స్రుచా హస్తేన ప్రాణే యూపే స్రుక్కారేణ వషట్కారేణ
చెయ్యిలో పలుకుతో, ప్రాణంతో, యూపంపై హోమపాత్రతో, 'వషట్' అనే మంత్రంతో హోమం చేస్తాడు.
ఏతే వై ప్రియాశ్చాప్రియాశ్చ ర్త్విజః స్వర్గం లోకం గమయన్తి యదతిథయః
ఈ ఋత్వికులు, ప్రియమైనవారు కానివారు అయినా, అతిథులను స్వర్గలోకానికి తీసుకెళ్తారు.
స య ఏవం విద్వాన్ న ద్విషన్న్ అశ్నీయాన్ న ద్విషతోఽన్నమశ్నీయాన్ న మీమాంసితస్య న మీమాంసమానస్య
ఇలా తెలిసినవాడు ద్వేషంతో తినకూడదు, ద్వేషించే వారి అన్నం తినకూడదు, పరీక్షించని వారి అన్నం తినకూడదు, పరీక్షిస్తున్న వారి అన్నం తినకూడదు.
సర్వో వా ఏష జగ్ధపాప్మా యస్యాన్నమశ్నన్తి
ఎవరిని వారి అన్నం తింటారో, ఆ వ్యక్తి మీద అన్నం తినడం వల్ల కలిగే పాపం మొత్తం పడుతుంది.
సర్వో వా ఏసోఽజగ్ధపాప్మా యస్యాన్నం నాశ్నన్తి
ఎవరిని వారి అన్నం తినరో, ఆ వ్యక్తికి అన్నం తినడం వల్ల కలిగే పాపం ఏదీ ఉండదు.
సర్వదా వా ఏష యుక్తగ్రావార్ద్రపవిత్రో వితతాధ్వర ఆహృతయజ్ఞక్రతుర్య ఉపహరతి
ఎప్పుడూ, పిండిపారే రాయి సిద్ధంగా, తడిపవిత్రంతో, విస్తరించిన యజ్ఞంతో, యజ్ఞాన్ని సిద్ధం చేసినవారికి హవిస్సును సమర్పిస్తాడు.
ప్రాజాపత్యో వా ఏతస్య యజ్ఞో వితతో య ఉపహరతి
హవిస్సును సమర్పించే వాడి యజ్ఞం ప్రజాపతిలోనుంచి విస్తరించిందని చెప్పాలి.
ప్రజాపతేర్వా ఏష విక్రమాన్ అనువిక్రమతే య ఉపహరతి
హవిస్సును సమర్పించే వాడు ప్రజాపతికి అనుగుణంగా అడుగులు వేస్తాడు.
యోఽతిథీనాం స ఆహవనీయో యో వేశ్మని స గార్హపత్యో యస్మిన్ పచన్తి స దక్షిణాగ్నిః
అతిథులకు అర్పించేది ఆహవనీయం, ఇంట్లో ఉండేది గార్హపత్యం, వంట చేయడానికి ఉపయోగించేది దక్షిణాగ్ని.
{౧౬} ఇష్టం చ వా ఏష పూర్తం చ గృహాణామశ్నాతి యః పూర్వోఽతిథేరశ్నాతి
అతిథి తినక ముందే ఎవరు తింటారో, వారు యజ్ఞఫలం, దానం చేసిన ఫలితాన్ని కూడా తాము తీసుకుంటారు.
పయశ్చ వా ఏష రసం చ గృహాణామశ్నాతి యః పూర్వోఽతిథేరశ్నాతి
అతిథి తినక ముందే తినేవారు, పాలను, రసాన్ని కూడా తాము తీసుకుంటారు.
ఊర్జాం చ వా ఏష స్ఫాతిం చ గృహాణామశ్నాతి యః పూర్వోఽతిథేరశ్నాతి
అతిథి తినక ముందే తినేవారు, పోషణను, సమృద్ధిని కూడా తాము తీసుకుంటారు.
