యజ్ఞపదీరాక్షీరా స్వధాప్రాణా మహీలుకా । వశా పర్జన్యపత్నీ దేవాఁ అప్యేతి బ్రహ్మణా
ఆమె యజ్ఞ మార్గం, పాల కన్నులతో, స్వధా ఊపిరిగా, మహత్తులో నివసిస్తుంది. ఆవు, పర్జన్యుని భార్య, దేవతల దగ్గరకు బ్రహ్మతో కలిసి వస్తుంది.
అను త్వాగ్నిః ప్రావిశదను సోమో వశే త్వా । ఊధస్తే భద్రే పర్జన్యో విద్యుతస్తే స్తనా వశే
అగ్ని నిన్ను ప్రవేశించాడు, సోముడు నీలో ఉన్నాడు, ఓ ఆవు! పర్జన్యుడు నీకు మంచి ఉబ్బను ఇచ్చాడు, మెరుపు నీ వక్షోజం, ఓ ఆవు!
అపస్త్వం ధుక్షే ప్రథమా ఉర్వరా అపరా వశే । తృతీయం రాష్ట్రం ధుక్షేఽన్నం క్షీరం వశే త్వమ్
మొదట నీ వల్ల నీళ్లు పాలు ఇచ్చాయి, తరువాత పంట భూమి, మూడవది ప్రజలు, అన్నం, పాలు అన్నీ నీలో ఉన్నాయి, ఓ ఆవు!
యదాదిత్యైర్హూయమానోపాతిష్ఠ ఋతవరి । ఇన్ద్రః సహస్రం పాత్రాన్త్సోమం త్వాపాయయద్వశే
ఆదిత్యులు పిలిచినప్పుడు, ఋతువుల దగ్గర నిలిచినప్పుడు, ఇంద్రుడు నీకు వెయ్యి పాత్రల సోమాన్ని తాగించాడు, ఓ ఆవు!
యదనూచీన్ద్రమైరాత్త్వా ఋషభోఽహ్వయత్। తస్మాత్తే వృత్రహా పయః క్షీరం క్రుద్ధోఽహరద్వశే
అనూచులు, ఇంద్రమా పిలిచినప్పుడు, వృషభుడు నిన్ను పిలిచాడు. అప్పుడే వృత్రుని సంహారుడు కోపంతో నీ పాలను తీసుకున్నాడు, ఓ ఆవు!
{౩౩} యత్తే క్రుద్ధో ధనపతిరా క్షీరమహరద్వశే । ఇదం తదద్య నాకస్త్రిషు పాత్రేషు రక్షతి
ధనాధిపతి కోపంతో నీ పాలను తీసుకున్నప్పుడు, ఓ ఆవు! అది ఇప్పుడు ఆకాశంలో మూడు పాత్రల్లో కాపాడబడుతోంది.
త్రిషు పాత్రేషు తం సోమమా దేవ్యహరద్వశా । అథర్వా యత్ర దీక్షితో బర్హిష్యాస్త హిరణ్యయే
మూడు పాత్రల్లో ఆ దేవతా ఆవు ఆ సోమాన్ని తీసుకుంది. అక్కడ అథర్వణుడు దీక్షతో బంగారు దర్భపై కూర్చున్నాడు.
సం హి సోమేనాగత సము సర్వేణ పద్వతా । వశా సముద్రమధ్యష్ఠద్గన్ధర్వైః కలిభిః సహ
ఆమె సోమంతో, అన్ని మార్గాలతో కలిసొచ్చింది. ఆవు సముద్ర మధ్యలో గంధర్వులు, కలులతో కలిసి నిలిచింది.
సం హి వాతేనాగత సము సర్వైః పతత్రిభిః । వశా సముద్రే ప్రానృత్యదృచః సామాని బిభ్రతీ
ఆమె వాయుతో, అన్ని పక్షులతో కలిసొచ్చింది. ఆవు సముద్రంలో వేదమంత్రాలు, సామగానాలు మోస్తూ నాట్యం చేసింది.
సం హి సూర్యేణాగత సము సర్వేణ చక్షుషా । వశా సముద్రమత్యఖ్యద్భద్రా జ్యోతీంషి బిభ్రతీ
ఆమె సూర్యునితో, అన్ని చూపులతో కలిసొచ్చింది. ఆవు శుభ్రమైన వెలుగులు మోస్తూ సముద్రాన్ని దాటి పోయింది.
