బృహచ్చ రథంతరం చ ద్వౌ స్తనావాస్తాం యజ్ఞాయజ్ఞియం చ వామదేవ్యం చ ద్వౌ
బృహత్, రథంతరము ఆమెకు రెండు పాలు ఇచ్చే వక్షోజాలు; యజ్ఞాయజ్ఞియ, వామదేవ కూడా ఆమెకు ఇంకో రెండు వక్షోజాలు.
ఓషధీరేవ రథంతరేణ దేవా అదుహ్రన్ వ్యచో బృహతా
దేవతలు రథంతరంతో ఔషధులను పాలు దోచారు; బృహతుతో కాంతిని పాలు దోచారు.
అపో వామదేవ్యేన యజ్ఞం యజ్ఞాయజ్ఞియేన
వామదేవతో జలాలను, యజ్ఞాయజ్ఞియతో యజ్ఞాన్ని పాలు దోచారు.
ఓషధీరేవాస్మై రథంతరం దుహే వ్యచో బృహత్
ఔషధులు అతనికి రథంతరాన్ని పాలు దోచాయి; కాంతి బృహతును పాలు దోచింది.
అపో వామదేవ్యం యజ్ఞం యజ్ఞాయజ్ఞియం య వేద
వామదేవంగా జలాలను, యజ్ఞాయజ్ఞియంగా యజ్ఞాన్ని ఎవరికి తెలుసో—
సోదక్రామత్సా వనస్పతీన్ ఆగచ్ఛత్తాం వనస్పతయోఽఘ్నత సా సంవత్సరే సమభవత్। తస్మాద్వనస్పతీనాం సంవత్సరే వృక్ణమపి రోహతి వృశ్చతేఽస్యాప్రియో భ్రాతృవ్యో య ఏవం వేద
ఆమె ముందుకు వెళ్లి, వృక్షాల దగ్గరకు చేరింది. వృక్షాలు ఆమెను కొట్టాయి; ఆమె సంవత్సరంతో ఏకమైంది. అందుకే వృక్షాల్లో ఏది కోసినా, సంవత్సరం తిరిగిన తర్వాత మళ్లీ మొలుస్తుంది. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలుసో, అతని శత్రువు ప్రియుడవాడు కాదు.
సోదక్రామత్సా పితౄన్ ఆగచ్ఛత్తాం పితరోఽఘ్నత సా మాసి సమభవత్। తస్మాత్పితృభ్యో మాస్యుపమాస్యం దదతి ప్ర పితృయాణం పన్థాం జానాతి య ఏవం వేద
ఆమె ముందుకు వెళ్లి, పితృదేవతల దగ్గరకు చేరింది. పితృదేవతలు ఆమెను కొట్టారు; ఆమె మాసంతో ఏకమైంది. అందుకే పితృదేవతలకు మాసంలో ఉపమాసం ఇస్తారు. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలుసో, అతడు పితృయాణ మార్గాన్ని తెలుసు.
సోదక్రామత్సా దేవాన్ ఆగచ్ఛత్తాం దేవా అఘ్నత సార్ధమాసే సమభవత్। తస్మాద్దేవేభ్యోఽర్ధమాసే వషట్కుర్వన్తి ప్ర దేవయానం పన్థాం జానాతి య ఏవం వేద
ఆమె ముందుకు వెళ్లి, దేవతల దగ్గరకు చేరింది. దేవతలు ఆమెను కొట్టారు; ఆమె అర్ధమాసంతో ఏకమైంది. అందుకే దేవతలకు అర్ధమాసంలో వషట్ చేస్తారు. ఈ విధంగా ఎవరికి తెలుసో, అతడు దేవయాణ మార్గాన్ని తెలుసు.
