అభ్యావర్తస్వ పశుభిః సహైనాం ప్రత్యఙ్ఙేనాం దేవతాభిః సహైధి । మా త్వా ప్రాపచ్ఛపథో మాభిచారః స్వే క్షేత్రే అనమీవా వి రాజ
నీవు పశువులతో కలిసి తిరిగి రా, ఆమెను దేవతలతో పాటు తీసుకుని రా. నీతో దేవతలు ఉండగా తిరిగి వచ్చు. నీకు శత్రువుల దారి గానీ, మంత్రశక్తి గానీ దగ్గర పడకూడదు. నీ స్వంత పొలంలో ఆరోగ్యంగా పరిపాలించు.
ఋతేన తష్టా మనసా హితైషా బ్రహ్మౌదనస్య విహితా వేదిరగ్రే । అంసద్రీం శుద్ధాముప ధేహి నారి తత్రౌదనం సాదయ దైవానామ్
నిజాయితీతో పనివాడు, మంచి మనసుతో మిత్రుడు ముందుగా బ్రహ్మోదనానికి వేదికను ఏర్పాటుచేశాడు. ఓ స్త్రీ! పవిత్రమైన భుజాన్ని అక్కడ ఉంచి, ఆ వేదికపై దేవతలకు అన్నం సిద్ధం చేయు.
అదితేర్హస్తాం స్రుచమేతాం ద్వితీయాం సప్తఋషయో భూతకృతో యామకృణ్వన్ । సా గాత్రాణి విదుష్యోదనస్య దర్విర్వేద్యామధ్యేనం చినోతు
ఇది ఆదితి యొక్క రెండవ చేయి లాంటి పళ్లెం; దీనిని సప్తర్షులు, భూతాల సృష్టికర్తలు తయారు చేశారు. ఇది అన్నానికి భాగాలను తెలుసుకోవాలి; ఆ దర్వి వేదిక మధ్యలో అన్నాన్ని అమర్చాలి.
శృతం త్వా హవ్యముప సీదన్తు దైవా నిఃసృప్యాగ్నేః పునరేనాన్ ప్ర సీద । సోమేన పూతో జఠరే సీద బ్రహ్మణామార్షేయాస్తే మా రిషన్ ప్రాశితారః
పాకిన నైవేద్యాన్ని దేవతలు స్వీకరించాలి; అగ్నిలో నుంచి తీసి మళ్లీ ఇక్కడ ఉంచు. సోమంతో పవిత్రమైనదిగా, బ్రాహ్మణుల కడుపుల్లో స్థిరపడు; ఋషుల సంతానమైన భోజకులు ఎలాంటి హాని పొందకూడదు.
సోమ రాజన్త్సంజ్ఞానమా వపైభ్యః సుబ్రాహ్మణా యతమే త్వోపసీదాన్ । ఋషీన్ ఆర్షేయాంస్తపసోఽధి జాతాన్ బ్రహ్మౌదనే సుహవా జోహవీమి
సోమరాజా! వీరికి జ్ఞానం ప్రసాదించు, మంచి మాటలు చెప్పేవాడవు, దయతో దగ్గరికి రా. తపస్సుతో పుట్టిన ఋషుల సంతానాన్ని బ్రహ్మోదనానికి ఆహ్వానిస్తున్నాను.
శుద్ధాః పూతా యోషితో యజ్ఞియా ఇమా బ్రహ్మణాం హస్తేషు ప్రపృథక్సాదయామి । యత్కామ ఇదమభిషిఞ్చామి వోఽహమిన్ద్రో మరుత్వాన్త్స దదాదిదం మే
ఈ స్త్రీలు పవిత్రమైనవారు, శుద్ధులైనవారు, యజ్ఞానికి యోగ్యులైనవారు; వీరిని బ్రాహ్మణుల చేతుల్లో వేరు చేసి ఉంచుతున్నాను. నేను ఏ కోరికతో మిమ్మల్ని అభిషేకిస్తున్నానో, ఆ కోరికను ఇంద్రుడు మరుతులతో కలిసి నాకు నెరవేర్చాలి.
ఇదం మే జ్యోతిరమృతం హిరణ్యం పక్వం క్షేత్రాత్కామదుఘా మ ఏషా । ఇదం ధనం ని దధే బ్రాహ్మణేషు కృణ్వే పన్థాం పితృషు యః స్వర్గః
ఇది నా వెలుగు, అమృతత్వం, బంగారం, పాకిన అన్నం, పొలంలో కోరికలను తీరుస్తున్న ఆవు. ఈ సంపదను బ్రాహ్మణులలో ఉంచుతున్నాను; పితృదేవతలకు స్వర్గమార్గాన్ని ఏర్పరుస్తున్నాను.
