ఋచా కుమ్భ్యధిహితార్త్విజ్యేన ప్రేషితా
మంత్రాన్ని పాత్రపై యజ్ఞికుడు ఉంచుతాడు.
బ్రహ్మణా పరిగృహీతా సామ్నా పర్యూఢా
వేదపదంతో ఆవరణ, స్తోత్రంతో చుట్టుముట్టబడింది.
బృహదాయవనం రథన్తరం దర్విః
బృహదాయవనం, రథాంతరం, కలం.
ఋతవః పక్తార ఆర్తవాః సమిన్ధతే
ఋతువులే వంటచేసేవారు; కాలానుగుణ కర్మలు అగ్ని వెలిగిస్తాయి.
చరుం పఞ్చబిలముఖం ఘర్మోఽభీన్ధే
ఐదు రంధ్రాలున్న పాయసం, ఘర్మం దాన్ని వేడెక్కిస్తుంది.
ఓదనేన యజ్ఞవతః సర్వే లోకాః సమాప్యాః
అన్నంతో యజ్ఞానికి సంబంధించిన అన్ని లోకాలు సంపూర్ణమవుతాయి.
యస్మిన్త్సముద్రో ద్యౌర్భూమిస్త్రయోఽవరపరం శ్రితాః
దానిలో సముద్రం, ఆకాశం, భూమి — ఈ మూడు పైకీ కిందకీ స్థిరంగా ఉంటాయి.
యస్య దేవా అకల్పన్తోచ్ఛిష్టే షడశీతయః
దేవతలు ఎనభై ఆరు మిగులు భాగాలు సిద్ధం చేస్తారు.
తం త్వౌదనస్య పృచ్ఛామి యో అస్య మహిమా మహాన్
ఈ అన్నానికి ఎంత గొప్పతనం ఉందో అడుగుతున్నాను.
స య ఓదనస్య మహిమానం విద్యాత్
అన్న గొప్పతనం ఎవరికీ తెలుసు.
నాల్ప ఇతి బ్రూయాన్ నానుపసేచన ఇతి నేదం చ కిం చేతి
ఇది చిన్నదని, చల్లలేదని, ఇది ఏమిటని ఎవరూ చెప్పకూడదు.
యావద్దాతాభిమనస్యేత తన్ నాతి వదేత్
దాత ఎంత ఇస్తాడో అంతకంటే ఎక్కువగా చెప్పకూడదు.
బ్రహ్మవాదినో వదన్తి పరాఞ్చమోదనం ప్రాశీ౩ః ప్రత్యఞ్చా౩ ఇతి
బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకున్న వారు ఇలా అంటారు — "ఒకరు అన్నం బయటికి ముఖం తిప్పి తింటారు, మరొకరు లోపలికి ముఖం తిప్పి తింటారు."
త్వమోదనం ప్రాశీ౩ త్వామోదనా౩ ఇతి
"నువ్వు అన్నం తిన్నావు, అన్నం నిన్ను తిన్నది," అని వారు అంటారు.
పరాఞ్చం చైనం ప్రాశీః ప్రాణాస్త్వా హాస్యన్తీత్యేనమాహ
బయటికి ముఖం తిప్పి అన్నం తింటే, "నీ ప్రాణాలు నిన్ను వదిలిపోతాయి," అని అతనికి అంటారు.
ప్రత్యఞ్చం చైనం ప్రాశీరపానాస్త్వా హాస్యన్తీత్యేనమాహ
లోపలికి ముఖం తిప్పి అన్నం తింటే, "నీ ఊపిరి పోసే, తీసే శ్వాసలు నిన్ను వదిలిపోతాయి," అని అతనికి అంటారు.
నైవాహమోదనం న మామోదనః
నేను అన్నాన్ని తినేవాడిని కాదు, అన్నం నన్ను తినేది కాదు.
ఓదన ఏవౌదనం ప్రాశీత్
అన్నాన్ని, అన్నంగా మాత్రమే తినాలి.