సోదక్రామత్సా మనుష్యాన్ ఆగచ్ఛత్తాం మనుష్యా అఘ్నత సా సద్యః సమభవత్। తస్మాన్ మనుష్యేభ్య ఉభయద్యురుప హరన్త్యుపాస్య గృహే హరన్తి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి మనుషుల దగ్గరకు వచ్చింది. మనుషులు ఆమెను కొట్టగా, వెంటనే ఆమె ప్రత్యక్షమైంది. అందుకే, ఇలాంటివి తెలిసిన వారు రాత్రింబవళ్ళు ఆమెను దగ్గర చేసుకుంటారు, ఇంట్లో పూజించడానికి ఆమెను తీసుకువస్తారు.
సోదక్రామత్సాసురాన్ ఆగచ్ఛత్తామసురా ఉపాహ్వయన్త మాయ ఏహీతి । తస్యా విరోచనః ప్రాహ్రాదిర్వత్స ఆసీదయస్పాత్రం పాత్రమ్ । తాం ద్విమూర్ధార్త్వ్యోఽధోక్తాం మాయామేవాధోక్॥ తాం మాయామసురా ఉప జీవన్త్యుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి అసురుల దగ్గరకు వచ్చింది. అసురులు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ మాయా, రా' అన్నారు. ఆమెకు విరోచనుడు ప్రహ్లాదుడు దూడగా, పానపాత్రగా మట్టి పాత్రను వేశారు. రెండు తలల పూజారి క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, మాయ మాత్రమే వచ్చింది. అసురులు ఆ మాయతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు మాయతో జీవించగలడు.
సోదక్రామత్సా పితౄన్ ఆగచ్ఛత్తాం పితర ఉపాహ్వయన్త స్వధ ఏహీతి । తస్యా యమో రాజా వత్స ఆసీద్రజతపాత్రం పాత్రమ్ । తామన్తకో మార్త్యవోఽధోక్తాం స్వధామేవాధోక్। తాం స్వధాం పితర ఉప జీవన్త్యుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి పితృదేవతల దగ్గరకు వచ్చింది. వారు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ స్వధా, రా' అన్నారు. ఆమెకు యమధర్మరాజు దూడగా, వెండి పాత్రను పానపాత్రగా వేశారు. అంతకుడు మృత్యుపుత్రుడు క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, స్వధా మాత్రమే వచ్చింది. పితృదేవతలు ఆ స్వధాతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు స్వధా ద్వారా జీవించగలడు.
సోదక్రామత్సా మనుష్యాన్ ఆగచ్ఛత్తాం మనుష్యా ఉపాహ్వయన్తేరావత్యేహీతి । తస్యా మనుర్వైవస్వతో వత్స ఆసీత్పృథివీ పాత్రమ్ । తాం పృథీ వైన్యోఽధోక్తాం కృషిం చ సస్యం చాధోక్। తే స్వధాం కృషిం చ సస్యం చ మనుష్యా ఉప జీవన్తి కృష్టరాధిరుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి మనుషుల దగ్గరకు వచ్చింది. మనుషులు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ సమృద్ధి, రా' అన్నారు. ఆమెకు వైవస్వత మనువు దూడగా, భూమిని పాత్రగా వేశారు. పృథు వైన్యుడు క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, వ్యవసాయం, పంటలు రెండూ వచ్చాయి. మనుషులు స్వధా, వ్యవసాయం, పంటలతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు వ్యవసాయ సంపదతో జీవించగలడు.
సోదక్రామత్సా సప్తఋషీన్ ఆగచ్ఛత్తాం సప్తఋషయ ఉపాహ్వయన్త బ్రహ్మణ్వత్యేహీతి । తస్యాః సోమో రాజా వత్స ఆసీచ్ఛన్దః పాత్రమ్ । తాం బృహస్పతిరాఙ్గిరసోఽధోక్తాం బ్రహ్మ చ తపశ్చాధోక్। తద్బ్రహ్మ చ తపశ్చ సప్తఋషయ ఉప జీవన్తి బ్రహ్మవర్చస్యుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
సోదక్రామత్సా దేవాన్ ఆగచ్ఛత్తాం దేవా ఉపాహ్వయన్తోర్జ ఏహీతి । తస్యా ఇన్ద్రో వత్స ఆసీచ్చమసః పాత్రమ్ । తాం దేవః సవితాధోక్తామూర్జామేవాధోక్। తామూర్జాం దేవా ఉప జీవన్త్యుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి దేవతల దగ్గరకు వచ్చింది. దేవతలు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ బలమూ, రా' అన్నారు. ఆమెకు ఇంద్రుడు దూడగా, చమసం పాత్రగా వేశారు. దేవుడు సవిత క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, బలం మాత్రమే వచ్చింది. దేవతలు ఆ బలంతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు బలంతో జీవించగలడు.
