యేభిర్వాత ఇషితః ప్రవాతి యే దదన్తే పఞ్చ దిశః సధ్రీచీః । య ఆహుతిమత్యమన్యన్త దేవా అపాం నేతారః కతమే త ఆసన్
ఎవరి వల్ల గాలి ఊదిపోతుందో, ఎవరు ఐదు దిక్కులను కలిపి ఇస్తారో, ఎవరు హోమాలున్నవారమని భావిస్తారో, నీటికి నాయకులైన ఆ దేవతలు ఎవరు?
ఇమామేషాం పృథివీం వస్త ఏకోఽన్తరిక్షం పర్యేకో బభూవ । దివమేషాం దదతే యో విధర్తా విశ్వా ఆశాః ప్రతి రక్షన్త్యేకే
వారిలో ఒకరు భూమిపై నివసిస్తారు, మరొకరు మధ్యాకాశంలో సంచరిస్తారు; వారికి ఆకాశాన్ని ఇచ్చేవాడు, క్రమంగా ఏర్పాటుచేసేవాడు; మిగతావారు అన్ని దిక్కులను కాపాడుతారు.
యో విద్యాత్సూత్రం వితతం యస్మిన్న్ ఓతాః ప్రజా ఇమాః । సూత్రం సూత్రస్య యో విద్యాద్స విద్యాద్బ్రాహ్మణం మహత్
ఈ సృష్టి అంతా నూలు లాంటి దానిలో నాటబడిందని ఎవరు తెలుసుకుంటారో, ఆ నూలు యొక్క మూలాన్ని కూడా ఎవరు తెలుసుకుంటారో, వారు గొప్ప బ్రాహ్మణుని తెలుసుకున్నవారు.
వేదాహం సూత్రం వితతం యస్మిన్న్ ఓతాః ప్రజా ఇమాః । సూత్రం సూత్రస్యాహం వేదాథో యద్బ్రాహ్మణం మహద్
ఈ ప్రాణులు నాటబడిన ఆ విస్తృతమైన నూలును నేను తెలుసును. ఆ నూలు యొక్క మూలాన్ని కూడా నేను తెలుసును; అందువల్లనే గొప్ప బ్రాహ్మణుని తెలుసుకున్నాను.
యదన్తరా ద్యావాపృథివీ అగ్నిరైత్ప్రదహన్ విశ్వదావ్యః । యత్రాతిష్ఠన్న్ ఏకపత్నీః పరస్తాత్క్వేవాసీన్ మాతరిశ్వా తదానీమ్
ఆకాశం, భూమి మధ్యలో అగ్ని అన్నిటినీ కాల్చుతూ వెలుగుతుంది. అతడు ఒకే భార్యతో నిలిచిన చోట, దాని తర్వాత మాతరిశ్వా ఎక్కడ ఉన్నాడు?
అప్స్వాసీన్ మాతరిశ్వా ప్రవిష్టః ప్రవిష్టా దేవాః సలిలాన్యాసన్॥ బృహన్ హ తస్థౌ రజసో విమానః పవమానో హరిత ఆ వివేశ
మాతరిశ్వా నీళ్లలోకి ప్రవేశించాడు; దేవతలు కూడా నీళ్లలోకి ప్రవేశించారు. గొప్పవాడు ధూళిలో కొలతగా నిలిచాడు, పవిత్రుడు ఆకుపచ్చలోకి ప్రవేశించాడు.
ఉత్తరేణేవ గయత్రీమమృతేఽధి వి చక్రమే । సామ్నా యే సామ సంవిదురజస్తద్దదృశే క్వ
ఉత్తర దిశలో అమృతమైన గాయత్రీపై అతడు అడుగుపెట్టాడు. సామాన్ని సామంతో తెలిసినవారు ఆ ప్రాంతాన్ని చూశారు — అది ఎక్కడ?
నివేశనః సంగమనో వసూనాం దేవ ఇవ సవితా సత్యధర్మా । ఇన్ద్రో న తస్థౌ సమరే ధనానామ్
ధనాల నిలయం, కలిసే స్థలం, సత్యధర్ముడైన సవితా దేవుడిలా ఉంది. ధనాల పోరులో ఇంద్రుడు నిలబడలేదు.
పుణ్డరీకం నవద్వారం త్రిభిర్గుణేభిరావృతమ్ । తస్మిన్ యద్యక్షమాత్మన్వత్తద్వై బ్రహ్మవిదో విదుః
మూడు గుణాలతో చుట్టబడిన తొమ్మిది ద్వారాల కల పుండరీకాన్ని లోపల పరమాత్మ ఉండి ఉంటే, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు అదే పరమాత్మ అని తెలుసుకుంటారు.