అగ్నౌ తుషాన్ ఆ వప జాతవేదసి పరః కమ్బూకామప మృడ్ఢి దూరమ్ । ఏతం శుశ్రుమ గృహరాజస్య భాగమథో విద్మ నిర్ఋతేర్భాగధేయమ్
జాతవేదసైన అగ్ని! పొట్టెముద్దలను అగ్నిలో వేయి, బయట పొరను దూరంగా తీసివేయి. ఇలవాడి భాగాన్ని మనం ఇలా విన్నాము; ఇప్పుడు నిరృతి భాగాన్ని కూడా తెలుసుకున్నాము.
శ్రామ్యతః పచతో విద్ధి సున్వతః పన్థాం స్వర్గమధి రోహయైనమ్ । యేన రోహాత్పరమాపద్య యద్వయ ఉత్తమం నాకం పరమం వ్యోమ
శ్రమిస్తున్నవారికి, వంటచేసేవారికి, హవనం చేసే వారికి స్వర్గమార్గాన్ని తెలుసుకో. వారిని ఆ స్వర్గమార్గానికి ఎక్కించు; ఆ మార్గం ద్వారా ఉత్తమమైన, పరమమైన స్వర్గానికి చేరతారు.
{౩} బభ్రేరధ్వర్యో ముఖమేతద్వి మృడ్ఢ్యాజ్యాయ లోకం కృణుహి ప్రవిద్వాన్ । ఘృతేన గాత్రాను సర్వా వి మృడ్ఢి కృణ్వే పన్థాం పితృషు యః స్వర్గః
ఓ అధ్వర్యు! మేక యొక్క నోటి భాగాన్ని శుభ్రపరచు, అది నెయ్యికి యోగ్యంగా మారేలా జాగ్రత్తగా చేయు. నెయ్యితో అన్ని అవయవాలను అభిషేకించు; పితృదేవతలకు స్వర్గమార్గాన్ని ఏర్పరుస్తున్నాను.
బభ్రే రక్షః సమదమా వపైభ్యోఽబ్రాహ్మణా యతమే త్వోపసీదాన్ । పురీషిణః ప్రథమానాః పురస్తాదార్షేయాస్తే మా రిషన్ ప్రాశితారః
ఓ మేకా! వీరి కోసం రాక్షసాన్ని దూరం చేయు; మంచి మాటలు చెప్పేవాడవు, దయతో దగ్గరికి రా. పురాతన ఋషులు, మొదటి భోజకులు, ఋషుల సంతానమైన వారు ఎలాంటి హాని పొందకూడదు.
ఆర్షేయేషు ని దధ ఓదన త్వా నానార్షేయాణామప్యస్త్యత్ర । అగ్నిర్మే గోప్తా మరుతశ్చ సర్వే విశ్వే దేవా అభి రక్షన్తు పక్వమ్
ఋషుల సంతానంలో నిన్ను ఉంచుతున్నాను, ఓ అన్నం! ఇక్కడ ఇతర ఋషుల సంతానమూ ఉన్నారు. అగ్ని నా రక్షకుడు, మరుతులు, అన్ని దేవతలు పాకిన అన్నాన్ని కాపాడాలి.
యజ్ఞం దుహానం సదమిత్ప్రపీనం పుమాంసం ధేనుం సదనం రయీణామ్ । ప్రజామృతత్వముత దీర్ఘమాయూ రాయశ్చ పోషైరుప త్వా సదేమ
యజ్ఞం ఎప్పుడూ పాలు ఇస్తుంది, ఎప్పుడూ సంపన్నంగా ఉంటుంది, వృషభం, ఆవు, ధనానికి నిలయం. సంతానం, అమృతత్వం, దీర్ఘాయువు, సంపద, సమృద్ధి నీ వద్దకు రావాలి.
వృషభోఽసి స్వర్గ ఋషీన్ ఆర్షేయాన్ గచ్ఛ । సుకృతాం లోకే సీద తత్ర నౌ సంస్కృతమ్
నీవు స్వర్గానికి చెందిన వృషభవు; ఋషుల దగ్గరకు వెళ్ళు. ధర్మాత్ముల లోకంలో, అక్కడ మా సమర్పణ స్థిరంగా ఉండాలి.