సోదక్రామత్సా సర్పాన్ ఆగచ్ఛత్తాం సర్పా ఉపాహ్వయన్త విషవత్యేహీతి । తస్యాస్తక్షకో వైశాలేయో వత్స ఆసీదలాబుపాత్రం పాత్రమ్ । తాం ధృతరాష్ట్ర ఐరావతోఽధోక్తాం విషమేవాధోక్। తద్విషం సర్పా ఉప జీవన్త్యుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి పాముల దగ్గరకు వచ్చింది. పాములు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ విషమా, రా' అన్నారు. ఆమెకు తక్షకుడు వైశాల్యుడు దూడగా, సొరకాయ పాత్రగా వేశారు. ధృతరాష్ట్రుడు ఐరావతుడు క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, విషం మాత్రమే వచ్చింది. పాములు ఆ విషంతో జీవిస్తాయి. ఇది తెలిసినవాడు విషంతో జీవించగలడు.
దివస్పృథివ్యా అన్తరిక్షాత్సముద్రాదగ్నేర్వాతాన్ మధుకశా హి జజ్ఞే । తాం చాయిత్వామృతం వసానాం హృద్భిః ప్రజాః ప్రతి నన్దన్తి సర్వాః
ఆకాశం, భూమి, మధ్యలోని లోకాలు, సముద్రం, అగ్ని, గాలుల నుండి మధుకశా పుట్టింది. అమృతాన్ని ధరించిన ఆమెను, అన్ని జీవులు హృదయపూర్వకంగా ఆనందిస్తారు.
మహత్పయో విశ్వరూపమస్యాః సముద్రస్య త్వోత రేత ఆహుః । యత ఐతి మధుకశా రరాణా తత్ప్రాణస్తదమృతం నివిష్టమ్
ఈ సముద్రానికి గొప్ప పాలే సంపద. దానికి విత్తనమూ అక్కడే ఉంది అంటారు. మధుకశా సమృద్ధిని మోసుకొచ్చే చోటు నుండే ప్రాణం, అమృతం స్థిరంగా ఉంటుంది.
పశ్యన్త్యస్యాశ్చరితం పృథివ్యాం పృథఙ్నరో బహుధా మీమాంసమానాః । అగ్నేర్వాతాన్ మధుకశా హి జజ్ఞే మరుతాముగ్రా నప్తిః
భూమిపై ఆమె చేసే కార్యాన్ని, మనుషులు వేర్వేరుగా విచారిస్తూ చూస్తారు. మధుకశా అగ్ని, గాలుల నుండి పుట్టింది, ఆమె మరుత్గణులకు శక్తివంతమైన సంతానం.
మాతాదిత్యానాం దుహితా వసూనాం ప్రాణః ప్రజానామమృతస్య నాభిః । హిరణ్యవర్ణా మధుకశా ఘృతాచీ మహాన్ భర్గశ్చరతి మర్త్యేషు
ఆమె ఆదిత్యులకు తల్లి, వసువులకు కుమార్తె, సర్వజీవులకు ప్రాణం, అమృతానికి నాభి. బంగారు వర్ణంతో, మధుకశా, నెయ్యి ధరించి, మహా తేజస్సుతో మానవుల్లో సంచరిస్తుంది.
