అతిమాత్రమవర్ధన్త నోదివ దివమస్పృశన్ । భృగుం హింసిత్వా సృఞ్జయా వైతహవ్యాః పరాభవన్
వారు ఎంత పెరిగినా, ఆకాశాన్ని తాకలేకపోయారు. భృగువును హింసించిన సృంజయులు, వైతహవ్యులు నాశనం అయ్యారు.
యే బృహత్సామానమాఙ్గిరసమార్పయన్ బ్రాహ్మణం జనాః । పేత్వస్తేషాముభయాదమవిస్తోకాన్యావయత్
బ్రహ్మణుడిని, గొప్ప సామవేద గాయకుడిని అప్పగించిన ప్రజలు పడిపోయారు. వారి పెద్దవారు, చిన్నవారు ఇద్దరూ నశించారు.
యే బ్రాహ్మణం ప్రత్యష్ఠీవన్ యే వాస్మిఞ్ఛుల్కమీషిరే । అస్నస్తే మధ్యే కుల్యాయాః కేశాన్ ఖాదన్త ఆసతే
బ్రాహ్మణుడిని బయటకు పంపినవారు, అతడికి ధర నిర్ణయించినవారు, ఇప్పుడు వారు నీటి మధ్యలో కూర్చుని, తమ జుట్టును తింటున్నారు.
బ్రహ్మగవీ పచ్యమానా యావత్సాభి విజఙ్గహే । తేజో రాష్ట్రస్య నిర్హన్తి న వీరో జాయతే వృషా
బ్రాహ్మణుని ఆవు మాంసం వండుతున్నంత వరకు, ఆ ఆవు తిరుగుతూనే ఉంటుంది. ఆమె తేజస్సు రాజ్యాన్ని నాశనం చేస్తుంది, అక్కడ బలమైన వీరుడు పుట్టడు.
క్రూరమస్యా ఆశసనం తృష్టం పిశితమస్యతే । క్షీరం యదస్యాః పీయతే తద్వై పితృషు కిల్బిషమ్
ఆమె శాపం భయంకరం, ఆమె మాంసం తినడం కష్టమే. ఆమె పాలను తాగితే, అది పితృదేవతలకు పాపంగా మారుతుంది.
ఉగ్రో రాజా మన్యమానో బ్రాహ్మణం యో జిఘత్సతి । పరా తత్సిచ్యతే రాష్ట్రం బ్రాహ్మణో యత్ర జీయతే
తాను గొప్పవాడినని భావించి, బ్రాహ్మణుని హింసించాలనుకునే రాజు రాజ్యాన్ని కోల్పోతాడు, బ్రాహ్మణుడు ఉన్న చోటే రాజ్యం నిలుస్తుంది.
అష్టాపదీ చతురక్షీ చతుఃశ్రోత్రా చతుర్హనుః । ద్వ్యాస్యా ద్విజిహ్వా భూత్వా సా రాష్ట్రమవ ధూనుతే బ్రహ్మజ్యస్య
ఎనిమిది కాళ్లు, నాలుగు కళ్ళు, నాలుగు చెవులు, నాలుగు దవడలు, రెండు నోళ్ళు, రెండు నాలుకలు కలిగి, బ్రాహ్మణ హంతకురాలు రాజ్యాన్ని కంపించిస్తుంది.
తద్వై రాష్ట్రమా స్రవతి నావం భిన్నామివోదకమ్ । బ్రహ్మాణం యత్ర హింసన్తి తద్రాష్ట్రం హన్తి దుఛునా
బ్రాహ్మణుని హింసించే రాజ్యం, పగిలిన పడవ నుంచి నీరు పోయినట్టు, నశించిపోతుంది; దుష్టులు ఆ రాజ్యాన్ని నాశనం చేస్తారు.
తం వృక్షా అప సేధన్తి ఛాయాం నో మోప గా ఇతి । యో బ్రాహ్మణస్య సద్ధనమభి నారద మన్యతే
బ్రాహ్మణుని సంపదను ఆశించే వాడిని, 'వాడి నీడ కూడా మాకు రాకూడదు' అని చెట్లు దూరం చేస్తాయి, నారదా!
విషమేతద్దేవకృతం రాజా వరుణోఽబ్రవీత్। న బ్రాహ్మణస్య గాం జగ్ధ్వా రాస్త్రే జాగార కశ్చన
ఇది దేవతలు చేసిన విషమని రాజు వరుణుడు అన్నాడు; బ్రాహ్మణుని ఆవును తినినవాడు ఎవరూ రాజ్యంలో సుఖంగా ఉండలేరు.
నవైవ తా నవతయో యా భూమిర్వ్యధూనుత । ప్రజాం హింసిత్వా బ్రాహ్మణీమసంభవ్యం పరాభవన్
తొమ్మిది తొంభై భూములు కంపించాయి; బ్రాహ్మణుని సంతానాన్ని హింసించిన వారు పూర్తిగా నాశనమయ్యారు.
యాం మృతాయానుబధ్నన్తి కూద్యం పదయోపనీమ్ । తద్వై బ్రహ్మజ్య తే దేవా ఉపస్తరణమబ్రువన్
చనిపోయినవాడి కాళ్లకు కట్టే మట్టి ముద్ద, బ్రాహ్మణ హంతకురాలా, అదే నీకు దేవతలు మంచం అని నిర్ణయించారు.
అశ్రూణి కృపమానస్య యాని జీతస్య వావృతుః । తం వై బ్రహ్మజ్య తే దేవా అపాం భాగమధారయన్
దయగలవాడి కన్నీళ్లు, ఓడిపోయినవాడి కన్నీళ్లు, బ్రాహ్మణ హంతకురాలా, వాటిని నీకు దేవతలు నీళ్లలో భాగంగా కేటాయించారు.
యేన మృతం స్నపయన్తి శ్మశ్రూణి యేనోన్దతే । తం వై బ్రహ్మజ్య తే దేవా అపాం భాగమధారయన్
చనిపోయినవాడిని స్నానం చేయించడానికి ఉపయోగించే నీరు, గడ్డాన్ని తడిపే నీరు, బ్రాహ్మణ హంతకురాలా, వాటిని నీకు దేవతలు నీళ్లలో భాగంగా ఇచ్చారు.
న వర్షం మైత్రావరుణం బ్రహ్మజ్యమభి వర్షతి । నాస్మై సమితిః కల్పతే న మిత్రం నయతే వశమ్
బ్రాహ్మణ హంతకునిపై మైత్రావరుణ వర్షం పడదు; అతనికి సభ కలగదు, స్నేహితుడు కూడా వశమవడు.
5.20 ఉచ్చైర్ఘోషో దున్దుభిః సత్వనాయన్ వానస్పత్యః సంభృత ఉస్రియాభిః । వాచం క్షుణువానో దమయన్త్సపత్నాన్త్సింహ ఇవ జేష్యన్న్ అభి తంస్తనీహి
ఎక్కువ శబ్దంతో మోగే డుండుభి, చెక్కతో తయారై, ఆవుల బలంతో నిండినది, శత్రువుల మాటను చీల్చి, ప్రత్యర్థులను అదుపు చేస్తూ, సింహంలా గర్జించి, అతడిపై విజయం సాధించు.
సింహ ఇవాస్తానీద్ద్రువయో విబద్ధోఽభిక్రన్దన్న్ ఋషభో వాసితామివ । వృషా త్వం వధ్రయస్తే సపత్నా ఐన్ద్రస్తే శుష్మో అభిమాతిషాహః
సింహంలా నిలబడి, బలంగా కట్టిన బండిలా గర్జిస్తూ, ఎద్దులా ఆవును వాసన పట్టి, ఓ ఎద్దా! నీ శక్తితో ప్రత్యర్థులను జయించు; ఇంద్రుడు నీకు ఇచ్చిన బలంతో శత్రువులను ఓడించు.
వృషేవ యూథే సహసా విదానో గవ్యన్న్ అభి రువ సంధనాజిత్। శుచా విధ్య హృదయం పరేషాం హిత్వా గ్రామాన్ ప్రచ్యుతా యన్తు శత్రవః
ఎద్దు మందలో బలంగా దూసుకెళ్లే ఎద్దులా, ఆవులను వెతుకుతూ, గట్టిగా గర్జించు, ఓ విజేతా! నీ తేజంతో ఇతరుల హృదయాలను ఛేదించు; గ్రామాల నుంచి తిప్పికొట్టిన శత్రువులు వెళ్లిపోవాలి.
సంజయన్ పృతనా ఊర్ధ్వమాయుర్గృహ్యా గృహ్ణానో బహుధా వి చక్ష్వ । దైవీం వాచం దున్దుభ ఆ గురస్వ వేధాః శత్రూణాముప భరస్వ వేదః
సైన్యాన్ని ఉత్సాహపరిచే వాడవు, దీర్ఘాయుష్షు పట్టుకుని, అన్ని దిశలలో చూడు; డుండుభీ, దైవిక వాక్యాన్ని పలుకు, జ్ఞానవంతుడా, శత్రువుల సమాచారం తెచ్చిపెట్టు.
దున్దుభేర్వాచం ప్రయతాం వదన్తీమాశృణ్వతీ నాథితా ఘోషబుద్ధా । నారీ పుత్రం ధావతు హస్తగృహ్యామిత్రీ భీతా సమరే వధానామ్
ఉద్దేశంతో పలికే డుండుభి శబ్దాన్ని అందరూ వింటారు, కాపాడుతారు, గుర్తిస్తారు; శత్రువు భార్య భయంతో, తన బిడ్డను చేతిపట్టుకుని యుద్ధంలో హత్య నుండి పారిపోవాలి.
పూర్వో దున్దుభే ప్ర వదాసి వాచం భూమ్యాః పృష్ఠే వద రోచమానః । అమిత్రసేనామభిజఞ్జభానో ద్యుమద్వద దున్దుభే సూనృతావత్
ముందుగా, డుండుభీ, భూమి మీద ప్రకాశంగా పలుకు; శత్రు సేనను ప్రకటించు, కాంతివంతుడా, నిజమైన మాటలతో మహిమను చెప్పు.
అన్తరేమే నభసీ ఘోషో అస్తు పృథక్తే ధ్వనయో యన్తు శీభమ్ । అభి క్రన్ద స్తనయోత్పిపానః శ్లోకకృన్ మిత్రతూర్యాయ స్వర్ధీ
ఈ ఇద్దరి మధ్య ఆకాశంలో శబ్దం వినిపించాలి; ప్రతిధ్వనులు వేరువేరుగా విజయానికి పోవాలి; మేఘగర్జనలా గర్జించు, కీర్తిని కలిగించు, స్నేహభావానికి, స్వర్గ మహిమకు.
ధీభిః కృతః ప్ర వదాతి వాచముద్ధర్షయ సత్వనామాయుధాని । ఇన్ద్రమేదీ సత్వనో ని హ్వయస్వ మిత్రైరమిత్రాఁ అవ జఙ్ఘనీహి
నైపుణ్యంతో తయారైనది పలుకుతుంది; బలవంతుల ఆయుధాలను ప్రేరేపించు; బలవంతులకు ఇంద్రుని పిలువు, స్నేహితులను సమీపించు, శత్రువులను దూరం చేయు.
సంక్రన్దనః ప్రవదో ధృష్ణుషేణః ప్రవేదకృద్ బహుధా గ్రామఘోషీ । శ్రేయో వన్వానో వయునాని విద్వాన్ కీర్తిం బహుభ్యో వి హర ద్విరాజే
ఒకటిగా గర్జిస్తూ, ధైర్యమైన సైన్యంతో ప్రకటిస్తూ, గ్రామంలో వార్తలు తెలియజేస్తూ, మేలుకోసం మార్గాలు తెలిసినవాడవు; ఇద్దరు రాజులారా, అనేకరాజులలో కీర్తిని తెచ్చిపెట్టు.
