వశామేవామృతమాహుర్వశాం మృత్యుముపాసతే । వశేదం సర్వమభవద్దేవా మనుష్యా అసురాః పితర ఋషయః
వశను అమృతం అంటారు, వశను మరణంగా పూజిస్తారు. దేవతలు, మనుషులు, అసురులు, పితృదేవతలు, ఋషులు — ఇవన్నీ వశగా మారాయి.
య ఏవం విద్యాత్స వశాం ప్రతి గృహ్ణీయాత్। తథా హి యజ్ఞః సర్వపాద్దుహే దాత్రేఽనపస్ఫురన్
ఇలా ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వశను స్వీకరించాలి. అప్పుడు యజ్ఞం దాతకు అన్ని ఫలితాలు నిరంతరం ఇస్తుంది.
తిస్రో జిహ్వా వరుణస్యాన్తర్దీద్యత్యాసని । తాసాం యా మధ్యే రాజతి సా వశా దుష్ప్రతిగ్రహా
వరుుణునికి మూడు నాలుకలు లోపల ప్రకాశిస్తున్నాయి. వాటిలో మధ్యలో మెరిసేది వశ, దాన్ని పొందడం చాలా కష్టం.
చతుర్ధా రేతో అభవద్వశాయాః । ఆపస్తురీయమమృతం తురీయం యజ్ఞస్తురీయం పశవస్తురీయమ్
వశ యొక్క బీజం నలుగుగా విభజించబడింది: నీళ్లు, నాలుగవది అమృతం, నాలుగవది యజ్ఞం, నాలుగవది పశువులు.
వశా ద్యౌర్వశా పృథివీ వశా విష్ణుః ప్రజాపతిః । వశాయా దుగ్ధమపిబన్త్సాధ్యా వసవశ్చ యే
వశే ఆకాశం, వశే భూమి, వశే విష్ణువు, వశే ప్రజాపతి. సాధ్యులు, వసువులు వశ యొక్క పాలను పానించారు.
వశాయా దుగ్ధం పీత్వా సాధ్యా వసవశ్చ యే । తే వై బ్రధ్నస్య విష్టపి పయో అస్యా ఉపాసతే
వశ పాలను తాగిన సాధ్యులు, వసువులు బ్రధ్నుని నివాసంలోని పాలను పూజిస్తున్నారు.
సోమమేనామేకే దుహ్రే ఘృతమేక ఉపాసతే । య ఏవం విదుషే వశాం దదుస్తే గతాస్త్రిదివం దివః
కొంతమంది ఆమె నుంచి సోమాన్ని పీలుస్తారు, మరికొంతమంది నెయ్యిని పూజిస్తారు. వశను తెలిసినవారికి ఇచ్చినవారు మూడవ స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
బ్రాహ్మణేభ్యో వశాం దత్త్వా సర్వాంల్లోకాన్త్సమశ్నుతే । ఋతం హ్యస్యామార్పితమపి బ్రహ్మాథో తపః
బ్రాహ్మణులకు వశను ఇచ్చినవాడు అన్ని లోకాల్ని పొందుతాడు. ఎందుకంటే ఆమెలో సత్యం స్థాపించబడింది, అలాగే బ్రహ్మ, తపస్సు కూడా.
వశాం దేవా ఉప జీవన్తి వశాం మనుష్యా ఉత । వశేదం సర్వమభవద్యావత్సూర్యో విపశ్యతి
దేవతలు వశతో జీవిస్తారు, మనుషులూ అలాగే. సూర్యుడు చూస్తున్నంతకాలం ఈ జగత్తంతా వశగా మారింది.
అగ్నే జాయస్వాదితిర్నాథితేయం బ్రహ్మౌదనం పచతి పుత్రకామా । సప్తఋషయో భూతకృతస్తే త్వా మన్థన్తు ప్రజయా సహేహ
అగ్ని! జన్మించు. అదితి నీకు రక్షకురాలు. పిల్లలు కావాలనుకునేవారికోసం ఆమె ఈ బ్రహ్మౌదనాన్ని వండుతోంది. సప్త ఋషులు, భూతకర్తలు, నిన్ను ఇక్కడ సంతానంతో కలిపి మథిస్తున్నారు.