మధోః కశామజనయన్త దేవాస్తస్యా గర్భో అభవద్విశ్వరూపః । తం జాతం తరుణం పిపర్తి మాతా స జాతో విశ్వా భువనా వి చష్టే
దేవతలు మధువుతో మధుకశాను సృష్టించారు. ఆమె గర్భం అన్ని రూపాలుగా మారింది. పుట్టిన తరువాత తల్లి దానిని పోషిస్తుంది. పుట్టినవాడు అన్ని లోకాలను చూస్తాడు.
కస్తం ప్ర వేద క ఉ తం చికేత యో అస్యా హృదః కలశః సోమధానో అక్షితః । బ్రహ్మా సుమేధాః సో అస్మిన్ మదేత
ఆయనను నిజంగా ఎవరు తెలుసుకుంటారు? ఎవరు గ్రహిస్తారు? ఎవరి హృదయ పాత్రలో సోమరసం నిండుగా ఉంది? జ్ఞానమున్న బ్రాహ్మణుడు, బుద్ధి కలవాడు, ఆయనలో ఆనందించాలి.
స తౌ ప్ర వేద స ఉ తౌ చికేత యావస్యాః స్తనౌ సహస్రధారావక్షితౌ । ఊర్జం దుహాతే అనపస్ఫురన్తౌ
ఆమె రెండు వక్షోజాలు వేల కొద్దీ ప్రవాహాలతో ఎప్పుడూ నిండుగా ఉంటాయని ఎవరు తెలుసుకుంటారో, వారు వాటిని గ్రహిస్తారు. అవి ఎప్పుడూ తగ్గకుండా పోషణను ఇస్తాయి.
హిఙ్కరిక్రతీ బృహతీ వయోధా ఉచ్చైర్ఘోషాభ్యేతి యా వ్రతమ్ । త్రీన్ ఘర్మాన్ అభి వావశానా మిమాతి మాయుం పయతే పయోభిః
గంభీరంగా, శక్తివంతంగా, బలాన్ని ప్రసాదిస్తూ, ఉచ్చమైన ధ్వనితో, నియమాన్ని పాటిస్తూ ఆమె వస్తుంది. మూడు హోమాలను కొలిచి, ఆయుష్షును పెంచి, పాలతో పోషిస్తుంది.
యామాపీనాముపసీదన్త్యాపః శాక్వరా వృషభా యే స్వరాజః । తే వర్షన్తి తే వర్షయన్తి తద్విదే కామమూర్జమాపః
ఆమె పెరుగుతున్నప్పుడు, జలాలు, శాక్వరీలు, స్వయం ప్రకాశించే వృషభాలు ఆమెను చేరుకుంటాయి. అవి వర్షాన్ని కురిపిస్తాయి, వర్షాన్ని కలిగిస్తాయి. ఇది తెలిసినవారికి జలాలు కోరికను, పోషణను నెరవేర్చుతాయి.
స్తనయిత్నుస్తే వాక్ప్రజాపతే వృషా శుష్మం క్షిపసి భూమ్యామధి । అగ్నేర్వాతాన్ మధుకశా హి జజ్ఞే మరుతాముగ్రా నప్తిః
నీ గర్జన నీ మాట, సృష్టికర్తా; నీవు ఎద్దులా నీ బలాన్ని భూమిమీదికి విసురుతావు. అగ్ని, గాలుల నుండి తేనెపాటి వాక్కుతో జన్మించినవాడు, మరుతుల ఉగ్ర సంతానం.
{౧} యథా సోమః ప్రాతఃసవనే అశ్వినోర్భవతి ప్రియః । ఏవా మే అశ్వినా వర్చ ఆత్మని ధ్రియతామ్
ఎలా సోమరసం ఉదయపు సమయానికి అశ్వినులకు ప్రియంగా ఉంటుందో, అలాగే నా లోపల తేజస్సు మీరు నిలిపివేయండి, అశ్వినులారా.
