[౧౨] తతశ్చైనమన్యాభ్యామూరుభ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । ఊరూ తే మరిష్యత ఇత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । మిత్రావరుణయోరూరుభ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
ఆ ప్రాచీన ఋషులు మిమ్మల్ని రెండు బలమైన తొడలతో పోషించారు. 'నీ తొడలు నశించిపోతాయి' అని వారు అన్నారు. కానీ నేను లోపలికీ, బయటకీ, వెనక్కీ తిరిగిన తొడలతో కాదు, మిత్రుడు, వరుణుని తొడలతోనే మిమ్మల్ని పోషించాను, వాటితోనే మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. ఈ అర్పణం సంపూర్ణ అవయవాలతో, అన్ని సంధులతో, మొత్తం శరీరంతో కూడినదే. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలిసి ఉంటే, వారు కూడా సంపూర్ణ అవయవాలు, అన్ని సంధులు, మొత్తం శరీరంతో కూడినవారవుతారు.
ఏతద్వై బ్రధ్నస్య విష్టపం యదోదనః
ఈ అర్పణమే బ్రధ్నుని ప్రదేశం.
[౧] బ్రధ్నలోకో భవతి బ్రధ్నస్య విష్టపి శ్రయతే య ఏవం వేద
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు బ్రధ్నుని లోకాన్ని పొందుతాడు, బ్రధ్నుని ప్రదేశంలో నివసిస్తాడు.
[౨] ఏతస్మాద్వా ఓదనాత్త్రయస్త్రింశతం లోకాన్ నిరమిమీత ప్రజాపతిః
ఈ అర్పణ నుండే ప్రజాపతి ముప్పై మూడు లోకాలను సృష్టించాడు.
[౩] తేషాం ప్రజ్ఞానాయ యజ్ఞమసృజత
ఆ లోకాలకు జ్ఞానం కలిగించేందుకు యజ్ఞాన్ని ఏర్పరిచాడు.
[౪] స య ఏవం విదుష ఉపద్రష్టా భవతి ప్రాణం రుణద్ధి
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు జ్ఞానులకు నాయకుడవుతాడు, ప్రాణాన్ని నియంత్రించగలడు.
[౫] న చ ప్రాణం రుణద్ధి సర్వజ్యానిం జీయతే
కానీ అతను ప్రాణాన్ని నియంత్రించడు; అన్ని జీవులను మించి జీవిస్తాడు.
[౬] న చ సర్వజ్యానిం జీయతే పురైనం జరసః ప్రాణో జహాతి
అతను అన్ని జీవులను మించి జీవించడు; అంతకంటే ముందు వృద్ధాప్యంలో ప్రాణం అతన్ని విడిచిపెడుతుంది.
11.4(౧౧.౬) ప్రాణాయ నమో యస్య సర్వమిదం వశే । యో భూతః సర్వస్యేశ్వరో యస్మిన్త్సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్
ప్రాణదేవా! నీకు నమస్కారం. ఈ సమస్తం నీ ఆధీనంలో ఉంది. నీవే సమస్త భూతాలకు అధిపతి. అందులోనే అన్నీ నిలిచివున్నాయి.
నమస్తే ప్రాణ క్రన్దాయ నమస్తే స్తనయిత్నవే । నమస్తే ప్రాణ విద్యుతే నమస్తే ప్రాణ వర్షతే
ప్రాణదేవా! గర్జించేవాడవైన నీకు నమస్కారం. ఉరుములా మోగే నీకు నమస్కారం. మెరుపులా మెరిపించే నీకు నమస్కారం. వర్షంగా కురిసే నీకు నమస్కారం.
యత్ప్రాణ స్తనయిత్నునాభిక్రన్దత్యోషధీః । ప్ర వీయన్తే గర్భాన్ దధతేఽథో బహ్వీర్వి జాయన్తే
ప్రాణదేవుడు ఉరుముతో మొక్కలను ఉల్లాసపరచినప్పుడు, అవి పెరుగుతాయి, ఫలిస్తాయి, అనేక మొక్కలు పుట్టుకొస్తాయి.