అకామో ధీరో అమృతః స్వయంభూ రసేన తృప్తో న కుతశ్చనోనః । తమేవ విద్వాన్ న బిభాయ మృత్యోరాత్మానం ధీరమజరం యువానమ్
ఆత్మకు కోరికలు లేవు, ధైర్యంగా ఉంటుంది, అమృత స్వరూపి, తానే తాను ఉద్భవించినవాడు, సారంతో తృప్తి చెందుతాడు, ఎక్కడా లోటు ఉండదు. అలాంటి ఆత్మను తెలుసుకున్నవాడు మరణాన్ని భయపడడు. ఆ ఆత్మ శాశ్వతంగా యువకుడిగా, వృద్ధాప్యం రాని ధైర్యవంతుడిగా ఉంటుంది.
అఘాయతామపి నహ్యా ముఖాని సపత్నేషు వజ్రమర్పయైతమ్ । ఇన్ద్రేణ దత్తా ప్రథమా శతౌదనా భ్రాతృవ్యఘ్నీ యజమానస్య గాతుః
మన నోళ్ళు చెడు మాటలు పలకకూడదు; మన శత్రువులపై వజ్రాయుధం పడాలి. ఇంద్రుడు ఇచ్చిన మొదటి, వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే, శత్రువులను సంహరించే మార్గమే యజమాని కోసం ఉంటుంది.
వేదిష్టే చర్మ భవతు బర్హిర్లోమాని యాని తే । ఏషా త్వా రశనాగ్రభీద్గ్రావా త్వైషోఽధి నృత్యతు
నీ తోలు వేదిగా మారాలి, నీ రోమాలు దర్భగా మారాలి. ఈ బంధనాన్ని నేను నీకు కట్టుతున్నాను; ఈ రాయి నీ మీద నాట్యం చేయాలి.
బాలాస్తే ప్రోక్షణీః సన్తు జిహ్వా సం మార్ష్టు అఘ్న్యే । శుద్ధా త్వం యజ్ఞియా భూత్వా దివం ప్రేహి శతౌదనే
నీ పిల్లలు అభిషేకం చేసే వారు కావాలి; నీ నాలుక శుద్ధి చేయాలి, ఓ హానికరించలేని వాడా. నీవు పవిత్రురాలై, యజ్ఞానికి యోగ్యురాలై, వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే వాడివి, స్వర్గానికి చేరుకో.
యః శతౌదనాం పచతి కామప్రేణ స కల్పతే । ప్రీతా హ్యస్య ఋత్విజః సర్వే యన్తి యథాయథమ్
ఎవడు వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే దానిని కోరికతో వండుతాడో, అతడు యోగ్యుడు. అతని కోసం యజ్ఞంలో పాల్గొనేవారు అందరూ సంతోషంగా, తగిన విధంగా ముందుకు సాగుతారు.
స స్వర్గమా రోహతి యత్రాదస్త్రిదివం దివః । అపూపనాభిం కృత్వా యో దదాతి శతౌదనామ్
వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే దానిని సమర్పించినవాడు, దేవతల లోకమైన, ఎవ్వరూ బాధించలేని స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు.
స తాంల్లోకాన్త్సమాప్నోతి యే దివ్యా యే చ పార్థివాః । హిరణ్యజ్యోతిషం కృత్వా యో దదాతి శతౌదనామ్
బంగారు వెలుతురుతో సమర్పణ చేసి, వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే దానిని ఇచ్చినవాడు, ఆకాశంలోని, భూమిలోని అన్ని లోకాలనూ పొందుతాడు.
యే తే దేవి శమితారః పక్తారో యే చ తే జనాః । తే త్వా సర్వే గోప్స్యన్తి మైభ్యో భైషీః శతౌదనే
ఓ దేవతా! నిన్ను మాంసాన్ని కోయేవారు, వండేవారు, నీతో ఉన్న ప్రజలు — వీళ్లందరూ నిన్ను కాపాడతారు. నీవు మమ్మల్ని భయపడవద్దు, ఓ వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే వాడా.
వసవస్త్వా దక్షిణత ఉత్తరాన్ మరుతస్త్వా । ఆదిత్యాః పశ్చాద్గోప్స్యన్తి సాగ్నిష్టోమమతి ద్రవ
వసువులు నిన్ను దక్షిణ దిశలో, మరుతులు ఉత్తర దిశలో, ఆదిత్యులు వెనుక నుండి కాపాడాలి. అగ్నిష్టోమంతో ముందుకు సాగు.
దేవాః పితరో మనుష్యా గన్ధర్వాప్సరసశ్చ యే । తే త్వా సర్వే గోప్స్యన్తి సాతిరాత్రమతి ద్రవ
దేవతలు, పితృదేవతలు, మనుషులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు — వీళ్లందరూ నిన్ను కాపాడతారు. సాతిరాత్రంతో ముందుకు సాగు.
అన్తరిక్షం దివం భూమిమాదిత్యాన్ మరుతో దిశః । లోకాన్త్స సర్వాన్ ఆప్నోతి యో దదాతి శతౌదనామ్
యవడు వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే దానిని ఇస్తాడో, అతడు అంతరిక్షం, స్వర్గం, భూమి, ఆదిత్యులు, మరుతులు, దిక్కులు — అన్ని లోకాలనూ పొందుతాడు.
