్ని దిశల్లో వీరత్వాన్ని విస్తరిస్తాడు.
తిగ్మో విభ్రాజన్ తన్వం శిశానోఽరంగమాసః ప్రవతో రరాణః । జ్యోతిష్మాన్ పక్షీ మహిషో వయోధా విశ్వా ఆస్థాత్ప్రదిశః కల్పమానః
తీవ్రమైన వెలుగుతో, తన రూపాన్ని ధరించి, అందరికీ అందని వాడు, ప్రవాహాలను ప్రసరిస్తూ, ప్రకాశవంతుడై, రెక్కలతో, మహోన్నతుడై, పక్షుల నాయకుడై, అన్ని దిశలను ఆక్రమించి, వాటిని క్రమబద్ధం చేస్తాడు.
చిత్రం దేవానాం కేతురనీకం జ్యోతిష్మాన్ ప్రదిశః సూర్య ఉద్యన్ । దివాకరోఽతి ద్యుమ్నైస్తమాంసి విశ్వాతారీద్దురితాని శుక్రః
దేవతల జెండా, ముఖం, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు అన్ని దిశల్లో ఉదయిస్తున్నాడు. పగలు కలిగించేవాడు, మహిమలో అతిరేఖుడై, ప్రకాశవంతుడై, అన్ని చీకటిని, దురదృష్టాలను తొలగిస్తాడు.
చిత్రం దేవానాముదగాదనీకం చక్షుర్మిత్రస్య వరుణస్యాగ్నేః । ఆప్రాద్ ద్వాయాపృథివీ అన్తరిక్షం సూర్య ఆత్మా జగతస్తస్థుషశ్చ
దేవతలలో అద్భుతంగా ఉదయించిన ముఖం, మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని యొక్క కంటిపాప. ఓ సూర్యుడా! నీవు ఆకాశాన్ని, భూమిని, అంతరిక్షాన్ని నింపావు. నీవే జడమైనదానికి, చలించేదానికి ఆత్మవు.
ఉచ్చా పతన్తమరుణం సుపర్ణం మధ్యే దివస్తరణిం భ్రాజమానమ్ । పశ్యామ త్వా సవితారం యమాహురజస్రం జ్యోతిర్యదవిన్దదత్త్రిః
మేము నిన్ను చూస్తున్నాము, ఓ సవితా! ఎగిరే అరుణవర్ణపు పక్షిరూపుడవు, ఆకాశ మధ్యలో ప్రకాశిస్తూ, నిన్ను వారు ఎప్పటికీ మాయకాని వెలుగుగా పిలుస్తారు, ఆ వెలుగును ముగ్గురు కనుగొన్నారు.
దివస్పృష్ఠే ధావమానం సుపర్ణమదిత్యాః పుత్రం నాథకామ ఉప యామి భీతః । స నః సూర్య ప్ర తిర దీర్ఘమాయుర్మా రిషామ సుమతౌ తే స్యామ
ఆకాశ శిఖరంపై పరుగెత్తే ప్రకాశవంతమైన రెక్కలవాడైన ఆదిత్యుని కుమారుడా! రక్షణ కోసం భయంతో నేను దగ్గరగా వచ్చాను. ఓ సూర్యుడా! మమ్మల్ని దీర్ఘాయువుతో దాటించు, మేము నశించకుండ, నీ కృపలో ఉండగలుగుదుము.
సహస్రాహ్ణ్యం వియతావస్య పక్షౌ హరేర్హంసస్య పతతః స్వర్గమ్ । స దేవాన్త్సర్వాన్ ఉరస్యుపదద్య సంపశ్యన్ యాతి భువనాని విశ్వా
వెయ్యి రోజుల పాటు, ఆ వేగవంతమైన హంస పక్షి స్వర్గానికి ఎగురుతూ తన రెక్కలను విస్తరించాడు. అతడు అన్ని దేవతలను తన హృదయంలో ఉంచుకొని, అన్ని లోకాలను చూస్తూ వాటి వైపు సాగుతాడు.
రోహితః కాలో[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index6/kaala.htm కాలోపరి టిప్పణీ] అభవద్రోహితోఽగ్రే ప్రజాపతిః । రోహితో యజ్ఞానాం ముఖం రోహితః స్వరాభరత్
రోహితుడు కాలంగా మారాడు, మొదట రోహితుడే ప్రజాపతిగా ఉన్నాడు. రోహితుడే యజ్ఞాలకు ముఖంగా, రోహితుడే స్వరాలను మోస్తున్నాడు.
రోహితో లోకో అభవద్రోహితోఽత్యతపద్దివమ్ । రోహితో రశ్మిభిర్భూమిం సముద్రమను సం చరత్
రోహితుడు లోకంగా మారాడు, రోహితుడు ఆకాశాన్ని మించిపోయాడు. రోహితుడు తన కిరణాలతో భూమి, సముద్రాన్ని చుట్టి సంచరిస్తున్నాడు.