యత్ప్రాణ ఋతావాగతేఽభిక్రన్దత్యోషధీః । సర్వం తదా ప్ర మోదతే యత్కిం చ భూమ్యామధి
ఋతువు వచ్చినప్పుడు ప్రాణదేవుడు మొక్కలను ఉల్లాసపరచినప్పుడు, భూమిపై ఉన్న ప్రతిదీ ఆనందిస్తుంది.
యదా ప్రాణో అభ్యవర్షీద్వర్షేణ పృథివీం మహీమ్ । పశవస్తత్ప్ర మోదన్తే మహో వై నో భవిష్యతి
ప్రాణదేవుడు వర్షంతో విస్తారమైన భూమిపై కురిపించినప్పుడు, పశువులు ఆనందిస్తాయి. నిజంగా, మనకు మహిమ కలుగుతుంది.
అభివృష్టా ఓషధయః ప్రాణేన సమవాదిరన్ । ఆయుర్వై నః ప్రాతీతరః సర్వా నః సురభీరకః
పుష్కలంగా నీరు పొందిన ఔషధులు ప్రాణంతో కలిసి ఎదిగాయి. నిజంగా, ప్రాణమే మనకు అత్యంత ప్రియమైన తోడు. మనకోసం అన్నీ సువాసనలుగా మారాలని కోరుకుంటున్నాము.
నమస్తే అస్త్వాయతే నమో అస్తు పరాయతే । నమస్తే ప్రాణ తిష్ఠత ఆసీనాయోత తే నమః
నీవు సమీపిస్తున్నప్పుడు నీకు నమస్కారం, నీవు దూరమవుతున్నప్పుడు కూడా నమస్కారం. ప్రాణా, నీవు నిలబడి ఉన్నప్పుడు, కూర్చొని ఉన్నప్పుడు కూడా నీకు నమస్కారం.
నమస్తే ప్రాణ ప్రాణతే నమో అస్త్వపానతే । పరాచీనాయ తే నమః ప్రతీచీనాయ తే నమః సర్వస్మై త ఇదం నమః
ప్రాణా, నీవు లోపలికి ఊపిరి పీల్చినప్పుడు నీకు నమస్కారం, బయటికి ఊదినప్పుడు కూడా నమస్కారం. నీవు బయటకు పోయినప్పుడు, లోపలికి వచ్చినప్పుడు కూడా నీకు నమస్కారం. అన్ని విధాలుగా నీకు నమస్కారం.
యా తే ప్రాణ ప్రియా తనూర్యో తే ప్రాణ ప్రేయసీ । అథో యద్భేషజం తవ తస్య నో ధేహి జీవసే
ప్రాణా, నీకు ప్రియమైన రూపం, నీకు అత్యంత ఇష్టమైనది, అలాగే నీ ఔషధం ఏదైతే ఉందో, దయచేసి అది మాకు జీవించడానికి ప్రసాదించు.
ప్రాణః ప్రజా అను వస్తే పితా పుత్రమివ ప్రియమ్ । ప్రాణో హ సర్వస్యేశ్వరో యచ్చ ప్రాణతి యచ్చ న
ప్రాణం సంతానాన్ని తండ్రి తన ప్రియమైన కుమారుడిని చూసుకునేలా అనుసరిస్తుంది. ప్రాణమే సర్వానికి అధిపతి, ఊపిరి తీసుకునేవారికీ, తీసుకోనివారికీ కూడా.
{౧౧} ప్రాణో మృత్యుః ప్రాణస్తక్మా ప్రాణం దేవా ఉపాసతే । ప్రాణో హ సత్యవాదినముత్తమే లోక ఆ దధత్
ప్రాణమే మరణం, ప్రాణమే వ్యాధి. దేవతలు ప్రాణాన్ని ఆరాధిస్తారు. సత్యవాదిని ప్రాణమే పరమ లోకానికి చేర్చుతుంది.