{౩౦} ఘృతం ప్రోక్షన్తీ సుభగా దేవీ దేవాన్ గమిష్యతి । పక్తారమఘ్న్యే మా హింసీర్దివం ప్రేహి శతౌదనే
నెయ్యితో అభిషేకం చేస్తూ, మంగళకరమైన దేవత దేవతల దగ్గరకు వెళ్తుంది. ఓ హానికరించలేని వాడా, వండేవాడిని హాని చేయకు; వంద మందికి ఆహారం ఇచ్చే వాడివి, స్వర్గానికి చేరుకో.
యే దేవా దివిషదో అన్తరిక్షసదశ్చ యే యే చేమే భూమ్యామధి । తేభ్యస్త్వం ధుక్ష్వ సర్వదా క్షీరం సర్పిరథో మధు
దేవతలు ఎక్కడ ఉన్నా — ఆకాశంలో, అంతరిక్షంలో, భూమిపై — వాళ్లందరికీ నీవు ఎప్పుడూ పాల, నెయ్యి, తేనె ఇవ్వాలి.
యత్తే శిరో యత్తే ముఖం యౌ కర్ణౌ యే చ తే హనూ । ఆమిక్షాం దుహ్రతాం దాత్రే క్షీరం సర్పిరథో మధు
నీ తల, నోరు, రెండు చెవులు, దవడలు — ఇవన్నీ స్వీకరించేవారికి పాల, నెయ్యి, తేనె ఇవ్వాలి.
యౌ త ఓష్ఠౌ యే నాసికే యే శృఙ్గే యే చ తేఽక్షిణీ । ఆమిక్షాం దుహ్రతాం దాత్రే క్షీరం సర్పిరథో మధు
నీ రెండు పెదాలు, ముక్కు రంధ్రాలు, కొమ్ములు, రెండు కళ్ళు — ఇవన్నీ స్వీకరించేవారికి పాల, నెయ్యి, తేనె ఇవ్వాలి.
యత్తే క్లోమా యద్ధృదయం పురీతత్సహకణ్ఠికా । ఆమిక్షాం దుహ్రతాం దాత్రే క్షీరం సర్పిరథో మధు
నీ ప్లీహా, హృదయం, ఊపిరితిత్తులు, గొంతు — ఇవన్నీ స్వీకరించేవారికి పాల, నెయ్యి, తేనె ఇవ్వాలి.
నమస్తే జాయమానాయై జాతాయా ఉత తే నమః । బాలేభ్యః శఫేభ్యో రూపాయాఘ్న్యే తే నమః
పుట్టే వాడివి, పుట్టిన వాడివి, నీకు నమస్కారం. నీ పిల్లలకు, నీ కాళ్లకు, నీ రూపానికి, ఓ హానికరించలేని వాడా, నమస్కారం.
యో విద్యాత్సప్త ప్రవతః సప్త విద్యాత్పరావతః । శిరో యజ్ఞస్య యో విద్యాత్స వశాం ప్రతి గృహ్ణీయాత్
ఏడు ప్రవాహాలు ఎవరు తెలుసుకుంటారో, ఏడు నదుల ప్రవాహాలు ఎవరు తెలుసుకుంటారో, యజ్ఞానికి తల ఎవరు తెలుసుకుంటారో, వాడే ఆ ఆవును పట్టుకోవచ్చు.
వేదాహం సప్త ప్రవతః సప్త వేద పరావతః । శిరో యజ్ఞస్యాహం వేద సోమం చాస్యాం విచక్షణమ్
నేను ఆ ఏడు ప్రవాహాలు తెలుసుకున్నాను, ఏడు నదుల ప్రవాహాలు తెలుసుకున్నాను. యజ్ఞానికి తల నాకు తెలుసు, ఆమెలో సోమాన్ని నేను స్పష్టంగా చూశాను.
యయా ద్యౌర్యయా పృథివీ యయాపో గుపితా ఇమాః । వశాం సహస్రధారాం బ్రహ్మణాచ్ఛావదామసి
ఆమె వల్లే ఆకాశం, భూమి, ఈ జలాలు రక్షించబడ్డాయి. ఆ వేల ప్రవాహాల ఆవును మనం బ్రహ్మ ఆశీర్వాదం కోసం పిలుస్తున్నాము.
శతం కంసాః శతం దోగ్ధారః శతం గోప్తారో అధి పృష్ఠే అస్యాః । యే దేవాస్తస్యాం ప్రాణన్తి తే వశాం విదురేకధా
ఆమె వెనక నూరు పాత్రలు, నూరు పాలు దోయేవారు, నూరు కాపలాదారులు ఉన్నారు. ఆ దేవతలు ఆమెలో ఊపిరి పీలుస్తారు, వారు ఆవును ఒక్కటిగా తెలుసుకుంటారు.