అభీవృతా హిరణ్యేన యదతిష్ఠ ఋతావరి । అశ్వః సముద్రో భూత్వాధ్యస్కన్దద్వశే త్వా
బంగారు కవచంతో, ఋతువుల దగ్గర నిలిచినప్పుడు, గుర్రం సముద్రమై, నీపైకి ఎక్కింది, ఓ ఆవు!
తద్భద్రాః సమగచ్ఛన్త వశా దేష్ట్ర్యథో స్వధా । అథర్వా యత్ర దీక్షితో బర్హిష్యాస్త హిరణ్యయే
అప్పుడు మంగళకరులు, ఆవు, దాత, స్వధా అందరూ కలిసొచ్చారు. అక్కడ అథర్వణుడు దీక్షతో బంగారు దర్భపై కూర్చున్నాడు.
వశా మాతా రాజన్యస్య వశా మాతా స్వధే తవ । వశాయా యజ్ఞ ఆయుధం తతశ్చిత్తమజాయత
ఆవు రాజుకు తల్లి, స్వధా నీకు తల్లి. ఆవులో నుంచి యజ్ఞ ఆయుధం పుట్టింది, దానివల్ల మనస్సు జన్మించింది.
ఊర్ధ్వో బిన్దురుదచరద్బ్రహ్మణః కకుదాదధి । తతస్త్వం జజ్ఞిషే వశే తతో హోతాజాయత
పైకి లేచిన బిందువు బ్రహ్మ శిఖరంపై నిలిచింది. అక్కడినుంచి నీవు పుట్టావు, ఓ ఆవు! అక్కడినుంచి హోతృ పుట్టాడు.
ఆస్నస్తే గాథా అభవన్న్ ఉష్ణిహాభ్యో బలం వశే । పాజస్యాజ్జజ్ఞే యజ్ఞ స్తనేభ్యో రశ్మయస్తవ
నీకు గీతాలు పుట్టాయి, ఉష్ణిహా శ్లోకాల నుంచి బలమూ నీ అధీనంలోకి వచ్చింది. పాజసా వక్షస్సు నుంచి యజ్ఞం జన్మించింది, నీ వక్షస్సు నుంచి కిరణాలు వెలువడ్డాయి.
{౩౪} ఈర్మాభ్యామయనం జాతం సక్థిభ్యాం చ వశే తవ । ఆన్త్రేభ్యో జజ్ఞిరే అత్రా ఉదరాదధి వీరుధః
నీ తొడల నుంచి కదలిక పుట్టింది, నీ నడుముల నుంచి శక్తి వెలిసింది. నీ అంతర్లింగాల నుంచి అత్రి జన్మించాడు, నీ పొట్ట నుంచి మొక్కలు పుట్టాయి.
యదుదరం వరుణస్యానుప్రావిశథా వశే । తతస్త్వా బ్రహ్మోదహ్వయత్స హి నేత్రమవేత్తవ
వరుుణుని పొట్టలోకి నీవు ప్రవేశించినప్పుడు, నీ శక్తి వల్ల బ్రహ్మా నిన్ను పిలిచాడు, ఎందుకంటే అతడు నీ కంటిని తెలుసు.
సర్వే గర్భాదవేపన్త జాయమానాదసూస్వః । ససూవ హి తామాహు వశేతి బ్రహ్మభిః కౢప్తః స హ్యస్యా బన్ధుః
గర్భంలో అందరూ వణికారు, పుట్టేవాడి వల్ల, ప్రసవించేవాడి వల్ల. ఆమె ప్రసవించింది, బ్రాహ్మణులు ఆమెను వశ అని పిలిచారు, ఎందుకంటే అతడే ఆమె బంధువు.
యుధ ఏకః సం సృజతి యో అస్యా ఏక ఇద్వశీ । తరాంసి యజ్ఞా అభవన్ తరసాం చక్షురభవద్వశా
యుద్ధంలో ఒక్కడే సృష్టిస్తాడు, ఇక్కడ ఒక్కడే అధిపతి. యజ్ఞాలు అతని నక్షత్రాలయ్యాయి, బలవంతుల దృష్టి వశగా మారింది.
వశా యజ్ఞం ప్రత్యగృహ్ణాద్వశా సూర్యమధారయత్। వశాయామన్తరవిశదోదనో బ్రహ్మణా సహ
వశ యజ్ఞాన్ని స్వీకరించింది, వశ సూర్యుణ్ని నిలిపింది. వశలో, బ్రహ్మతో కలిసి హవిస్సు శుద్ధమైంది.
వశామేవామృతమాహుర్వశాం మృత్యుముపాసతే । వశేదం సర్వమభవద్దేవా మనుష్యా అసురాః పితర ఋషయః
వశను అమృతం అంటారు, వశను మరణంగా పూజిస్తారు. దేవతలు, మనుషులు, అసురులు, పితృదేవతలు, ఋషులు — ఇవన్నీ వశగా మారాయి.