కృణుత ధూమం వృషణః సఖాయోఽద్రోఘావితా వాచమచ్ఛ । అయమగ్నిః పృతనాషాట్సువీరో యేన దేవా అసహన్త దస్యూన్
బలమైన మిత్రులారా, పొగను కలిగించండి, మోసములేకుండా మాటను వెలికితీయండి. ఈ అగ్ని సైన్యాలను నాశనం చేసే వీరుడు, దేవతలు ఇతని ద్వారా దానవులను జయించారు.
అగ్నేఽజనిష్ఠా మహతే వీర్యాయ బ్రహ్మౌదనాయ పక్తవే జాతవేదః । సప్తఋషయో భూతకృతస్తే త్వాజీజనన్న్ అస్యై రయిం సర్వవీరం ని యచ్ఛ
అగ్ని! మహత్తర బలానికి, బ్రహ్మౌదనాన్ని వండటానికి నీవు జన్మించావు, జన్మలను తెలిసినవాడవు. సప్త ఋషులు, భూతకర్తలు, నిన్ను సృష్టించారు. ఆమెకు సంపదను, వీరులందరినీ ప్రసాదించి స్థిరపరచు.
సమిద్ధో అగ్నే సమిధా సమిధ్యస్వ విద్వాన్ దేవాన్ యజ్ఞియామేహ వక్షః । తేభ్యో హవిః శ్రపయం జాతవేద ఉత్తమం నాకమధి రోహయేమమ్
ఓ అగ్ని, నీవు బాగా వెలిగిపో, సమిధలు వేసి మరింత జ్వాలలు చెలరేగిపో. నీవు యజ్ఞానికి అర్హమైన దేవతలను ఇక్కడికి తీసుకురా. జాతవేదా, వారికి ఉత్తమమైన హవిస్సు సమర్పించు, ఈ యజ్ఞాన్ని పరమ లోకానికి చేర్చు.
త్రేధా భాగో నిహితో యః పురా వో దేవానాం పితౄణాం మర్త్యానామ్ । అంశాం జానీధ్వం వి భజామి తాన్ వో యో దేవానాం స ఇమాం పారయాతి
దేవతలకు, పితృదేవతలకు, మానవులకు ముందుగా మూడు భాగాలుగా కేటాయించిన వాటిని గుర్తించు. ఆ వాటిని నేను మీ కోసం పంచుతున్నాను. దేవతలకు సంబంధించినవాడు ఈ యజ్ఞాన్ని పరమ లోకానికి చేర్చాలి.
అగ్నే సహస్వాన్ అభిభూరభీదసి నీచో న్యుబ్జ ద్విషతః సపత్నాన్ । ఇయం మాత్రా మీయమానా మితా చ సజాతాంస్తే బలిహృతః కృణోతు
ఓ అగ్ని, నీవు బలవంతుడవు, విజేతవు, శత్రువులను, ప్రత్యర్థులను కింద పడగొట్టు, అణచివేయి. ఈ పరిమితి, ఈ కొలత, ఇవన్నీ కూడా బలిని స్వీకరించేవారిని బలహీనులను చేయాలి.
సాకం సజాతైః పయసా సహైధ్యుదుబ్జైనాం మహతే వీర్యాయ । ఊర్ధ్వో నాకస్యాధి రోహ విష్టపం స్వర్గో లోక ఇతి యం వదన్తి
సమానమైనవారితో కలిసి, పుష్టితో కూడి, గొప్ప శక్తికి చేరుకో. పైకి ఎక్కి, పరమ లోకానికి, ఆకాశ లోకానికి చేరుకో, దాన్ని స్వర్గ లోకం అని పిలుస్తారు.
ఇయం మహీ ప్రతి గృహ్ణాతు చర్మ పృథివీ దేవీ సుమనస్యమానా । అథ గచ్ఛేమ సుకృతస్య లోకమ్
ఈ మహా భూమి, దేవతలైన భూమిదేవి, మృదువుగా, సంతోషంగా ఈ చర్మాన్ని స్వీకరించాలి. తరువాత మనం సత్కార్యుల లోకాన్ని చేరుదాం.