అభీవృతా హిరణ్యేన యదతిష్ఠ ఋతావరి । అశ్వః సముద్రో భూత్వాధ్యస్కన్దద్వశే త్వా
బంగారు కవచంతో, ఋతువుల దగ్గర నిలిచినప్పుడు, గుర్రం సముద్రమై, నీపైకి ఎక్కింది, ఓ ఆవు!
తద్భద్రాః సమగచ్ఛన్త వశా దేష్ట్ర్యథో స్వధా । అథర్వా యత్ర దీక్షితో బర్హిష్యాస్త హిరణ్యయే
అప్పుడు మంగళకరులు, ఆవు, దాత, స్వధా అందరూ కలిసొచ్చారు. అక్కడ అథర్వణుడు దీక్షతో బంగారు దర్భపై కూర్చున్నాడు.
వశా మాతా రాజన్యస్య వశా మాతా స్వధే తవ । వశాయా యజ్ఞ ఆయుధం తతశ్చిత్తమజాయత
ఆవు రాజుకు తల్లి, స్వధా నీకు తల్లి. ఆవులో నుంచి యజ్ఞ ఆయుధం పుట్టింది, దానివల్ల మనస్సు జన్మించింది.
ఊర్ధ్వో బిన్దురుదచరద్బ్రహ్మణః కకుదాదధి । తతస్త్వం జజ్ఞిషే వశే తతో హోతాజాయత
పైకి లేచిన బిందువు బ్రహ్మ శిఖరంపై నిలిచింది. అక్కడినుంచి నీవు పుట్టావు, ఓ ఆవు! అక్కడినుంచి హోతృ పుట్టాడు.
ఆస్నస్తే గాథా అభవన్న్ ఉష్ణిహాభ్యో బలం వశే । పాజస్యాజ్జజ్ఞే యజ్ఞ స్తనేభ్యో రశ్మయస్తవ
నీకు గీతాలు పుట్టాయి, ఉష్ణిహా శ్లోకాల నుంచి బలమూ నీ అధీనంలోకి వచ్చింది. పాజసా వక్షస్సు నుంచి యజ్ఞం జన్మించింది, నీ వక్షస్సు నుంచి కిరణాలు వెలువడ్డాయి.
{౩౪} ఈర్మాభ్యామయనం జాతం సక్థిభ్యాం చ వశే తవ । ఆన్త్రేభ్యో జజ్ఞిరే అత్రా ఉదరాదధి వీరుధః
నీ తొడల నుంచి కదలిక పుట్టింది, నీ నడుముల నుంచి శక్తి వెలిసింది. నీ అంతర్లింగాల నుంచి అత్రి జన్మించాడు, నీ పొట్ట నుంచి మొక్కలు పుట్టాయి.
యదుదరం వరుణస్యానుప్రావిశథా వశే । తతస్త్వా బ్రహ్మోదహ్వయత్స హి నేత్రమవేత్తవ
వరుుణుని పొట్టలోకి నీవు ప్రవేశించినప్పుడు, నీ శక్తి వల్ల బ్రహ్మా నిన్ను పిలిచాడు, ఎందుకంటే అతడు నీ కంటిని తెలుసు.
సర్వే గర్భాదవేపన్త జాయమానాదసూస్వః । ససూవ హి తామాహు వశేతి బ్రహ్మభిః కౢప్తః స హ్యస్యా బన్ధుః
గర్భంలో అందరూ వణికారు, పుట్టేవాడి వల్ల, ప్రసవించేవాడి వల్ల. ఆమె ప్రసవించింది, బ్రాహ్మణులు ఆమెను వశ అని పిలిచారు, ఎందుకంటే అతడే ఆమె బంధువు.
యుధ ఏకః సం సృజతి యో అస్యా ఏక ఇద్వశీ । తరాంసి యజ్ఞా అభవన్ తరసాం చక్షురభవద్వశా
యుద్ధంలో ఒక్కడే సృష్టిస్తాడు, ఇక్కడ ఒక్కడే అధిపతి. యజ్ఞాలు అతని నక్షత్రాలయ్యాయి, బలవంతుల దృష్టి వశగా మారింది.
వశా యజ్ఞం ప్రత్యగృహ్ణాద్వశా సూర్యమధారయత్। వశాయామన్తరవిశదోదనో బ్రహ్మణా సహ
వశ యజ్ఞాన్ని స్వీకరించింది, వశ సూర్యుణ్ని నిలిపింది. వశలో, బ్రహ్మతో కలిసి హవిస్సు శుద్ధమైంది.
