యే త ఆసన్ దశ జాతా దేవా దేవేభ్యః పురా । పుత్రేభ్యో లోకం దత్త్వా కస్మింస్తే లోక ఆసతే
ఇతర దేవతలకంటే ముందుగా పుట్టిన ఆ పది దేవతలు తమ కుమారులకు లోకాన్ని ఇచ్చి, ఇప్పుడు వారు ఏ లోకంలో నివసిస్తున్నారు?
{౨౨} యదా కేశాన్ అస్థి స్నావ మాంసం మజ్జానమాభరత్। శరీరం కృత్వా పాదవత్కం లోకమను ప్రావిశత్
తను వెంట్రుకలు, ఎముకలు, నరాలు, మాంసం, మజ్జను కూడగట్టి, పాదాలు కలిగిన శరీరాన్ని తయారుచేసినప్పుడు, ఆ తరువాత ఏ లోకంలో ప్రవేశించాడు?
కుతః కేశాన్ కుతః స్నావ కుతో అస్థీన్యాభరత్। అఙ్గా పర్వాణి మజ్జానం కో మాంసం కుత ఆభరత్
వెంట్రుకలు ఎక్కడి నుండి, నరాలు ఎక్కడి నుండి, ఎముకలు ఎక్కడి నుండి తెచ్చాడు? అవయవాలు, ముడులు, మజ్జను ఎవరు తెచ్చారు? మాంసం ఎక్కడి నుండి తెచ్చాడు?
సంసిచో నామ తే దేవా యే సంభారాన్త్సమభరన్ । సర్వం సంసిచ్య మర్త్యం దేవాః పురుషమావిశన్
సంసిచ్ అని పిలవబడే ఆ దేవతలు, అవసరమైన పదార్థాలన్నీ కూడగట్టి, అన్నింటినీ సమీకరించి, మానవుని శరీరంలో దేవతలు ప్రవేశించారు.
ఊరూ పాదావష్ఠీవన్తౌ శిరో హస్తావథో ముఖమ్ । పృష్టీర్బర్జహ్యే పార్శ్వే కస్తత్సమదధాదృషిః
పాదాలు, తొడలు, ఎముకలు కలిగినవిగా, తల, చేతులు, ముఖం, వెన్నెముక, పక్కలు, పక్కములు—ఇవి అన్నింటిని ఎవరు కలిపి అమర్చారు, ఓ ఋషీ?
శిరో హస్తావథో ముఖం జిహ్వాం గ్రీవాశ్చ కీకసాః । త్వచా ప్రావృత్య సర్వం తత్సంధా సమదధాన్ మహీ
తల, చేతులు, ముఖం, నాలుక, మెడ, దవడలు—ఇవి అన్నింటినీ చర్మంతో కప్పి, భూమి వాటిని కలిపి అమర్చింది.
యత్తచ్ఛరీరమశయత్సంధయా సంహితం మహత్। యేనేదమద్య రోచతే కో అస్మిన్ వర్ణమాభరత్
ముడులు కలిగి, గొప్ప రూపంలో ఏర్పడిన ఆ శరీరం ఇప్పుడు ప్రకాశించేలా చేసింది ఎవరు? అందులో రంగును ఎవరు తెచ్చారు?
సర్వే దేవా ఉపాశిక్షన్ తదజానాద్వధూః సతీ । ఈశా వశస్య యా జాయా సాస్మిన్ వర్ణమాభరత్
అన్ని దేవతలు దానిని తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. తెలివిగల వధువు దానిని గ్రహించింది. శక్తివంతుడైన ప్రభువు భార్య ఆ శరీరంలో రంగును తెచ్చింది.
యదా త్వష్టా వ్యతృణత్పితా త్వష్టుర్య ఉత్తరః । గృహం కృత్వా మర్త్యం దేవాః పురుషమావిశన్
త్వష్టా తండ్రి, తరువాతి త్వష్టా ఇద్దరూ విడగొట్టినప్పుడు, ఒక గృహాన్ని నిర్మించి, దేవతలు మానవుని శరీరంలో ప్రవేశించారు.