ఏతౌ గ్రావాణౌ సయుజా యుఙ్ధి చర్మణి నిర్బిన్ధ్యంశూన్ యజమానాయ సాధు । అవఘ్నతీ ని జహి య ఇమాం పృతన్యవ ఊర్ధ్వం ప్రజాముద్భరన్త్యుదూహ
ఈ రెండు రాళ్లను కలిపి చర్మానికి జోడించు, యజమానునికి దారాలను పొడుచు. ఎవరు వ్యతిరేకిస్తారో, పైకి లేపుతారో, వారిని కింద పడగొట్టు, తొలగించు.
గృహాణ గ్రావాణౌ సకృతౌ వీర హస్త ఆ తే దేవా యజ్ఞియా యజ్ఞమగుః । త్రయో వరా యతమాంస్త్వం వృణీషే తాస్తే సమృద్ధీరిహ రాధయామి
వీరులైన చేతులతో ఈ రెండు రాళ్లను తీసుకో. దేవతలు నీ కోసం యజ్ఞాన్ని పొందారు. నీవు మూడు వరాలను కోరుకుంటే, వాటిని నేను ఇక్కడ నెరవేర్చుతాను.
{౧} ఇయం తే ధీతిరిదము తే జనిత్రం గృహ్ణాతు త్వామదితిః శూరపుత్రా । పరా పునీహి య ఇమాం పృతన్యవోఽస్యై రయిం సర్వవీరం ని యచ్ఛ
ఇది నీ సంకల్పం, ఇది నీ మూలం. ఓ శూరపుత్రుడా, అదితి నిన్ను స్వీకరించాలి. వ్యతిరేకులను తొలగించు, ఆమెకు సమస్త వీరులతో కూడిన ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు.
ఉపశ్వసే ద్రువయే సీదతా యూయం వి విచ్యధ్వం యజ్ఞియాసస్తుషైః । శ్రియా సమానాన్ అతి సర్వాన్త్స్యామాధస్పదం ద్విషతస్పాదయామి
స్థిరంగా ఉండటానికి, దృఢంగా కూర్చోవడానికి మీరు అందరూ కూర్చోండి. యజ్ఞానికి అర్హమైన స్తుతులతో వేరుచేయండి. అందరినీ అందంలో మించిపోతూ, శత్రువులను తక్కువ స్థాయిలో ఉంచుతాను.
పరేహి నారి పునరేహి క్షిప్రమపాం త్వా గోష్ఠో అధ్యరుక్షద్భరాయ । తాసాం గృహ్ణీతాద్యతమా యజ్ఞియా అసన్ విభాజ్య ధీరీతరా జహీతాత్
పెంకుటింటి మహిళా, బయటకు వెళ్లి, మళ్లీ త్వరగా తిరిగి రా. పశువుల గుడిసె లోపలికి ప్రవేశించబడింది. యజ్ఞానికి అర్హులైన వారు ప్రయత్నించే వాటిని తీసుకోగలరు. తెలివైన వారు, వివేకవంతులు, విభజించబడిన వాటిని వదిలివేయాలి.
ఏమా అగుర్యోషితః శుమ్భమానా ఉత్తిష్ఠ నారి తవసం రభస్వ । సుపత్నీ పత్యా ప్రజయా ప్రజావత్యా త్వాగన్ యజ్ఞః ప్రతి కుమ్భం గృభాయ
ఈ యువతులు ప్రకాశంగా ఉన్నారు. ఓ మహిళా, లేచి, బలాన్ని పట్టుకో. మంచి భార్యగా, సంతానంతో, వంశంతో, యజ్ఞం నిన్ను పాత్రవద్దకు తీసుకువచ్చింది; దాన్ని పట్టుకో.
ఊర్జో భాగో నిహితో యః పురా వ ఋషిప్రశిష్టాప ఆ భరైతాః । అయం యజ్ఞో గాతువిన్ నాథవిత్ప్రజావిదుగ్రః పశువిద్వీరవిద్వో అస్తు
పూర్వం ఋషులు, మునులు మీకు కేటాయించిన పుష్టిని తీసుకురా. ఈ యజ్ఞం మనకు మార్గదర్శకంగా, రక్షణగా, సంతానం, పశువులు, వీరులు సమృద్ధిగా ఉండేలా కలుగజేయాలి.