య ఏవం విద్యాత్స వశాం ప్రతి గృహ్ణీయాత్। తథా హి యజ్ఞః సర్వపాద్దుహే దాత్రేఽనపస్ఫురన్
ఇలా ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వశను స్వీకరించాలి. అప్పుడు యజ్ఞం దాతకు అన్ని ఫలితాలు నిరంతరం ఇస్తుంది.
తిస్రో జిహ్వా వరుణస్యాన్తర్దీద్యత్యాసని । తాసాం యా మధ్యే రాజతి సా వశా దుష్ప్రతిగ్రహా
వరుుణునికి మూడు నాలుకలు లోపల ప్రకాశిస్తున్నాయి. వాటిలో మధ్యలో మెరిసేది వశ, దాన్ని పొందడం చాలా కష్టం.
చతుర్ధా రేతో అభవద్వశాయాః । ఆపస్తురీయమమృతం తురీయం యజ్ఞస్తురీయం పశవస్తురీయమ్
వశ యొక్క బీజం నలుగుగా విభజించబడింది: నీళ్లు, నాలుగవది అమృతం, నాలుగవది యజ్ఞం, నాలుగవది పశువులు.
వశా ద్యౌర్వశా పృథివీ వశా విష్ణుః ప్రజాపతిః । వశాయా దుగ్ధమపిబన్త్సాధ్యా వసవశ్చ యే
వశే ఆకాశం, వశే భూమి, వశే విష్ణువు, వశే ప్రజాపతి. సాధ్యులు, వసువులు వశ యొక్క పాలను పానించారు.
వశాయా దుగ్ధం పీత్వా సాధ్యా వసవశ్చ యే । తే వై బ్రధ్నస్య విష్టపి పయో అస్యా ఉపాసతే
వశ పాలను తాగిన సాధ్యులు, వసువులు బ్రధ్నుని నివాసంలోని పాలను పూజిస్తున్నారు.
సోమమేనామేకే దుహ్రే ఘృతమేక ఉపాసతే । య ఏవం విదుషే వశాం దదుస్తే గతాస్త్రిదివం దివః
కొంతమంది ఆమె నుంచి సోమాన్ని పీలుస్తారు, మరికొంతమంది నెయ్యిని పూజిస్తారు. వశను తెలిసినవారికి ఇచ్చినవారు మూడవ స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
బ్రాహ్మణేభ్యో వశాం దత్త్వా సర్వాంల్లోకాన్త్సమశ్నుతే । ఋతం హ్యస్యామార్పితమపి బ్రహ్మాథో తపః
బ్రాహ్మణులకు వశను ఇచ్చినవాడు అన్ని లోకాల్ని పొందుతాడు. ఎందుకంటే ఆమెలో సత్యం స్థాపించబడింది, అలాగే బ్రహ్మ, తపస్సు కూడా.
వశాం దేవా ఉప జీవన్తి వశాం మనుష్యా ఉత । వశేదం సర్వమభవద్యావత్సూర్యో విపశ్యతి
దేవతలు వశతో జీవిస్తారు, మనుషులూ అలాగే. సూర్యుడు చూస్తున్నంతకాలం ఈ జగత్తంతా వశగా మారింది.
అగ్నే జాయస్వాదితిర్నాథితేయం బ్రహ్మౌదనం పచతి పుత్రకామా । సప్తఋషయో భూతకృతస్తే త్వా మన్థన్తు ప్రజయా సహేహ
అగ్ని! జన్మించు. అదితి నీకు రక్షకురాలు. పిల్లలు కావాలనుకునేవారికోసం ఆమె ఈ బ్రహ్మౌదనాన్ని వండుతోంది. సప్త ఋషులు, భూతకర్తలు, నిన్ను ఇక్కడ సంతానంతో కలిపి మథిస్తున్నారు.
కృణుత ధూమం వృషణః సఖాయోఽద్రోఘావితా వాచమచ్ఛ । అయమగ్నిః పృతనాషాట్సువీరో యేన దేవా అసహన్త దస్యూన్
బలమైన మిత్రులారా, పొగను కలిగించండి, మోసములేకుండా మాటను వెలికితీయండి. ఈ అగ్ని సైన్యాలను నాశనం చేసే వీరుడు, దేవతలు ఇతని ద్వారా దానవులను జయించారు.
అగ్నేఽజనిష్ఠా మహతే వీర్యాయ బ్రహ్మౌదనాయ పక్తవే జాతవేదః । సప్తఋషయో భూతకృతస్తే త్వాజీజనన్న్ అస్యై రయిం సర్వవీరం ని యచ్ఛ
అగ్ని! మహత్తర బలానికి, బ్రహ్మౌదనాన్ని వండటానికి నీవు జన్మించావు, జన్మలను తెలిసినవాడవు. సప్త ఋషులు, భూతకర్తలు, నిన్ను సృష్టించారు. ఆమెకు సంపదను, వీరులందరినీ ప్రసాదించి స్థిరపరచు.