యథా సోమో ద్వితీయే సవన ఇన్ద్రాగ్న్యోర్భవతి ప్రియః । ఏవా మ ఇన్ద్రాగ్నీ వర్చ ఆత్మని ధ్రియతామ్
ఎలా సోమరసం రెండవ సమయానికి ఇంద్రుడు, అగ్ని వారికి ప్రియంగా ఉంటుందో, అలాగే నా లోపల తేజస్సు మీరు నిలిపివేయండి, ఇంద్రా, అగ్నీదేవులారా.
యథా సోమస్తృతీయే సవన ఋభూణాం భవతి ప్రియః । ఏవా మ ఋభవో వర్చ ఆత్మని ధ్రియతామ్
ఎలా సోమరసం మూడవ సమయానికి ఋభువులకు ప్రియంగా ఉంటుందో, అలాగే నా లోపల తేజస్సు మీరు నిలిపివేయండి, ఋభువులారా.
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి సప్తర్షుల దగ్గరకు వచ్చింది. వారు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ బ్రహ్మజ్ఞానం, రా' అన్నారు. ఆమెకు సోముడు రాజు దూడగా, ఛందస్సు పాత్రగా వేశారు. బృహస్పతి ఆంగిరసుడు క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, బ్రహ్మజ్ఞానం, తపస్సు రెండూ వచ్చాయి. సప్తర్షులు బ్రహ్మజ్ఞానం, తపస్సుతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు బ్రహ్మవర్చస్సుతో జీవించగలడు.
సోదక్రామత్సా గన్ధర్వాప్సరస ఆగచ్ఛత్తాం గన్ధర్వాప్సరస ఉపాహ్వయన్త పుణ్యగన్ధ ఏహీతి । తస్యాశ్చిత్రరథః సౌర్యవర్చసో వత్స ఆసీత్పుష్కరపర్ణం పాత్రమ్ । తాం వసురుచిః సౌర్యవర్చసోఽధోక్తాం పుణ్యమేవ గన్ధమధోక్। తం పుణ్యం గన్ధం గన్ధర్వాప్సరస ఉప జీవన్తి పుణ్యగన్ధిరుపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి గంధర్వులు, అప్సరసల దగ్గరకు వచ్చింది. వారు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ పవిత్రమైన పరిమళమా, రా' అన్నారు. ఆమెకు చిత్రరథుడు సౌర్యవర్చసుడు దూడగా, నీలకమల ఆకును పాత్రగా వేశారు. వసురుచిః సౌర్యవర్చసుడు క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, పవిత్ర పరిమళం మాత్రమే వచ్చింది. గంధర్వులు, అప్సరసలు ఆ పరిమళంతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు పవిత్ర పరిమళంతో జీవించగలడు.
సోదక్రామత్సేతరజనాన్ ఆగచ్ఛత్తామితరజనా ఉపాహ్వయన్త తిరోధ ఏహీతి । తస్యాః కుబేరో వైశ్రవణో వత్స ఆసీదామపాత్రం పాత్రమ్ । తాం రజతనాభిః కబేరకోఽధోక్తాం తిరోధామేవాధోక్। తాం తిరోధామతిరజనా పితర ఉప జీవన్తి తిరో ధత్తే సర్వం పాప్మానముపజీవనీయో భవతి య ఏవం వేద
ఆమె అక్కడినుంచి బయలుదేరి ఇతర జంతువుల దగ్గరకు వచ్చింది. వారు ఆమెను పిలిచి, 'ఓ మరుగుదాగు, రా' అన్నారు. ఆమెకు కుబేరుడు వైశ్రవణుడు దూడగా, దోపిడీ పాశాన్ని పాత్రగా వేశారు. వెండి గుండ్రంగాలున్న కుబేరుడు క్రిందనుంచి ఆమెను పీల్చగా, మరుగుదాగు మాత్రమే వచ్చింది. ఇతర జంతువులు, పితృదేవతలు ఆ మరుగుదాగుతో జీవిస్తారు. ఇది తెలిసినవాడు మరుగుదాగుతో జీవించగలడు, అన్ని దుష్ప్రభావాలు దూరంగా ఉంటాయి.