సమాచినుష్వానుసంప్రయాహ్యగ్నే పథః కల్పయ దేవయానాన్ । ఏతైః సుకృతైరను గచ్ఛేమ యజ్ఞం నాకే తిష్ఠన్తమధి సప్తరశ్మౌ
అందరినీ కూడగట్టు, క్రమంగా ముందుకు సాగు; అగ్ని! దేవతలకు మార్గాన్ని సిద్ధం చేయు. ఈ సత్కర్మలతో మేము యజ్ఞాన్ని అనుసరిస్తూ, ఏడురశ్ములు ఉన్న స్వర్గానికి చేరాలి.
యేన దేవా జ్యోతిషా ద్యాముదాయన్ బ్రహ్మౌదనం పక్త్వా సుకృతస్య లోకమ్ । తేన గేష్మ సుకృతస్య లోకం స్వరారోహన్తో అభి నాకముత్తమమ్
దేవతలు ఏ వెలుగుతో స్వర్గానికి చేరారో, బ్రహ్మోదనాన్ని పాక చేసి ధర్మాత్ముల లోకానికి వెళ్ళారో, అదే మార్గంలో మేము కూడా ధర్మాత్ముల లోకానికి, ఉత్తమ స్వర్గానికి చేరాలి.
భవాశర్వౌ మృడతం మాభి యాతం భూతపతీ పశుపతీ నమో వామ్ । ప్రతిహితామాయతాం మా వి స్రాష్టం మా నో హింసిష్టం ద్విపదో మా చతుష్పదః
భవా, శర్వా! దయచూపండి, మాకు హాని చేయకండి. భూతాల అధిపతులూ, పశుపతులూ, మిమ్మల్ని నమస్కరిస్తున్నాం. ఒకసారి గురిపెట్టిన ఆయుధం విడవకూడదు; మమ్మల్ని గానీ, రెండు కాళ్లు గలవారినీ, నాలుగు కాళ్లు గలవారినీ గాయపర్చకండి.
శునే క్రోష్ట్రే మా శరీరాణి కర్తమలిక్లవేభ్యో గృధ్రేభ్యో యే చ కృష్ణా అవిష్యవః । మక్షికాస్తే పశుపతే వయాంసి తే విఘసే మా విదన్త
కుక్కకు, నక్కకు, దరిద్రులకు, గద్దలకు, నల్లని మాంసాహార పక్షులకు నష్టం కలిగించకండి. పశుపతీ! ఈ ఈగలు నీ పక్షులు; మమ్మల్ని తినే వారు మమ్మల్ని కనుగొనకూడదు.
క్రన్దాయ తే ప్రాణాయ యాశ్చ తే భవ రోపయః । నమస్తే రుద్ర కృణ్మః సహస్రాక్షాయామర్త్య
నీ అరుపుకూ, నీ ఊపిరికీ, నీవు నాటిన వేర్లకూ మేము నమస్కరిస్తున్నాం. సహస్రాక్షుడైన అమరుడైన రుద్రా! నీకు మా వందనాలు.
పురస్తాత్తే నమః కృణ్మ ఉత్తరాదధరాదుత । అభీవర్గాద్దివస్పర్యన్తరిక్షాయ తే నమః
ముందు, ఉత్తర దిక్కు, కింద, పై — అన్ని దిశల్లోనూ మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం. ఆకాశానికీ, మధ్యలో ఉన్న స్థలానికీ నీకు నమస్కారం.
ముఖాయ తే పశుపతే యాని చక్షూంషి తే భవ । త్వచే రూపాయ సందృశే ప్రతీచీనాయ తే నమః
పశుపతీ! నీ నోటికీ, భవా! నీ కన్నులకూ, నీ చర్మానికీ, రూపానికీ, దృష్టికీ, పడమర వైపున ఉన్న నీ స్వరూపానికీ మేము నమస్కరిస్తున్నాం.
అఙ్గేభ్యస్త ఉదరాయ జిహ్వాయా ఆస్యాయ తే । దద్భ్యో గన్ధాయ తే నమః
నీ అవయవాలకూ, పొట్టకూ, నాలుకకూ, నోటికీ, పళ్లకూ, పరిమళానికీ మేము నమస్కరిస్తున్నాం.