ప్రాణో విరాట్ప్రాణో దేష్ట్రీ ప్రాణం సర్వ ఉపాసతే । ప్రాణో హ సూర్యశ్చన్ద్రమాః ప్రాణమాహుః ప్రజాపతిమ్
ప్రాణమే రాజు, ప్రాణమే మార్గదర్శి. అందరూ ప్రాణాన్ని ఆరాధిస్తారు. ప్రాణమే సూర్యుడు, ప్రాణమే చంద్రుడు, ప్రాణమే ప్రజాపతి అని అంటారు.
ప్రాణాపానౌ వ్రీహియవావనడ్వాన్ ప్రాణ ఉచ్యతే । యవే హ ప్రాణ ఆహితోఽపానో వ్రీహిరుచ్యతే
ప్రాణం, అపానవాయువు అన్నీ బియ్యం, యవలు అని పిలుస్తారు. యవాల్లో ప్రాణం స్థిరంగా ఉంటుంది, బియ్యాన్ని అపానవాయువు అంటారు.
బ్రహ్మచారీష్ణంశ్చరతి రోదసీ ఉభే తస్మిన్ దేవాః సంమనసో భవన్తి । స దాధార పృథివీం దివం చ స ఆచార్యం తపసా పిపర్తి
బ్రహ్మచారి భూమి, ఆకాశం రెండింటినీ సంచరిస్తాడు. అందులో దేవతలు మనసుతో ఏకమవుతారు. అతడు భూమిని, ఆకాశాన్ని మోయడమే కాక, తపస్సుతో తన గురువుని పోషిస్తాడు.
బ్రహ్మచారిణం పితరో దేవజనాః పృథగ్దేవా అనుసంయన్తి సర్వే । గన్ధర్వా ఏనమన్వాయన్ త్రయస్త్రింశత్త్రిశతాః షట్సహస్రాః సర్వాన్త్స దేవాంస్తపసా పిపర్తి
బ్రహ్మచారిని పితృదేవతలు, ఇతర దేవతలు, అందరూ వేర్వేరుగా అనుసరిస్తారు. గంధర్వులు, ముప్పత్తిమూడు, ఆరు వేల మంది దేవతలు కూడా అతడిని అనుసరిస్తారు. అతడు తపస్సుతో దేవతలను పోషిస్తాడు.
ఆచార్య ఉపనయమానో బ్రహ్మచారిణం కృణుతే గర్భమన్తః । తం రాత్రీస్తిస్ర ఉదరే బిభర్తి తం జాతం ద్రష్టుమభిసంయన్తి దేవాః
గురువు బ్రహ్మచారిని ఉపనయనం చేస్తూ, అతడిని గర్భంలో పెడతాడు. మూడు రాత్రులు అతడిని తనలో దాచుకుంటాడు. పుట్టిన తర్వాత దేవతలు అతడిని చూడటానికి వస్తారు.
ఇయం సమిత్పృథివీ ద్యౌర్ద్వితీయోతాన్తరిక్షం సమిధా పృణాతి । బ్రహ్మచారీ సమిధా మేఖలయా శ్రమేణ లోకాంస్తపసా పిపర్తి
ఈ సమిధు భూమి, రెండవది ఆకాశం, అంతరిక్షం సమిధతో నిండిపోతుంది. బ్రహ్మచారి సమిధ, మేఖల, శ్రమంతో, తపస్సుతో లోకాలను పోషిస్తాడు.
[౧౩] తతశ్చైనమన్యాభ్యామష్ఠీవద్భ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । స్రామో భవిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । త్వష్టురష్ఠీవద్భ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తరువాత ఆ ప్రాచీన ఋషులు మిమ్మల్ని రెండు బలమైన కాళ్లతో పోషించారు. 'నీవు అలసిపోతావు' అని వారు అన్నారు. కానీ నేను లోపలికీ, బయటకీ, వెనక్కీ తిరిగిన కాళ్లతో కాదు, త్వష్టృవు కాళ్లతోనే మిమ్మల్ని పోషించాను, వాటితోనే మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. ఈ అర్పణం సంపూర్ణ అవయవాలతో, అన్ని సంధులతో, మొత్తం శరీరంతో కూడినదే. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలిసి ఉంటే, వారు కూడా సంపూర్ణ అవయవాలు, అన్ని సంధులు, మొత్తం శరీరంతో కూడినవారవుతారు.