{౧౦} సర్వా దిశః సమచరద్రోహితోఽధిపతిర్దివః । దివం సముద్రమాద్భూమిం సర్వం భూతం వి రక్షతి
అన్ని దిశల్లో సంచరించిన రోహితుడు ఆకాశానికి అధిపతి. అతడు ఆకాశాన్ని, సముద్రాన్ని, భూమిని, అన్ని జీవులను రక్షిస్తున్నాడు.
ఆరోహన్ ఛుక్రో బృహతీరతన్ద్రో ద్వే రూపే కృణుతే రోచమానః । చిత్రశ్చికిత్వాన్ మహిషో వాతమాయా యావతో లోకాన్ అభి యద్విభాతి
ఎగసి, ప్రకాశవంతంగా, గొప్పవాడై, అలసట లేకుండా రెండు రూపాలు సృష్టిస్తూ, అద్భుతమైన జ్ఞానంతో, మహోన్నతుడై, గాలిలో ప్రయాణిస్తూ, ఎన్ని లోకాలున్నాయో అంతటా తన వెలుగుతో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
అభ్యన్యదేతి పర్యన్యదస్యతేఽహోరాత్రాభ్యాం మహిషః కల్పమానః । సూర్యం వయం రజసి క్షియన్తం గాతువిదం హవామహే నాధమానాః
అతన్ని అన్ని వైపుల నుంచి తాకుతున్నారు, చుట్టుముట్టి అడ్డుకుంటున్నారు; ఆ మహిషుడు పగలు, రాత్రి లెక్కతో కొలవబడుతున్నాడు. మనం వెనుకపడకుండా, ఆ మార్గాలను తెలిసినవాడైన సూర్యుని పిలుస్తున్నాం.
పృథివీప్రో మహిషో నాధమానస్య గాతురదబ్ధచక్షుః పరి విశ్వం బభూవ । విశ్వం సంపశ్యన్త్సువిదత్రో యజత్ర ఇదం శృణోతు యదహం బ్రవీమి
భూమికి పుత్రుడైన ఆ మహిషుడు ఎప్పుడూ వెనుకపడడు; అతని చూపు మోసపోకుండా, ఈ లోకమంతా చుట్టుకుంది. అన్నీ చూస్తూ, మంచి దారిని తెలిసినవాడై, యజ్ఞానికి యోగ్యుడైన వాడు — నేను చెప్పేది అతడు వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
పర్యస్య మహిమా పృథివీం సముద్రం జ్యోతిషా విభ్రాజన్ పరి ద్యామన్తరిక్షమ్ । సర్వం సంపశ్యన్త్సువిదత్రో యజత్ర ఇదం శృణోతు యదహం బ్రవీమి
అతని మహిమ భూమిని, సముద్రాన్ని చుట్టుముట్టింది; అతని వెలుగు ఆకాశాన్ని, మధ్యలోని స్థలాన్ని కూడా కప్పేసింది. అన్నీ చూస్తూ, మంచి దారిని తెలిసినవాడై, యజ్ఞానికి యోగ్యుడైన వాడు — నేను చెప్పేది అతడు వినాలని కోరుకుంటున్నాను.
అబోధ్యగ్నిః సమిధా జనానాం ప్రతి ధేనుమివాయతీముషాసమ్ । యహ్వా ఇవ ప్ర వయాముజ్జిహానాః ప్ర భానవః సిస్రతే నాకమచ్ఛ
మనుషులలో అగ్ని ప్రగల్భంగా వెలిగింది, ఉదయాన్ని ఆవును లాగే ముందుకు చాపింది. వేగంగా పరిగెత్తే వారు లేచి, భాస్కర కిరణాలు ఆకాశపు శిఖరాన్ని향ించి పరుగెత్తాయి.