అస్త్రా నీలశిఖణ్డేన సహస్రాక్షేణ వాజినా । రుద్రేణార్ధకఘాతినా తేన మా సమరామహి
నీలపు కిరీటమున్న, సహస్రాక్షుడైన, వేగవంతుడైన, అర్ధబలంతో కొట్టే రుద్రుని ఆయుధంతో మేము ఎదురు పడకూడదు.
స నో భవః పరి వృణక్తు విశ్వత ఆప ఇవాగ్నిః పరి వృణక్తు నో భవః । మా నోఽభి మాంస్త నమో అస్త్వస్మై
భవుడు అన్ని వైపులా మమ్మల్ని చుట్టిపట్టినట్టు, నీరు లేదా అగ్ని చుట్టిపడినట్టు మమ్మల్ని కాపాడాలి. భవుడు మమ్మల్ని దాడి చేయకూడదు. ఆయనకు నమస్కారం.
చతుర్నమో అష్టకృత్వో భవాయ దశ కృత్వః పశుపతే నమస్తే । తవేమే పఞ్చ పశవో విభక్తా గావో అశ్వాః పురుషా అజావయః
నాలుగు సార్లు, ఎనిమిది సార్లు, పది సార్లు భవునికి, పశుపతికి నమస్కరిస్తున్నాం. నీ ఈ ఐదు జంతువులు వేరువేరుగా ఉన్నాయి — ఆవులు, గుర్రాలు, మనుషులు, మేకలు.
తవ చతస్రః ప్రదిశస్తవ ద్యౌస్తవ పృథివీ తవేదముగ్రోర్వన్తరిక్షమ్ । తవేదం సర్వమాత్మన్వద్యత్ప్రాణత్పృథివీమను
నీ నాలుగు దిశలు, నీ ఆకాశం, నీ భూమి, నీ ఉగ్రమైన మధ్యలో ఉన్న స్థలం — ఇవన్నీ నీవే. భూమిపై ఊపిరి తీసుకునే ప్రతిదీ నీదే.
{౫} ఉరుః కోశో వసుధానస్తవాయం యస్మిన్న్ ఇమా విశ్వా భువనాన్యన్తః । స నో మృడ పశుపతే నమస్తే పరః క్రోష్టారో అభిభాః శ్వానః పరో యన్త్వఘరుదో వికేశ్యః
ఈ విశాలమైన భూమి నీ ధాన్యపు పాత్ర, అందులో అన్ని లోకాలు నివసిస్తున్నాయి. పశుపతీ! మాకు దయ చూపు, నీకు నమస్కారం. దూరంగా అరుస్తున్నవారు, గట్టిగా మొరిగే వారు, దూరంగా వెళ్ళేవారు, ఉగ్రమైన జుట్టు ఉన్న వారు దూరంగా ఉండాలి.
ధనుర్బిభర్షి హరితం హిరణ్యయం సహస్రఘ్నిం శతవధం శిఖణ్డిన్ । రుద్రస్యేషుశ్చరతి దేవహేతిస్తస్యై నమో యతమస్యాం దిశీతః
నీవు ఆకుపచ్చ తుంగమయిన, బంగారు, వెయ్యి మందిని కొట్టగలిగే, వంద మందిని చంపగలిగే, కిరీటమున్న విల్లు ధరించావు. రుద్రుని బాణం దేవతల ఆయుధం, దానికి, అది ఎటు దిశగా ప్రయాణిస్తుందో ఆ దిశకూ నమస్కారం.
యోఽభియాతో నిలయతే త్వాం రుద్ర నిచికీర్షతి । పశ్చాదనుప్రయుఙ్క్షే తం విద్ధస్య పదనీరివ
రుద్రా! నిన్ను హానిచేయడానికి ఎవరైనా దగ్గరకి వస్తే, నిన్ను గాయపర్చాలని ప్రయత్నిస్తే, వారు గాయపడ్డవారి అడుగుల ముద్రలా వెనుక నుంచి తగిలిపోవాలి.
భవారుద్రౌ సయుజా సంవిదానావుభావుగ్రౌ చరతో వీర్యాయ । తాభ్యాం నమో యతమస్యాం దిశీతః
భవుడు, రుద్రుడు ఇద్దరూ కలిసినవారు, ఒకే మనసుతో ఉన్నవారు, ఉగ్ర స్వరూపులై, శక్తికోసం సంచరిస్తున్నారు. వారి ఆయుధం ఎటు దిశగా ఉన్నదో, వారికి నమస్కారం.