సమిద్ధో అగ్నే సమిధా సమిధ్యస్వ విద్వాన్ దేవాన్ యజ్ఞియామేహ వక్షః । తేభ్యో హవిః శ్రపయం జాతవేద ఉత్తమం నాకమధి రోహయేమమ్
ఓ అగ్ని, నీవు బాగా వెలిగిపో, సమిధలు వేసి మరింత జ్వాలలు చెలరేగిపో. నీవు యజ్ఞానికి అర్హమైన దేవతలను ఇక్కడికి తీసుకురా. జాతవేదా, వారికి ఉత్తమమైన హవిస్సు సమర్పించు, ఈ యజ్ఞాన్ని పరమ లోకానికి చేర్చు.
త్రేధా భాగో నిహితో యః పురా వో దేవానాం పితౄణాం మర్త్యానామ్ । అంశాం జానీధ్వం వి భజామి తాన్ వో యో దేవానాం స ఇమాం పారయాతి
దేవతలకు, పితృదేవతలకు, మానవులకు ముందుగా మూడు భాగాలుగా కేటాయించిన వాటిని గుర్తించు. ఆ వాటిని నేను మీ కోసం పంచుతున్నాను. దేవతలకు సంబంధించినవాడు ఈ యజ్ఞాన్ని పరమ లోకానికి చేర్చాలి.
అగ్నే సహస్వాన్ అభిభూరభీదసి నీచో న్యుబ్జ ద్విషతః సపత్నాన్ । ఇయం మాత్రా మీయమానా మితా చ సజాతాంస్తే బలిహృతః కృణోతు
ఓ అగ్ని, నీవు బలవంతుడవు, విజేతవు, శత్రువులను, ప్రత్యర్థులను కింద పడగొట్టు, అణచివేయి. ఈ పరిమితి, ఈ కొలత, ఇవన్నీ కూడా బలిని స్వీకరించేవారిని బలహీనులను చేయాలి.
సాకం సజాతైః పయసా సహైధ్యుదుబ్జైనాం మహతే వీర్యాయ । ఊర్ధ్వో నాకస్యాధి రోహ విష్టపం స్వర్గో లోక ఇతి యం వదన్తి
సమానమైనవారితో కలిసి, పుష్టితో కూడి, గొప్ప శక్తికి చేరుకో. పైకి ఎక్కి, పరమ లోకానికి, ఆకాశ లోకానికి చేరుకో, దాన్ని స్వర్గ లోకం అని పిలుస్తారు.
ఇయం మహీ ప్రతి గృహ్ణాతు చర్మ పృథివీ దేవీ సుమనస్యమానా । అథ గచ్ఛేమ సుకృతస్య లోకమ్
ఈ మహా భూమి, దేవతలైన భూమిదేవి, మృదువుగా, సంతోషంగా ఈ చర్మాన్ని స్వీకరించాలి. తరువాత మనం సత్కార్యుల లోకాన్ని చేరుదాం.
ఏతౌ గ్రావాణౌ సయుజా యుఙ్ధి చర్మణి నిర్బిన్ధ్యంశూన్ యజమానాయ సాధు । అవఘ్నతీ ని జహి య ఇమాం పృతన్యవ ఊర్ధ్వం ప్రజాముద్భరన్త్యుదూహ
ఈ రెండు రాళ్లను కలిపి చర్మానికి జోడించు, యజమానునికి దారాలను పొడుచు. ఎవరు వ్యతిరేకిస్తారో, పైకి లేపుతారో, వారిని కింద పడగొట్టు, తొలగించు.
గృహాణ గ్రావాణౌ సకృతౌ వీర హస్త ఆ తే దేవా యజ్ఞియా యజ్ఞమగుః । త్రయో వరా యతమాంస్త్వం వృణీషే తాస్తే సమృద్ధీరిహ రాధయామి
వీరులైన చేతులతో ఈ రెండు రాళ్లను తీసుకో. దేవతలు నీ కోసం యజ్ఞాన్ని పొందారు. నీవు మూడు వరాలను కోరుకుంటే, వాటిని నేను ఇక్కడ నెరవేర్చుతాను.
{౧} ఇయం తే ధీతిరిదము తే జనిత్రం గృహ్ణాతు త్వామదితిః శూరపుత్రా । పరా పునీహి య ఇమాం పృతన్యవోఽస్యై రయిం సర్వవీరం ని యచ్ఛ
ఇది నీ సంకల్పం, ఇది నీ మూలం. ఓ శూరపుత్రుడా, అదితి నిన్ను స్వీకరించాలి. వ్యతిరేకులను తొలగించు, ఆమెకు సమస్త వీరులతో కూడిన ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించు.