ఆత్మానం పితరం పుత్రం పౌత్రం పితామహమ్ । జాయాం జనిత్రీం మాతరం యే ప్రియాస్తాన్ ఉప హ్వయే
తాను, తండ్రి, కుమారుడు, మనవడు, తాత, భార్య, జన్మనిచ్చినవారు, తల్లి—ఈ ప్రియమైనవారిని నేను పిలుస్తున్నాను.
{౧౩} యో వై నైదాఘం నామర్తుం వేద । ఏష వై నైదాఘో నామర్తుర్యదజః పఞ్చౌదనః । నిరేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియం దహతి భవత్యాత్మనా । యోఽజం పఞ్చౌదనం దక్షిణాజ్యోతిషం దదాతి
ఎవరికి వేసవి, చలికాలం తెలియవో, ఆ వేసవి, చలికాలమే అయిదు అన్నపిండాలతో కూడిన పచ్చికోడి. ఇది శత్రువుల సంపదను కాల్చి, తనదిగా మారుస్తుంది. అయిదు అన్నపిండాలతో కూడిన పచ్చికోడి దక్షిణగా, దీపంగా ఇచ్చేవాడు ఇలా ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
అజం చ పచత పఞ్చ చౌదనాన్ । సర్వా దిశః సంమనసః సధ్రీచీః సాన్తర్దేశాః ప్రతి గృహ్ణన్తు త ఏతమ్
మేకను మరియు ఐదు అన్నపానములను వండండి. అన్ని దిశలు, అంతర దిశలు, మనస్సు కలిపి, ఏకమై, ఇవన్నీ మీ కోసం ఈ బలిని స్వీకరించుగాక.
తాస్తే రక్షన్తు తవ తుభ్యమేతం తాభ్య ఆజ్యం హవిరిదం జుహోమి
అవి ఈ బలిని నీకు కాపాడుగాక. వాటికోసం ఈ నెయ్యి, ఈ హవిని నేను సమర్పిస్తున్నాను.
యో విద్యాద్బ్రహ్మ ప్రత్యక్షం పరూంషి యస్య సంభారా ఋచో యస్యానూక్యమ్
బ్రహ్మను ప్రత్యక్షంగా ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వేదములు అతని భాగాలు, ఋచలు అతని ఉపకరణాలు, పారాయణమే అతని పఠనం.
సామాని యస్య లోమాని యజుర్హృదయముచ్యతే పరిస్తరణమిద్ధవిః
యాసములు అతని రోమాలు, యజుర్వేదం అతని హృదయం అని అంటారు, సమిధు అతని ఆవరణం.
యద్వా అతిథిపతిరతిథీన్ ప్రతిపశ్యతి దేవయజనం ప్రేక్షతే
అథిథుల అధిపతి అతిథులను చూసినప్పుడు, దేవతల యజ్ఞస్థలాన్ని దర్శిస్తాడు.
యదభివదతి దీక్షాముపైతి యదుదకం యాచత్యపః ప్ర ణయతి
అతడు మాట్లాడినప్పుడు, దీక్షను స్వీకరించినప్పుడు, నీళ్లు అడిగినప్పుడు లేదా నీటిని నడిపించినప్పుడు,
యా ఏవ యజ్ఞ ఆపః ప్రణీయన్తే తా ఏవ తాః
యజ్ఞానికి తీసుకువచ్చే ఆ నీళ్లు, అవే నిజంగా ఆ నీళ్లు.
యత్తర్పణమాహరన్తి య ఏవాగ్నీషోమీయః పశుర్బధ్యతే స ఏవ సః
ఏ తర్పణం తీసుకువస్తారో, ఏ అగ్నిషోమీయ పశువు బలిచేస్తారో, అదే నిజంగా అది.
యదావసథాన్ కల్పయన్తి సదోహవిర్ధానాన్యేవ తత్కల్పయన్తి
వారు వాసస్థలాలను సిద్ధం చేసినప్పుడు, వారు వాస్తవానికి ఆసనాలు, హవిభాండాలను సిద్ధం చేస్తున్నారు.
యదుపస్తృణన్తి బర్హిరేవ తత్
వారు ఏ దర్భను పరుస్తారో, అదే నిజంగా దర్భ.