శ్రేయఃకేతో వసుజిత్సహీయాన్త్సంగ్రామజిత్సంశితో బ్రహ్మణాసి । అంశూన్ ఇవ గ్రావాధిషవణే అద్రిర్గవ్యన్ దున్దుభేఽధి నృత్య వేదః
శుభమైన జ్ఞానం కలవాడవు, ధనంలో విజేతవు, బలవంతుడవు, యుద్ధంలో గెలిచేవాడవు, ధర్మజ్ఞుడవు. పర్వతం రాళితో అమృతాన్ని పిండినట్లే, ఓ దుండుభి, యుద్ధరంగంలో నీ శబ్దంతో జ్ఞానాన్ని వ్యాపించు.
శత్రూషాణ్నీషాదభిమాతిషాహో గవేషణః సహమాన ఉద్భిత్। వాగ్వీవ మన్త్రం ప్ర భరస్వ వాచం సాంగ్రామజిత్యాయేషముద్వదేహ
శత్రువులను నాశనం చేయువాడవు, విరోధుల బలాన్ని చెరిపివేయువాడవు, గొర్రెలను వెతికేవాడవు, సహనశీలుడవు, పైకి లేచేవాడవు. మాట మంత్రాన్ని వెలికితీయునట్లు, నీవు నీ శబ్దాన్ని వెలికితీయి; యుద్ధ విజయం కోసం నీ స్వరాన్ని పెంచు.
అచ్యుతచ్యుత్సమదో గమిష్ఠో మృధో జేతా పురఏతాయోధ్యః । ఇన్ద్రేణ గుప్తో విదథా నిచిక్యద్ధృద్ద్యోతనో ద్విషతాం యాహి శీభమ్
అచలుడవు, కదిలించలేనివాడవు, ఉత్సాహంతో నిండినవాడవు, వేగంగా పోయేవాడవు, శత్రువులను జయించేవాడవు, యుద్ధంలో ముందుండేవాడవు, సిద్ధంగా ఉన్నవాడవు. ఇంద్రుడు కాపాడుతూ, సభల్లో నైపుణ్యంతో, హృదయంలో ప్రకాశిస్తూ, శత్రువుల నాశనానికి, విజయానికి ముందుకు సాగు.
విహృదయం వైమనస్యం వదామిత్రేషు దున్దుభే । విద్వేషం కశ్మశం భయమమిత్రేషు ని దధ్మస్యవ ఏనాన్ దున్దుభే జహి
మన హృదయ బాధను, మనసు కలవరాన్ని, శత్రువుల మధ్య ద్వేషాన్ని, భయాన్ని, కంపును, ద్వేషాన్ని, ఓ దుండుభి, నీవు తొలగించు. వారిని నాశనం చేయు.
ఉద్వేపమానా మనసా చక్షుషా హృదయేన చ । ధావన్తు బిభ్యతోఽమిత్రాః ప్రత్రాసేనాజ్యే హుతే
మనసులో, చూపులో, హృదయంలో కంపుతో వణికే శత్రువులు భయంతో పారిపోవాలి; నెయ్యి హోమం చేసినప్పుడు వారు పరుగెత్తాలి.
వానస్పత్యః సంభృత ఉస్రియాభిర్విశ్వగోత్ర్యః । ప్రత్రాసమమిత్రేభ్యో వదాజ్యేనాభిఘారితః
అడవిలోని చెట్లతో కూడినదీ, ఎర్ర ఆవులతో కూడినదీ, అన్ని వంశాలకు చెందినదీ అయిన దుండుభి, నెయ్యితో కొట్టినప్పుడు శత్రువుల్లో భయాన్ని కలిగించు.