ప్రజాం వా ఏష పశూంశ్చ గృహాణామశ్నాతి యః పూర్వోఽతిథేరశ్నాతి
అతిథి తినక ముందే తినేవారు, సంతానాన్ని, పశువులను కూడా తాము తీసుకుంటారు.
కీర్తిం వా ఏష యశశ్చ గృహాణామశ్నాతి యః పూర్వోఽతిథేరశ్నాతి
అతిథి తినక ముందే తినేవారు, కీర్తిని, యశస్సును కూడా తాము తీసుకుంటారు.
శ్రియం వా ఏష సంవిదం చ గృహాణామశ్నాతి యః పూర్వోఽతిథేరశ్నాతి
అతిథి తినక ముందే తినేవారు, ఐశ్వర్యాన్ని, జ్ఞానాన్ని కూడా తాము తీసుకుంటారు.
ఏష వా అతిథిర్యచ్ఛ్రోత్రియస్తస్మాత్పూర్వో నాశ్నీయాత్
ఈ learned బ్రాహ్మణుడు నిజమైన అతిథి. అందువల్ల అతను తినక ముందే తినకూడదు.
అశితావత్యతిథావశ్నీయాద్యజ్ఞస్య సాత్మత్వాయ యజ్ఞస్యావిఛేదాయ తద్వ్రతమ్
అతిథి తిన్న తర్వాతే తినాలి. అలా చేస్తే యజ్ఞానికి సార్థకత, నిరంతరత కలుగుతుంది. ఇదే నియమం.
ఏతద్వా ఉ స్వాదీయో యదధిగవం క్షీరం వా మాంసం వా తదేవ నాశ్నీయాత్
తీపిగా, రుచిగా ఉండే పెరుగు, పాలు, మాంసం లాంటివి అతిథి తినక ముందే తినకూడదు.
{౧౭} స య ఏవం విద్వాన్ క్షీరముపసిచ్యోపహరతి । యావదగ్నిష్టోమేనేష్ట్వా సుసమృద్ధేనావరున్ద్ధే తావదేనేనావ రున్ద్ధే
ఈ విధంగా తెలిసి, పాలను హోమంలో సమర్పిస్తే, అగ్నిష్టోమ యజ్ఞం ద్వారా లభించే సమృద్ధి ఎంతైతే, అంతే ఫలం ఇతనికి లభిస్తుంది.
స య ఏవం విద్వాన్త్సర్పిరుపసిచ్యోపహరతి । యావదతిరాత్రేణేష్ట్వా సుసమృద్ధేనావరున్ద్ధే తావదేనేనావ రున్ద్ధే
ఈ విధంగా తెలిసి, నెయ్యిని హోమంలో సమర్పిస్తే, అతిరాత్ర యజ్ఞం ద్వారా లభించే సమృద్ధి ఎంతైతే, అంతే ఫలం ఇతనికి లభిస్తుంది.
స య ఏవం విద్వాన్ మధూపసిచ్యోపహరతి । యావద్సత్త్రసద్యేనేష్ట్వా సుసమృద్ధేనావరున్ద్ధే తావదేనేనావ రున్ద్ధే
ఈ విధంగా తెలిసి, తేనెను హోమంలో సమర్పిస్తే, సత్రసత్య యజ్ఞం ద్వారా లభించే సమృద్ధి ఎంతైతే, అంతే ఫలం ఇతనికి లభిస్తుంది.
స య ఏవం విద్వాన్ మాంసముపసిచ్యోపహరతి । యావద్ద్వాదశాహేనేష్ట్వా సుసమృద్ధేనావరున్ద్ధే తావదేనేనావ రున్ద్ధే
ఈ విధంగా తెలిసి, మాంసాన్ని హోమంలో సమర్పిస్తే, ద్వాదశాహ యజ్ఞం ద్వారా లభించే సమృద్ధి ఎంతైతే, అంతే ఫలం ఇతనికి లభిస్తుంది.