యదుపరిశయనమాహరన్తి స్వర్గమేవ తేన లోకమవ రున్ద్ధే
వారు పై కవచాన్ని తీసుకువస్తే, దానివల్ల స్వర్గ లోకాన్ని సంపాదిస్తారు.
యత్కశిపూపబర్హణమాహరన్తి పరిధయ ఏవ తే
వారు ఏ పీఠాన్ని తీసుకువస్తారో, అవే పరిధి దండలు.
యదాఞ్జనాభ్యఞ్జనమాహరన్త్యాజ్యమేవ తత్
వారు ఏ అభిషేకాన్ని తీసుకువస్తారో, అదే నిజంగా నెయ్యి.
యత్పురా పరివేషాత్స్వాదమాహరన్తి పురోడాశావేవ తౌ
భోజనం ప్రారంభానికి ముందు రుచి చూసేందుకు తీసుకురావడాన్ని, అవే పరోడాశాలని అంటారు.
యదశనకృతం హ్వయన్తి హవిష్కృతమేవ తద్ధ్వయన్తి
తినేందుకు సిద్ధం చేసినదాన్ని పిలుస్తే, అదే హవిస్సుగా సిద్ధం చేసినదాన్ని పిలిచినట్లే.
యే వ్రీహయో యవా నిరుప్యన్తేఽంశవ ఏవ తే
అలముదలు వేసే బియ్యం, యవాలు, ఇవే భాగాలుగా పరిగణించాలి.
యాన్యులూఖలముసలాని గ్రావాణ ఏవ తే
ఊలికలు, ముసలాలు, ఇవే పిండిపారే రాళ్లుగా భావించాలి.
శూర్పం పవిత్రం తుషా ఋజీషాభిషవణీరాపః
వడకట్టే చిప్పే పవిత్రంగా, పొట్టు అగ్గిపెట్టెగా, జల్లెడలు నీళ్లుగా భావించాలి.
స్రుగ్దర్విర్నేక్షణమాయవనం ద్రోణకలశాః కుమ్భ్యో వాయవ్యాని పాత్రాణీయమేవ కృష్ణాజినమ్
పలుకులు, చెంచాలు, చూచే పాత్ర, వడపోత, గిన్నెలు, మట్టికుండలు, గాలి సంబంధమైన పాత్రలు — ఇవన్నీ కృష్ణాజినంగా పరిగణించాలి.
{౧౫} యజమానబ్రాహ్మణం వా ఏతదతిథిపతిః కురుతే యదాహార్యాణి ప్రేక్షత ఇదం భూయా౩ ఇదా౩ ఇతి
తినుబండ్లను చూస్తూ 'ఇది ఇంకా ఎక్కువగా ఉండాలి, ఇంకా ఎక్కువగా ఉండాలి' అని ఆశపడితే, ఆతిథేయుడు యజమానుని లేదా బ్రాహ్మణుని అతిథిగా గౌరవిస్తాడు.
యదాహ భూయ ఉద్ధరేతి ప్రాణమేవ తేన వర్షీయాంసం కురుతే
'ఇంకా ఎక్కువగా తీసుకురా' అని చెప్పినప్పుడు, ఆ మాట ద్వారా ప్రాణాన్ని మరింత బలంగా చేస్తాడు.
ఉప హరతి హవీంష్యా సాదయతి
హవిస్సులను సమీపానికి తీసుకువచ్చి, వాటిని రుచికరంగా తయారు చేస్తాడు.
తేషామాసన్నానామతిథిరాత్మన్ జుహోతి
వచ్చినవారిలో అతిథి తన కోసం హోమం చేస్తాడు.