యో మారయతి ప్రాణయతి యస్మాత్ప్రాణన్తి భువనాని విశ్వా । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
ప్రాణాలను తీసేవాడు, ప్రాణం ఇచ్చేవాడు, అన్ని జీవులు అతనివల్ల జీవించేవారు — అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
యః ప్రాణేన ద్యావాపృథివీ తర్పయత్యపానేన సముద్రస్య జఠరం యః పిపర్తి । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
ప్రాణంతో ఆకాశాన్ని, భూమిని తృప్తిపరిచేవాడు, అపానంతో సముద్రపు పొట్టను నింపేవాడు — అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
యస్మిన్ విరాట్పరమేష్ఠీ ప్రజాపతిరగ్నిర్వైశ్వానరః సహ పఙ్క్త్యా శ్రితః । యః పరస్య ప్రాణం పరమస్య తేజ ఆదదే । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
విరాట్, పరమేశ్ఠి, ప్రజాపతి, అగ్ని వైశ్వానరుడు, పంక్తితో కలిసి అతనిలో స్థిరంగా ఉన్నారు; పరుల ప్రాణాన్ని, పరుల తేజస్సును తీసుకునేవాడు — అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
యస్మిన్ షడుర్వీః పఞ్చ దిశో అధిశ్రితాశ్చతస్ర ఆపో యజ్ఞస్య త్రయోఽక్షరాః । యో అన్తరా రోదసీ క్రుద్ధశ్చక్షుషైక్షత । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
యో అన్నాదో అన్నపతిర్బభూవ బ్రహ్మణస్పతిరుత యః । భూతో భవిష్యత్భువనస్య యస్పతిః । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
అన్నాన్ని తినేవాడు, అన్నానికి అధిపతి, వాక్కుకు అధిపతి, భూతకాల భవిష్యత్తు లోకాలకు యజమాని అయినవాడు — అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
అహోరాత్రైర్విమితం త్రింశదఙ్గం త్రయోదశం మాసం యో నిర్మిమీతే । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
పగలు, రాత్రుల లెక్కతో ముప్పై భాగాలుగా ఉన్న పదమూడు నెలలను కొలిచినవాడు — అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
కృస్ణం నియానం హరయః సుపర్ణా అపో వసానా దివముత్పతన్తి । త ఆవవృత్రన్త్సదనాదృతస్య । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
కృష్ణవర్ణమైన, బంగారు రెక్కలతో, ఉత్తమమైన పక్షులు, జలాలను ధరించి ఆకాశానికి ఎగురుతారు; వారు సత్యాసనంలోనుంచి తిరిగి వచ్చారు. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
యత్తే చన్ద్రం కశ్యప రోచనావద్యత్సంహితం పుష్కలం చిత్రభాను యస్మిన్త్సూర్యా ఆర్పితాః సప్త సాకమ్ । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
ఓ కశ్యప, నీకు ఉన్న ఆ ప్రకాశవంతమైన, సంపూర్ణమైన, అద్భుతమైన చంద్రుడు, అందులో ఏడు సూర్యులు కలసి స్థిరంగా ఉన్నారు. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
{౧౨} బృహదేనమను వస్తే పురస్తాద్రథంతరం ప్రతి గృహ్ణాతి పశ్చాత్। జ్యోతిర్వసానే సదమప్రమాదమ్। తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
బృహత్ అతని ముందు వెంబడిస్తుంది, రథంతరం వెనుక పట్టుకుంటుంది; వెలుగుతో కప్పుకుని, స్థిరతాస్థానంలో కూర్చుంటాడు. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
బృహదన్యతః పక్ష ఆసీద్రథంతరమన్యతః సబలే సధ్రీచీ । యద్రోహితమజనయన్త దేవాః । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
బృహత్ ఒక రెక్క, రథంతరం మరో రెక్క, రెండూ బలంగా, సమాంతరంగా ఉన్నాయి; ఆ రోహితుడిని దేవతలు సృష్టించారు. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
స వరుణః సాయమగ్నిర్భవతి స మిత్రో భవతి ప్రాతరుద్యన్ । స సవితా భూత్వాన్తరిక్షేణ యాతి స ఇన్ద్రో భూత్వా తపతి మధ్యతో దివమ్ । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
౧౩.౩ య ఇమే ద్యావాపృథివీ జజాన యో ద్రాపిం కృత్వా భువనాని వస్తే । యస్మిన్ క్షియన్తి ప్రదిశః షడుర్వీర్యాః పతఙ్గో అను విచాకశీతి । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । యస్మాద్వాతా ఋతుథా పవన్తే యస్మాత్సముద్రా అధి విక్షరన్తి । తస్య దేవస్య క్రుద్ధస్యైతదాగో య ఏవం విద్వాంసం బ్రాహ్మణం జినాతి । ఉద్వేపయ రోహిత ప్ర క్షిణీహి బ్రహ్మజ్యస్య ప్రతి ముఞ్చ పాశాన్
ఈ ఆకాశాన్ని, భూమిని సృష్టించినవాడు, విశాలతను ఏర్పరచి, అన్ని లోకాలను తనలో ఉంచుకున్నవాడు; ఆరు దిశలు, ఎగురుతున్న సూర్యుడు కూడా అతనిలోనే నిలిచివున్నాయి. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. వాయువులు కాలానుగుణంగా అతనివల్ల ఊదుతుంటాయి, సముద్రాలు అతనివల్ల పొంగిపొర్లుతుంటాయి. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
ఆరు విశాల దిశలు, అయిదు ప్రాంతాలు, నాలుగు జలాలు, యజ్ఞానికి మూడు అక్షరాలు — ఇవన్నీ అతనిలో స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఆకాశం, భూమి మధ్య అతడు కోపంతో చూశాడు. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.
అతడు సాయంత్రం వరుణుడవుతాడు, అగ్నిగా మారతాడు; ఉదయాన్నప్పుడు మిత్రుడవుతాడు. సవితగా మారి మధ్యలో ప్రయాణిస్తాడు; ఇంద్రుడై మధ్యాహ్నం ఆకాశాన్ని కాంతితో నింపుతాడు. అలాంటి దేవుడు కోపపడినప్పుడు, ఈ విధంగా తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని ఓడించేవాడే పాపి. ఓ రోహిత, అతని బంధాలను వదిలించు, బ్రాహ్మణ హంతకుని బంధాలను తొలగించు, అతన్ని విముక్తి చేయు.