స య ఏవం విద్వాన్ ఉదకముపసిచ్యోపహరతి । ప్రజానాం ప్రజననాయ గచ్ఛతి ప్రతిష్ఠాం ప్రియః ప్రజానాం భవతి య ఏవం విద్వాన్ ఉపసిచ్యోపహరతి
ఈ విధంగా తెలిసి, నీటిని హోమంలో సమర్పిస్తే, సంతానాన్ని పొందుతాడు, స్థిరత్వాన్ని పొందుతాడు, సంతానానికి ప్రియుడవుతాడు.
నిధనం భూత్యాః ప్రజాయాః పశూనాం భవతి య ఏవం వేద
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ధనం, సంతానం, పశువులకు ఆధారంగా మారతాడు.
తస్మా ఉద్యన్త్సూర్యో హిఙ్కృణోతి సంగవః ప్ర స్తౌతి । మధ్యన్దిన ఉద్గాయత్యపరాహ్ణః ప్రతి హరత్యస్తంయన్ నిధనమ్ । నిధనం భూత్యాః ప్రజాయాః పశూనాం భవతి య ఏవం వేద
అందుకే, సూర్యుడు ఉదయించేటప్పుడు హిం అని పలుకుతాడు; మధ్యాహ్నానికి ముందు స్తోత్రం చేస్తాడు; మధ్యాహ్నం పాడుతాడు; సాయంత్రం పఠనం చేస్తాడు; సూర్యాస్తమయం సమయంలో విశ్రాంతి స్థానం అవుతాడు. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ధనం, సంతానం, పశువులకు ఆధారంగా మారతాడు.
తస్మా అభ్రో భవన్ హిఙ్కృణోతి స్తనయన్ ప్ర స్తౌతి । విద్యోతమానః ప్రతి హరతి వర్షన్న్ ఉద్గాయత్యుద్గృహ్ణన్ నిధనమ్ । నిధనం భూత్యాః ప్రజాయాః పశూనాం భవతి య ఏవం వేద
అందుకే, మేఘం ఏర్పడినప్పుడు హిం అని పలుకుతుంది; మోగుతుంటే స్తోత్రం చేస్తుంది; మెరుస్తుంటే పఠనం చేస్తుంది; వర్షిస్తుంటే పాడుతుంది; మేఘాన్ని కూడగట్టినప్పుడు విశ్రాంతి స్థానం అవుతుంది. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ధనం, సంతానం, పశువులకు ఆధారంగా మారతాడు.
అతిథీన్ ప్రతి పశ్యతి హిఙ్కృణోత్యభి వదతి ప్ర స్తౌత్యుదకం యాచత్యుద్గాయతి । ఉప హరతి ప్రతి హరత్యుచ్ఛిష్టం నిధనమ్ । నిధనం భూత్యాః ప్రజాయాః పశూనాం భవతి య ఏవం వేద
అతిథులను చూసి, హిం అని శబ్దం చేసి, పలకరించి, పొగడ్తలు చెప్పి, నీళ్లు అడిగి, పాడుతూ, తాను తినే వాటిని తీసుకువచ్చి, తిరిగి ఇచ్చి, మిగిలిన అన్నాన్ని తీసివేస్తాడు. ఆ మిగిలినది అతడికి ఐశ్వర్యం, సంతానం, పశువుల సంపదగా మారుతుంది. ఇది తెలిసినవాడికి ఇలాంటి ఫలితాలు కలుగుతాయి.
{౧౯} యత్క్షత్తారం హ్వయత్యా శ్రావయత్యేవ తత్
ఎవరిని పిలిచినా, ఆ వ్యక్తికి వినిపించేలా చేస్తాడు.
యత్ప్రతిశృణోతి ప్రత్యాశ్రావయత్యేవ తత్
తాను ఏది విన్నా, దానిని తిరిగి వినిపించేవాడిగా ఉంటాడు.
యత్పరివేష్టారః పాత్రహస్తాః పూర్వే చాపరే చ ప్రపద్యన్తే చమసాధ్వర్యవ ఏవ తే
పాత్రలు చేతిలో పట్టుకుని ముందుగా, తర్వాతగా సేవకులు ఎవరు వచ్చినా, వారు అద్భర్యువు చేతిలో ఉండే కమసాలు లాంటివారు.