స్వప్నో వై తన్ద్రీర్నిర్ఋతిః పాప్మానో నామ దేవతాః । జరా ఖాలత్యం పాలిత్యం శరీరమను ప్రావిశన్
నిద్ర, మత్తు, నాశనం, పాపం—ఇవి దేవతల పేర్లు. వృద్ధాప్యం, ముండుట, తెలుపు వెంట్రుకలు శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
స్తేయం దుష్కృతం వృజినం సత్యం యజ్ఞో యశో బృహత్। బలం చ క్షత్రమోజశ్చ శరీరమను ప్రావిశన్
దొంగతనం, దుష్కార్యం, పాపం, సత్యం, యజ్ఞం, గొప్ప కీర్తి, బలము, అధికారము, శక్తి—ఇవి అన్నీ శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
{౨౩} భూతిశ్చ వా అభూతిశ్చ రాతయోఽరాతయశ్చ యాః । క్షుధశ్చ సర్వాస్తృష్ణాశ్చ శరీరమను ప్రావిశన్
సంపద, దారిద్ర్యం, దానం, దానానికి నిరాకరణ, ఆకలి, దాహం—ఇవి అన్నీ శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
నిన్దాశ్చ వా అనిన్దాశ్చ యచ్చ హన్తేతి నేతి చ । శరీరం శ్రద్ధా దక్షిణాశ్రద్ధా చాను ప్రావిశన్
నింద, అనింద, కొట్టు, కొట్టవద్దు అనే భావాలు, విశ్వాసం, దానం, అవిశ్వాసం—ఇవి అన్నీ శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
విద్యాశ్చ వా అవిద్యాశ్చ యచ్చాన్యదుపదేశ్యమ్ । శరీరం బ్రహ్మ ప్రావిశదృచః సామాథో యజుః
విద్య, అవిద్య, ఇంకా నేర్పించదగినవన్నీ, వేదం, ఋక్సామాలు, సామవేదం, యజుర్వేదం—ఇవి అన్నీ శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
ఆనన్దా మోదాః ప్రముదోఽభీమోదముదశ్చ యే । హసో నరిష్టా నృత్తాని శరీరమను ప్రావిశన్
ఆనందాలు, సంతోషాలు, పరమానందాలు, హర్షం, నవ్వు, హానికాని స్వభావం, నాట్యాలు—ఇవి అన్నీ శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
ఆలాపాశ్చ ప్రలాపాశ్చాభీలాపలపశ్చ యే । శరీరం సర్వే ప్రావిశన్న్ ఆయుజః ప్రయుజో యుజః
మాటలు, వదంతులు, ఆశలు, వ్యర్థమైన మాటలు—ఇవి అన్నీ, కలిసినవైనా, కలవని వాటైనా, శరీరంలో ప్రవేశించాయి.
ప్రాణాపానౌ చక్షుః శ్రోత్రమక్షితిశ్చ క్షితిశ్చ యా । వ్యానోదానౌ వాఙ్మనః శరీరేణ త ఈయన్తే
ఉపిరి లోపలికి పోవడం, బయటికి రావడం, చూపు, వినికిడి, భూమి మీద ఉన్న దృఢమైనదీ, నేలయినదీ, ప్రాణవాయువు, పైకి పోయే శ్వాస, మాట, మనస్సు — ఇవన్నీ శరీరంతో కలిసి కదులుతుంటాయి.
ఆశిషశ్చ ప్రశిషశ్చ సంశిషో విశిషశ్చ యాః । చిత్తాని సర్వే సంకల్పాః శరీరమను ప్రావిశన్
ఆశీర్వాదాలు, ఆజ్ఞలు, అనుమతులు, భేదాలు, మనసులోని అన్ని సంకల్పాలు, నిర్ణయాలు — ఇవన్నీ శరీరంలోకి ప్రవేశించాయి.
ఆస్తేయీశ్చ వాస్తేయీశ్చ త్వరణాః కృపణాశ్చ యాః । గుహ్యాః శుక్రా స్థూలా అపస్తా బీభత్సావసాదయన్
దొంగతనం చేయాలనే వృత్తి, నివసించాలనే స్వభావం, తొందర, దుఃఖం, రహస్యమైనవి, పవిత్రమైనవి, స్థూలమైనవి, త్రోసిపెట్టినవి, అసహ్యమైనవి — ఇవన్నీ అక్కడే స్థిరపడ్డాయి.
అస్థి కృత్వా సమిధం తదష్టాపో అసాదయన్ । రేతః కృత్వాజ్యం దేవాః పురుషమావిశన్
ఎముకను ఇంధనంగా చేసి, ఆ ఎనిమిది జలాలు అక్కడే స్థిరపడ్డాయి; వీర్యాన్ని నెయ్యిగా చేసి, దేవతలు మనిషిలోకి ప్రవేశించారు.
యా ఆపో యాశ్చ దేవతా యా విరాడ్బ్రహ్మణా సహ । శరీరం బ్రహ్మ ప్రావిశచ్ఛరీరేఽధి ప్రజాపతిః
నీళ్లు, దేవతలు, మహత్తరమైన ధర్మం, బ్రహ్మతో కలసి శరీరంలోకి ప్రవేశించాయి; బ్రహ్మ శరీరంలోకి వచ్చి, ప్రజాపతి ఆ శరీరాన్ని పాలించాడు.