యో వై కుర్వన్తం నామర్తుం వేద । కుర్వతీంకుర్వతీమేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియమా దత్తే । ఏష వై కుర్వన్ నామర్తుర్యదజః పఞ్చౌదనః । నిరేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియం దహతి భవత్యాత్మనా । యోఽజం పఞ్చౌదనం దక్షిణాజ్యోతిషం దదాతి
ఎవరైనా ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విధంగా పని చేసేవారిని తెలుసుకుంటారో, ఆమెకే, ఆమెకే మాత్రమే తనకు ఇష్టముకాని శత్రువు సంపదను ఇస్తాడు. నిజంగా, ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విధంగా పని చేయడం అంటే, ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను సమర్పించడం. ఇలాంటి కార్యంతో తనే తన శత్రువు సంపదను కాల్చేస్తాడు. ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను దక్షిణ దిక్కున దీపారాధనగా సమర్పించే వాడు ఇలాగే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యో వై సంయన్తం నామర్తుం వేద । సంయతీంసంయతీమేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియమా దత్తే । ఏష వై సంయన్ నామర్తుర్యదజః పఞ్చౌదనః । నిరేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియం దహతి భవత్యాత్మనా । యోఽజం పఞ్చౌదనం దక్షిణాజ్యోతిషం దదాతి
ఎవరైనా ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విధంగా నియంత్రించేవారిని తెలుసుకుంటారో, ఆమెకే, ఆమెకే మాత్రమే తనకు ఇష్టముకాని శత్రువు సంపదను ఇస్తాడు. నిజంగా, ఎవ్వరూ హాని చేయలేని నియంత్రణ అంటే, ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను సమర్పించడం. ఇలాంటి కార్యంతో తనే తన శత్రువు సంపదను కాల్చేస్తాడు. ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను దక్షిణ దిక్కున దీపారాధనగా సమర్పించే వాడు ఇలాగే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యో వై పిన్వన్తం నామర్తుం వేద । పిన్వతీంపిన్వతీమేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియమా దత్తే । ఏష వై పిన్వన్ నామర్తుర్యదజః పఞ్చౌదనః । నిరేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియం దహతి భవత్యాత్మనా । యోఽజం పఞ్చౌదనం దక్షిణాజ్యోతిషం దదాతి
ఎవరైనా ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విధంగా పోషించేవారిని తెలుసుకుంటారో, ఆమెకే, ఆమెకే మాత్రమే తనకు ఇష్టముకాని శత్రువు సంపదను ఇస్తాడు. నిజంగా, ఎవ్వరూ హాని చేయలేని పోషణ అంటే, ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను సమర్పించడం. ఇలాంటి కార్యంతో తనే తన శత్రువు సంపదను కాల్చేస్తాడు. ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను దక్షిణ దిక్కున దీపారాధనగా సమర్పించే వాడు ఇలాగే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యో వా ఉద్యన్తం నామర్తుం వేద । ఉద్యతీముద్యతీమేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియమా దత్తే । ఏష వా ఉద్యన్నామర్తుర్యదజః పఞ్చౌదనః । నిరేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియం దహతి భవత్యాత్మనా । యోఽజం పఞ్చౌదనం దక్షిణాజ్యోతిషం దదాతి
ఎవరైనా ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విధంగా ఎదిగే వారిని తెలుసుకుంటారో, ఆమెకే, ఆమెకే మాత్రమే తనకు ఇష్టముకాని శత్రువు సంపదను ఇస్తాడు. నిజంగా, ఎవ్వరూ హాని చేయలేని ఎదుగుదల అంటే, ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను సమర్పించడం. ఇలాంటి కార్యంతో తనే తన శత్రువు సంపదను కాల్చేస్తాడు. ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను దక్షిణ దిక్కున దీపారాధనగా సమర్పించే వాడు ఇలాగే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
యో వా అభిభువం నామర్తుం వేద । అభిభవన్తీమభిభవన్తీమేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియమా దత్తే । ఏష వా అభిభూర్నామర్తుర్యదజః పఞ్చౌదనః । నిరేవాప్రియస్య భ్రాతృవ్యస్య శ్రియం దహతి భవత్యాత్మనా । యోఽజం పఞ్చౌదనం దక్షిణాజ్యోతిషం దదాతి
ఎవరైనా ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విధంగా జయించే వారిని తెలుసుకుంటారో, ఆమెకే, ఆమెకే మాత్రమే తనకు ఇష్టముకాని శత్రువు సంపదను ఇస్తాడు. నిజంగా, ఎవ్వరూ హాని చేయలేని విజయం అంటే, ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను సమర్పించడం. ఇలాంటి కార్యంతో తనే తన శత్రువు సంపదను కాల్చేస్తాడు. ఐదు అన్నపానములతో కూడిన మేకను దక్షిణ దిక్కున దీపారాధనగా సమర్పించే వాడు ఇలాగే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.