వశామేవామృతమాహుర్వశాం మృత్యుముపాసతే । వశేదం సర్వమభవద్దేవా మనుష్యా అసురాః పితర ఋషయః
వశను అమృతం అంటారు, వశను మరణంగా పూజిస్తారు. దేవతలు, మనుషులు, అసురులు, పితృదేవతలు, ఋషులు — ఇవన్నీ వశగా మారాయి.
య ఏవం విద్యాత్స వశాం ప్రతి గృహ్ణీయాత్। తథా హి యజ్ఞః సర్వపాద్దుహే దాత్రేఽనపస్ఫురన్
ఇలా ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వశను స్వీకరించాలి. అప్పుడు యజ్ఞం దాతకు అన్ని ఫలితాలు నిరంతరం ఇస్తుంది.
తిస్రో జిహ్వా వరుణస్యాన్తర్దీద్యత్యాసని । తాసాం యా మధ్యే రాజతి సా వశా దుష్ప్రతిగ్రహా
వరుుణునికి మూడు నాలుకలు లోపల ప్రకాశిస్తున్నాయి. వాటిలో మధ్యలో మెరిసేది వశ, దాన్ని పొందడం చాలా కష్టం.
చతుర్ధా రేతో అభవద్వశాయాః । ఆపస్తురీయమమృతం తురీయం యజ్ఞస్తురీయం పశవస్తురీయమ్
వశ యొక్క బీజం నలుగుగా విభజించబడింది: నీళ్లు, నాలుగవది అమృతం, నాలుగవది యజ్ఞం, నాలుగవది పశువులు.
వశా ద్యౌర్వశా పృథివీ వశా విష్ణుః ప్రజాపతిః । వశాయా దుగ్ధమపిబన్త్సాధ్యా వసవశ్చ యే
వశే ఆకాశం, వశే భూమి, వశే విష్ణువు, వశే ప్రజాపతి. సాధ్యులు, వసువులు వశ యొక్క పాలను పానించారు.
వశాయా దుగ్ధం పీత్వా సాధ్యా వసవశ్చ యే । తే వై బ్రధ్నస్య విష్టపి పయో అస్యా ఉపాసతే
వశ పాలను తాగిన సాధ్యులు, వసువులు బ్రధ్నుని నివాసంలోని పాలను పూజిస్తున్నారు.
సోమమేనామేకే దుహ్రే ఘృతమేక ఉపాసతే । య ఏవం విదుషే వశాం దదుస్తే గతాస్త్రిదివం దివః
కొంతమంది ఆమె నుంచి సోమాన్ని పీలుస్తారు, మరికొంతమంది నెయ్యిని పూజిస్తారు. వశను తెలిసినవారికి ఇచ్చినవారు మూడవ స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
బ్రాహ్మణేభ్యో వశాం దత్త్వా సర్వాంల్లోకాన్త్సమశ్నుతే । ఋతం హ్యస్యామార్పితమపి బ్రహ్మాథో తపః
బ్రాహ్మణులకు వశను ఇచ్చినవాడు అన్ని లోకాల్ని పొందుతాడు. ఎందుకంటే ఆమెలో సత్యం స్థాపించబడింది, అలాగే బ్రహ్మ, తపస్సు కూడా.
వశాం దేవా ఉప జీవన్తి వశాం మనుష్యా ఉత । వశేదం సర్వమభవద్యావత్సూర్యో విపశ్యతి
దేవతలు వశతో జీవిస్తారు, మనుషులూ అలాగే. సూర్యుడు చూస్తున్నంతకాలం ఈ జగత్తంతా వశగా మారింది.
అగ్నే జాయస్వాదితిర్నాథితేయం బ్రహ్మౌదనం పచతి పుత్రకామా । సప్తఋషయో భూతకృతస్తే త్వా మన్థన్తు ప్రజయా సహేహ
అగ్ని! జన్మించు. అదితి నీకు రక్షకురాలు. పిల్లలు కావాలనుకునేవారికోసం ఆమె ఈ బ్రహ్మౌదనాన్ని వండుతోంది. సప్త ఋషులు, భూతకర్తలు, నిన్ను ఇక్కడ సంతానంతో కలిపి మథిస్తున్నారు.