సూర్యశ్చక్షుర్వాతః ప్రాణం పురుషస్య వి భేజిరే । అథాస్యేతరమాత్మానం దేవాః ప్రాయచ్ఛన్న్ అగ్నయే
సూర్యుడు కన్నుగా, గాలి ప్రాణంగా మారింది; తరువాత దేవతలు అతని మరొక స్వరూపాన్ని అగ్నికి సమర్పించారు.
తస్మాద్వై విద్వాన్ పురుషమిదం బ్రహ్మేతి మన్యతే । సర్వా హ్యస్మిన్ దేవతా గావో గోష్ఠ ఇవాసతే
అందుకే జ్ఞాని ఈ మనిషినే బ్రహ్మ అని భావిస్తాడు; ఎందుకంటే అందులో అన్ని దేవతలు, గోవులు గోశాలలో ఉన్నట్టు, నివసిస్తాయి.
ప్రథమేన ప్రమారేణ త్రేధా విష్వఙ్వి గచ్ఛతి । అద ఏకేన గచ్ఛత్యద ఏకేన గచ్ఛతీహైకేన ని షేవతే
మొదటి పరిమాణంతో అది మూడు విధాలుగా ఎక్కడికక్కడా సంచరిస్తుంది; ఒకదానితో అక్కడికి, ఇంకొకదానితో ఇంకొక్కడికి, మరొకదానితో ఇక్కడే నిలుస్తుంది.
అప్సు స్తీమాసు వృద్ధాసు శరీరమన్తరా హితమ్ । తస్మిం ఛవోఽధ్యన్తరా తస్మాచ్ఛవోఽధ్యుచ్యతే
నీళ్లలో ఉంచబడింది, తల్లులలో పెరిగింది, శరీరం లోపల స్థాపించబడింది; అందులోనే నీడ ఉంది, అందుకే దాన్ని 'నీడ' అంటారు.
11.9(౧౧.౧౧) యే బాహవో యా ఇషవో ధన్వనాం వీర్యాణి చ । అసీన్ పరశూన్ ఆయుధం చిత్తాకూతం చ యద్ధృది । సర్వం తదర్బుదే త్వమమిత్రేభ్యో దృశే కురూదారాంశ్చ ప్ర దర్శయ
బాహువులు, బాణాలు, విల్లుల బలాలు, కత్తులు, గొడ్డళ్లు, ఆయుధాలు, హృదయంలోని సంకల్పం — ఇవన్నీ నీలోనే ఉన్నాయి, అర్భుదా! శత్రువులు చూడటానికి వాటిని మాకు చూపించు, మహోన్నతులను ప్రదర్శించు.
ఉత్తిష్ఠత సం నహ్యధ్వం మిత్రా దేవజనా యూయమ్ । సందృష్టా గుప్తా వః సన్తు యా నో మిత్రాణ్యర్బుదే
దేవతలైన మిత్రులారా, లేచి, ఒక్కటై నిలబడండి; అర్భుదాలో మాకు మిత్రులైన వారు, కనబడేవారు, దాగినవారు — అందరూ మీకు రక్షకులవారిగా ఉండండి.
ఉత్తిష్ఠతమా రభేతామాదానసందానాభ్యామ్ । అమిత్రాణాం సేనా అభి ధత్తమర్బుదే
లేచి, పట్టుకోండి, తీసుకోవడం, కట్టడం రెండింటితో కూడి; శత్రువుల సేనలను అర్భుదాలో చిదిమేయండి.
అర్బుదిర్నామ యో దేవ ఈశానశ్చ న్యర్బుదిః । యాభ్యామన్తరిక్షమావృతమియం చ పృథివీ మహీ । తాభ్యామిన్ద్రమేదిభ్యామహం జితమన్వేమి సేనయా
అర్భుదుడు అనే దేవుడు, న్యర్బుదుడు అనే అధిపతి; వీరిద్దరి వల్ల మధ్యలోని ఆకాశం, ఈ మహా భూమి ఆవరించబడ్డాయి. వీరిద్దరితో, ఇంద్రునితో కలిసి నేను నా సేనతో విజయాన్ని సాధించాలనుకుంటున్నాను.
ఉత్తిష్ఠ త్వం దేవజనార్బుదే సేనయా సహ । భఞ్జన్న్ అమిత్రాణాం సేనాం భోగేభిః పరి వారయ
అర్భుదాలోని దేవతలారా, మీ సేనతో కలిసి లేచిపోండి; శత్రువుల సేనలను చీల్చి, ఆనందాలతో వారిని చుట్టుముట్టండి.