[౧౪] తతశ్చైనమన్యాభ్యాం పాదాభ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । బహుచారీ భవిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । అశ్వినోః పాదాభ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తరువాత ఆ ప్రాచీన ఋషులు మిమ్మల్ని రెండు బలమైన పాదాలతో పోషించారు. 'నీవు ఎక్కువగా తిరుగుతావు' అని వారు అన్నారు. కానీ నేను లోపలికీ, బయటకీ, వెనక్కీ తిరిగిన పాదాలతో కాదు, అశ్వినుల పాదాలతోనే మిమ్మల్ని పోషించాను, వాటితోనే మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. ఈ అర్పణం సంపూర్ణ అవయవాలతో, అన్ని సంధులతో, మొత్తం శరీరంతో కూడినదే. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలిసి ఉంటే, వారు కూడా సంపూర్ణ అవయవాలు, అన్ని సంధులు, మొత్తం శరీరంతో కూడినవారవుతారు.
[౧౫] తతశ్చైనమన్యాభ్యాం ప్రపదాభ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । సర్పస్త్వా హనిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । సవితుః ప్రపదాభ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తరువాత ఆ ప్రాచీన ఋషులు మిమ్మల్ని రెండు బలమైన ముందువెళ్లులతో పోషించారు. 'ఒక పాము నిన్ను చంపుతుంది' అని వారు అన్నారు. కానీ నేను లోపలికీ, బయటకీ, వెనక్కీ తిరిగిన ముందువెళ్లులతో కాదు, సవితృవు ముందువెళ్లులతోనే మిమ్మల్ని పోషించాను, వాటితోనే మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. ఈ అర్పణం సంపూర్ణ అవయవాలతో, అన్ని సంధులతో, మొత్తం శరీరంతో కూడినదే. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలిసి ఉంటే, వారు కూడా సంపూర్ణ అవయవాలు, అన్ని సంధులు, మొత్తం శరీరంతో కూడినవారవుతారు.
[౧౬] తతశ్చైనమన్యాభ్యాం హస్తాభ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । బ్రాహ్మణం హనిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । ఋతస్య హస్తాభ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తరువాత ఆ ప్రాచీన ఋషులు మిమ్మల్ని రెండు బలమైన చేతులతో పోషించారు. 'నీవు బ్రాహ్మణుడిని చంపుతావు' అని వారు అన్నారు. కానీ నేను లోపలికీ, బయటకీ, వెనక్కీ తిరిగిన చేతులతో కాదు, ఋతము చేతులతోనే మిమ్మల్ని పోషించాను, వాటితోనే మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. ఈ అర్పణం సంపూర్ణ అవయవాలతో, అన్ని సంధులతో, మొత్తం శరీరంతో కూడినదే. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలిసి ఉంటే, వారు కూడా సంపూర్ణ అవయవాలు, అన్ని సంధులు, మొత్తం శరీరంతో కూడినవారవుతారు.
[౧౭] తతశ్చైనమన్యయా ప్రతిష్ఠయా ప్రాశీర్యయా చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । అప్రతిష్ఠానోఽనాయతనో మరిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । సత్యే ప్రతిష్ఠాయ । తయైనం ప్రాశిషం తయైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తరువాత ఆ ప్రాచీన ఋషులు మిమ్మల్ని మరో బలమైన ఆధారంతో పోషించారు. 'నీవు ఆధారం లేకుండా, నిలువ లేకుండా నశిస్తావు' అని వారు అన్నారు. కానీ నేను లోపలికీ, బయటకీ, వెనక్కీ తిరిగిన ఆధారంతో కాదు, సత్యమనే ఆధారంతోనే మిమ్మల్ని పోషించాను, దానితోనే మిమ్మల్ని చేరుకున్నాను. ఈ అర్పణం సంపూర్ణ అవయవాలతో, అన్ని సంధులతో, మొత్తం శరీరంతో కూడినదే. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలిసి ఉంటే, వారు కూడా సంపూర్ణ అవయవాలు, అన్ని సంధులు, మొత్తం శరీరంతో కూడినవారవుతారు.