అగ్నే చరుర్యజ్ఞియస్త్వాధ్యరుక్షచ్ఛుచిస్తపిష్ఠస్తపసా తపైనమ్ । ఆర్షేయా దైవా అభిసంగత్య భాగమిమం తపిష్ఠా ఋతుభిస్తపన్తు
ఓ అగ్ని, ప్రీతికరుడవు, యజ్ఞానికి అర్హుడవు, నీవు పవిత్రంగా, అత్యంత వేడిగా ప్రవేశించావు. నీ తాపంతో దీనిని వేడి చేయు. ఋషులు, దేవతలు కలిసి, ఈ భాగాన్ని ఋతువులతో వేడి చేయాలి.
శుద్ధాః పూతా యోషితో యజ్ఞియా ఇమా ఆపశ్చరుమవ సర్పన్తు శుభ్రాః । అదుః ప్రజాం బహులాం పశూన్ నః పక్తౌదనస్య సుకృతామేతు లోకమ్
పవిత్రమైన, శుద్ధమైన మహిళలు, యజ్ఞానికి అర్హులు, ఈ నీళ్లు కూడా శుభ్రంగా, ప్రీతికరమైన భోజనంపై ప్రవహించాలి. మనకు విస్తారమైన సంతానం, పశువులు కలగాలి; వండిన అన్నంతో సత్కార్యుల లోకాన్ని పొందాలి.
బ్రహ్మణా శుద్ధా ఉత పూతా ఘృతేన సోమస్యాంశవస్తణ్డులా యజ్ఞియా ఇమే । అపః ప్ర విశత ప్రతి గృహ్ణాతు వశ్చరురిమం పక్త్వా సుకృతామేత లోకమ్
బ్రహ్మణుల వల్ల శుద్ధి చెందిన, నెయ్యితో శుభ్రపరచబడిన, యజ్ఞానికి అర్హమైన ఈ తండులు సోమ భాగాలు. నీళ్లలో ప్రవేశించండి, భూమిదేవి ఈ చరును స్వీకరించాలి; వండిన తరువాత మనం సత్కార్యుల లోకాన్ని పొందాలి.
ఉరుః ప్రథస్వ మహతా మహిమ్నా సహస్రపృష్ఠః సుకృతస్య లోకే । పితామహాః పితరః ప్రజోపజాహం పక్తా పఞ్చదశస్తే అస్మి
ఓ మహా భూమి, నీ గొప్పతనంతో విశాలంగా వ్యాపించు, వేల వెన్నెముకలతో, సత్కార్యుల లోకంలో. తాతలు, తండ్రులు, సంతానం, మీ కోసం పదిహేను వంటలు చేశాను.
సహస్రపృష్ఠః శతధారో అక్షితో బ్రహ్మౌదనో దేవయానః స్వర్గః । అమూంస్త ఆ దధామి ప్రజయా రేషయైనాన్ బలిహారాయ మృడతాన్ మహ్యమేవ
వేల వెన్నెముకలతో, వంద ప్రవాహాలతో, అలసిపోని, బ్రహ్మణుల వంటతో, దైవికంగా, స్వర్గంగా ఉన్నవి. వాటిని అక్కడ సంతానంతో ఉంచుతున్నాను; అవి బలిని ఆనందించాలి, నాకు దయ చూపాలి.
{౨} ఉదేహి వేదిం ప్రజయా వర్ధయైనాం నుదస్వ రక్షః ప్రతరం ధేహ్యేనామ్ । శ్రియా సమానాన్ అతి సర్వాన్త్స్యామాధస్పదం ద్విషతస్పాదయామి
పైకి లేచి, వేదికను సంతానంతో అభివృద్ధి చేయు, రాక్షసాన్ని తొలగించు, దానికి దారి చూపించు. అందరినీ అందంలో మించిపోతూ, శత్రువులను తక్కువ స్థాయిలో ఉంచుతాను.