తతశ్చైనమన్యేన శీర్ష్ణా ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । జ్యేష్ఠతస్తే ప్రజా మరిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । బృహస్పతినా శీర్ష్ణా । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక తలతో అతడిని తినిపించారు; ఆ తలతోనే పురాతన ఋషులు అన్నాన్ని తిన్నారు. "నీ సంతానం పెద్దవాళ్లే ముందుగా చనిపోతారు," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; బృహస్పతి తలతో తిన్నాను. ఆ తలతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ తలతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౧] తతశ్చైనమన్యాభ్యాం శ్రోత్రాభ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । బధిరో భవిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । ద్యావాపృథివీభ్యాం శ్రోత్రాభ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక జంట చెవులతో అతడిని తినిపించారు; ఆ చెవులతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీవు చెవిటివాడవుతావు," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; ఆకాశం, భూమి అనే చెవులతో తిన్నాను. ఆ చెవులతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ చెవులతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౨] తతశ్చైనమన్యాభ్యామక్షీభ్యాం ప్రాశీర్యాభ్యాం చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । అన్ధో భవిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । సూర్యాచన్ద్రమసాభ్యామక్షీభ్యామ్ । తాభ్యామేనం ప్రాశిషం తాభ్యామేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక జంట కళ్లతో అతడిని తినిపించారు; ఆ కళ్లతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీవు అంధుడవుతావు," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; సూర్యుడు, చంద్రుడు అనే కళ్లతో తిన్నాను. ఆ కళ్లతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ కళ్లతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౩] తతశ్చైనమన్యేన ముఖేన ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । ముఖతస్తే ప్రజా మరిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । బ్రహ్మణా ముఖేన । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక నోటితో అతడిని తినిపించారు; ఆ నోటితోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీ నోటివల్ల నీ సంతానం చనిపోతారు," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; బ్రహ్మ నోటితో తిన్నాను. ఆ నోటితోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ నోటితోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౪] తతశ్చైనమన్యయా జిహ్వయా ప్రాశీర్యయా చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । జిహ్వా తే మరిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । అగ్నేర్జిహ్వయా । తయైనం ప్రాశిషం తయైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక నాలుకతో అతడిని తినిపించారు; ఆ నాలుకతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీ నాలుక చనిపోతుంది," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; అగ్ని నాలుకతో తిన్నాను. ఆ నాలుకతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ నాలుకతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౫] తతశ్చైనమన్యైర్దన్తైః ప్రాశీర్యైశ్చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । దన్తాస్తే శత్స్యన్తీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । ఋతుభిర్దన్తైః । తైరేనం ప్రాశిషం తైరేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక దంతాలతో అతడిని తినిపించారు; ఆ దంతాలతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీ పళ్ళు ఊడిపోతాయి," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; ఋతువుల దంతాలతో తిన్నాను. ఆ దంతాలతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ దంతాలతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౬] తతశ్చైనమన్యైః ప్రాణాపానైః ప్రాశీర్యైశ్చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । ప్రాణాపానాస్త్వా హాస్యన్తీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । సప్తఋషిభిః ప్రాణాపానైః । తైరేనం ప్రాశిషం తైరేనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక ప్రాణాపానాలతో అతడిని తినిపించారు; ఆ ప్రాణాపానాలతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీ ప్రాణాలు, అపానాలు నిన్ను వదిలిపోతాయి," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; ఏడుగురు ఋషుల ప్రాణాపానాలతో తిన్నాను. ఆ ప్రాణాపానాలతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ ప్రాణాపానాలతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౭] తతశ్చైనమన్యేన వ్యచసా ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । రాజయక్ష్మస్త్వా హనిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । అన్తరిక్షేణ వ్యచసా । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక తాలూకుతో అతడిని తినిపించారు; ఆ తాలూకుతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "రాజయక్ష్మ అనే వ్యాధి నిన్ను తాకుతుంది," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; మధ్యలోని ఆకాశ తాలూకుతో తిన్నాను. ఆ తాలూకుతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ తాలూకుతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౮] తతశ్చైనమన్యేన పృష్ఠేన ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । విద్యుత్త్వా హనిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । దివా పృష్ఠేన । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక వెన్నెముకతో అతడిని తినిపించారు; ఆ వెన్నెముకతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "విద్యుత్ నిన్ను తాకుతుంది," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; పగటి వెన్నెముకతో తిన్నాను. ఆ వెన్నెముకతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ వెన్నెముకతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౯] తతశ్చైనమన్యేనోరసా ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । కృష్యా న రాత్స్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । పృథివ్యోరసా । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక మజ్జతో అతడిని తినిపించారు; ఆ మజ్జతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "పంట పొలంలో తినలేవు," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; భూమి మజ్జతో తిన్నాను. ఆ మజ్జతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ మజ్జతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౧౦] తతశ్చైనమన్యేనోదరేణ ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । ఉదరదారస్త్వా హనిష్యతీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । సత్యేనోదరేణ । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక పొట్టతో అతడిని తినిపించారు; ఆ పొట్టతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "పొట్ట వ్యాధి నిన్ను తాకుతుంది," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; సత్యం అనే పొట్టతో తిన్నాను. ఆ పొట్టతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ పొట్టతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."
[౧౧] తతశ్చైనమన్యేన వస్తినా ప్రాశీర్యేన చైతం పూర్వ ఋషయః ప్రాశ్నన్ । అప్సు మరిష్యసీత్యేనమాహ । తం వా అహం నార్వాఞ్చం న పరాఞ్చం న ప్రత్యఞ్చమ్ । సముద్రేణ వస్తినా । తేనైనం ప్రాశిషం తేనైనమజీగమమ్ । ఏష వా ఓదనః సర్వాఙ్గః సర్వపరుః సర్వతనూః । సర్వాఙ్గ ఏవ సర్వపరుః సర్వతనూః సం భవతి య ఏవం వేద
తర్వాత, ఇంకొక మూత్రాశయంతో అతడిని తినిపించారు; ఆ మూత్రాశయంతోనే పురాతన ఋషులు తిన్నారు. "నీరు లో చనిపోతావు," అని అతనికి చెప్పారు. "నేను క్రిందికి, బయటికి, లోపలికి తినేవాడిని కాదు; సముద్రం అనే మూత్రాశయంతో తిన్నాను. ఆ మూత్రాశయంతోనే అతడిని తినిపించాను, ఆ మూత్రాశయంతోనే అతడిని పొందాను. ఈ అన్నం అన్ని అవయవాలతో, అన్ని భాగాలతో, అన్ని శరీరాలతో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఎవడు ఇలా తెలుసుకుంటాడో, అతడూ అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని భాగాల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణుడవుతాడు."