న కామేన పునర్మఘో భవామి సం చక్షే కం పృశ్నిమేతాముపాజే । కేన ను త్వమథర్వన్ కావ్యేన కేన జాతేనాసి జాతవేదాః
ఇంకా కోరికతో నేను మళ్లీ దాతగా మారను; నేను ఎవరి దగ్గరకు వెళ్లాలో, ఎవరి దగ్గర చేరాలో ఆలోచిస్తున్నాను. ఏ జ్ఞానంతో, ఓ అథర్వణా, ఏ జన్మతో నువ్వు జాతవేదసవయ్యావు?
సత్యమహం గభీరః కావ్యేన సత్యం జాతేనాస్మి జాతవేదాః । న మే దాసో నార్యో మహిత్వా వ్రతం మీమాయ యదహం ధరిష్యే
నిజంగా, నేను జ్ఞానంతో లోతైనవాడిని; నిజంగా, జన్మతోనే నేను జాతవేదసను. నా గొప్ప వ్రతాన్ని ఏ బానిస, ఏ స్త్రీ కూడా కొలవలేకపోయారు.
న త్వదన్యః కవితరో న మేధయా ధీరతరో వరుణ స్వధావన్ । త్వం తా విశ్వా భువనాని వేత్థ స చిన్ ను త్వజ్జనో మాయీ బిభాయ
నీతో పోలిస్తే మరెవ్వరూ, ఓ వరుణా, మంచి కవి లేరు; నీకు మించిన జ్ఞానవంతుడు లేడు. నువ్వు అన్ని లోకాలను తెలుసు; అయినా, నీవారు కూడా నీ శక్తిని భయపడవచ్చు.
త్వం హ్యఙ్గ వరుణ స్వధావన్ విశ్వా వేత్థ జనిమ సుప్రణీతే । కిం రజస ఏనా పరో అన్యదస్త్యేనా కిం పరేణావరమముర
నువ్వే, ఓ వరుణా, అన్ని జననాలను బాగా తెలిసినవాడవు. ఈ లోకానికి మించి ఇంకేదైనా ఉందా? మించినది ఏమిటి? క్రింద ఏముంది, పై ఏముంది, ఓ అమరుడా?
ఏకం రజస ఏనా పరో అన్యదస్త్యేనా పర ఏకేన దుర్ణశం చిదర్వాక్। తత్తే విద్వాన్ వరుణ ప్ర బ్రవీమ్యధోవచసః పణయో భవన్తు నీచైర్దాసా ఉప సర్పన్తు భూమిమ్
ఒక లోకం పైకి ఉంది, ఇంకొకటి క్రింద ఉంది; ఒకదానివల్ల, చెడు చేసే వారు కూడా దిగజారిపోతారు. నేను తెలిసి నీకు చెబుతున్నాను, ఓ వరుణా: దుష్టుల లాభాలు క్రిందపడిపోవాలి, బానిసలు భూమికి దగ్గరగా రావాలి.
త్వం హ్యఙ్గ వరుణ బ్రవీషి పునర్మఘేష్వవద్యాని భూరి । మో షు పణీంరభ్యేతావతో భూన్ మా త్వా వోచన్న్ అరాధసం జనాసః
నువ్వే, ఓ వరుణా, దాతలకు అనేక నిందలేని విషయాలు చెబుతావు. లోభులు దానాల దగ్గరికి రాకూడదు. ప్రజలు నిన్ను కఠినుడని అనకూడదు.
మా మా వోచన్న్ అరాధసం జనాసః పునస్తే పృశ్నిం జరితర్దదామి । స్తోత్రం మే విశ్వమా యాహి శచీభిరన్తర్విశ్వాసు మానుషీషు దిక్షు
ప్రజలు నన్ను కఠినుడని అనకూడదు; మళ్లీ పృశ్ని అనే దిక్కును గాయకుడికి ఇస్తున్నాను. నా స్తోత్రం శక్తులతో కూడి, అన్ని మానవ ప్రాంతాల్లో వ్యాపించాలి.
ఆ తే స్తోత్రాణ్యుద్యతాని యన్త్వన్తర్విశ్వాసు మానుషీషు దిక్షు । దేహి ను మే యన్ మే అదత్తో అసి యుజ్యో మే సప్తపదః సఖాసి
నీ స్తోత్రాలు, పైకి లేచి, అన్ని మానవ ప్రాంతాల్లో వ్యాపించాలి. నువ్వు ఇంకా ఇవ్వని దానిని నాకు ఇవ్వు; నువ్వు నా ఏడడుగుల స్నేహితివి, నా మిత్రుడవు.
సమా నౌ బన్ధుర్వరుణ సమా జా వేదాహం తద్యన్ నావేషా సమా జా । దదామి తద్యత్తే అదత్తో అస్మి యుజ్యస్తే సప్తపదః సఖాస్మి
మన బంధం, ఓ వరుణా, ఏకంగా ఉండాలి; మన జననం ఒకటే అని నాకు తెలుసు. నువ్వు ఇవ్వని దానిని నేను ఇస్తున్నాను; నువ్వు నా ఏడడుగుల స్నేహితివి, నా మిత్రుడవు.
దేవో దేవాయ గృణతే వయోధా విప్రో విప్రాయ స్తువతే సుమేధాః । అజీజనో హి వరుణ స్వధావన్న్ అథర్వాణం పితరం దేవబన్ధుమ్ । తస్మా ఉ రాధః కృణుహి సుప్రశస్తం సఖా నో అసి పరమం చ బన్ధుః
దేవుడు దేవుని స్తుతిస్తాడు, జ్ఞానవంతుడు జ్ఞానవంతుని పొగిడతాడు; ప్రేరణ కలిగిన వరుణుడు అథర్వణుడిని, దేవతల మిత్రుడైన పితరిని పుట్టించాడు. అందుకే, మాకు మంచి దయను ప్రసాదించు; నువ్వు మా మిత్రుడవు, మా అత్యంత బంధువవు.
సమిద్ధో అద్య మనుషో దురోణే దేవో దేవాన్ యజసి జాతవేదః । ఆ చ వహ మిత్రమహశ్చికిత్వాన్ త్వం దూతః కవిరసి ప్రచేతాః
ఈ రోజు మనుషుల ఇల్లులో వెలిగిన దేవుడా జాతవేదసా, నువ్వు దేవతలను ఆరాధిస్తున్నావు. మిత్రుడిని, వరుణుడిని, జ్ఞానవంతులను తీసుకురా; నువ్వే దూతవు, కవివు, చైతన్యవంతివు.
తనూనపాత్పథ ఋతస్య యానాన్ మధ్వా సమఞ్జన్త్స్వదయా సుజిహ్వ । మన్మాని ధీభిరుత యజ్ఞమృన్ధన్ దేవత్రా చ కృణుహ్యధ్వరం నః
ఓ తనూనపాత్, నువ్వు సత్యమార్గంలో ప్రయాణించే వాడవు, తీపి వాక్కుతో, తేనెను ఆస్వాదించేవాడవు. మా మనస్సులను జ్ఞానంతో సమతుల్యం చేసి, యజ్ఞాన్ని వెలిగించు; మా పూజను దివ్యంగా చేయు.
ఆజుహ్వాన ఈడ్యో వన్ద్యశ్చా యాహ్యగ్నే వసుభిః సజోషాః । త్వం దేవానామసి యహ్వ హోతా స ఏనాన్ యక్షీషితో యజీయాన్
పిలవబడి, స్తుతించబడి, ఓ అగ్నీ, వసులతో కలసి రా. నువ్వే దేవతలకు శక్తివంతమైన హోతవు; నిన్ను పిలిచినప్పుడు నువ్వే వారిని ఆరాధించేవాడవు, యజ్ఞానికి అర్హుడవు.
ప్రాచీనం బర్హిః ప్రదిశా పృథివ్యా వస్తోరస్యా వృజ్యతే అగ్రే అహ్నామ్ । వ్యు ప్రథతే వితరం వరీయో దేవేభ్యో అదితయే స్యోనమ్
ప్రాచీనమైన దర్భను భూమి తూర్పు వైపున పరచాలి; అది రోజుల ఆరంభంలో ఉత్తమ స్థానం. అది విస్తృతంగా వ్యాపించి, దేవతలకు, అదితికి సుఖంగా ఉండే స్థానం అవుతుంది.
వ్యచస్వతీరుర్వియా వి శ్రయన్తాం పతిభ్యో న జనయః శుమ్భమానాః । దేవీర్ద్వారో బృహతీర్విశ్వమిన్వా దేవేభ్యో భవత సుప్రాయణాః
కాంతివంతమైన, విశాలమైన ద్వారాలు తెరవబడాలి, భర్తల కోసం అలంకరించబడిన భార్యలవలె. గొప్ప దేవతా ద్వారాలు, అన్నిటిని తెలిసినవి, దేవతలకు సులభంగా చేరదగినవిగా ఉండాలి.
ఆ సుష్వయన్తీ యజతే ఉపాకే ఉషాసానక్తా సదతాం ని యోనౌ । దివ్యే యోషణే బృహతీ సురుక్మే అధి శ్రియం శుక్రపిశం దధానే
శుభాన్ని తీసుకువచ్చే వాడు పూజించాలి; ఉదయం, రాత్రి ఒకే స్థలంలో కూర్చోవాలి. ఆ మహత్తరమైన, ఆకాశపు కన్యలు, అద్భుతమైన అలంకారాలతో, ప్రకాశవంతమైన అందాన్ని ధరించాయి.
దైవ్యా హోతారా ప్రథమా సువాచా మిమానా యజ్ఞం మనుషో యజధ్యై । ప్రచోదయన్తా విదథేషు కారూ ప్రాచీనం జ్యోతిః ప్రదిశా దిశన్తా
దేవతలు అయిన హోతారులు, మొదటిగా, మధురంగా పలుకుతూ, మనుషులకు యజ్ఞాన్ని కొలిచి, సభల్లో నిపుణులను ఉత్తేజింపజేస్తూ, పురాతన వెలుగును సరైన దిశగా నడిపిస్తున్నారు.
ఆ నో యజ్ఞం భారతీ తూయమేత్విడా మనుష్వదిహ చేతయన్తీ । తిస్రో దేవీర్బర్హిరేదం స్యోనం సరస్వతీః స్వపసః సదన్తామ్
బలమైన భారతి దేవత మా యజ్ఞానికి వచ్చి, ఇక్కడ మనుషుల్లో జాగృతం చేయాలని కోరుకుంటున్నాము. నిజమైన ప్రేరణ కలిగిన మూడు సరస్వతీ దేవతలు ఈ మధురమైన దర్భాసనంపై కూర్చోనివ్వాలి.
య ఇమే ద్యావాపృథివీ జనిత్రీ రూపైరపింశద్భువనాని విశ్వా । తమద్య హోతరిషితో యజీయాన్ దేవం త్వష్టారమిహ యక్షి విద్వాన్
ఈ ఆకాశ భూములు అన్నింటినీ రూపాలతో సృష్టించిన ఆ దేవుడిని, నేడు హోతృ ప్రేరణతో, త్వష్టారును జ్ఞానంతో ఇక్కడ పూజిద్దాం.
ఉపావసృజ త్మన్యా సమఞ్జన్ దేవానాం పాథ ఋతుథా హవీంషి । వనస్పతిః శమితా దేవో అగ్నిః స్వదన్తు హవ్యం మధునా ఘృతేన
వనస్పతి! నీ స్వంత శక్తితో దేవతలకు క్రమంగా హవిస్సులను పంపించు. శాంతిని కలిగించే అగ్ని దేవుడు తేనె, నెయ్యితో కలిసిన హవిస్సును రుచించనివ్వాలి.
సద్యో జాతో వ్యమిమీత యజ్ఞమగ్నిర్దేవానామభవత్పురోగాః । అస్య హోతుః ప్రశిష్యృతస్య వాచి స్వాహాకృతం హవిరదన్తు దేవాః
తక్షణమే జన్మించిన అగ్ని యజ్ఞాన్ని కొలిచి, దేవతలకు ముందుగా మారాడు. ఈ హోతృ వాక్యంలో, సత్యమయమైన స్వాహా పలుకుతో చేసిన హవిస్సును దేవతలు స్వీకరించాలి.
5.13 దదిర్హి మహ్యం వరుణో దివః కవిర్వచోభిరుగ్రైర్ని రిణామి తే విషమ్ । ఖాతమఖాతముత సక్తమగ్రభమిరేవ ధన్వన్ ని జజాస తే విషమ్
వరుుణుడు, ఆకాశానికి చెందిన జ్ఞాని, తన శక్తివంతమైన మాటలతో నాకు విషానికి ప్రతికారం ఇచ్చాడు. తవ్వినదైనా, తవ్వని దైనా, వేరుకు అంటుకున్నదైనా, నీ విషం ఎడారిలో ఎండిపోయింది.
యత్తే అపోదకం విషం తత్త ఏతాస్వగ్రభమ్ । గృహ్ణామి తే మధ్యమముత్తమం రసముతావమం భియసా నేశదాదు తే
నీకు నీరు లేని విషం ఏదైనా, వేరుకు అంటుకున్నదైనా, దాని మధ్య, పై, క్రింది రసాన్ని పట్టుకుంటున్నాను. అది భయంతో నీకు హాని చేయకూడదు.
వృషా మే రవో నభసా న తన్యతురుగ్రేణ తే వచసా బాధ ఆదు తే । అహం తమస్య నృభిరగ్రభం రసం తమస ఇవ జ్యోతిరుదేతు సూర్యః
నా గళం ఆకాశంలో మేఘగర్జనలా బలంగా ఉంది. నీ ఉగ్రమైన మాటతో నీకు హాని దూరం చేస్తాను. మనుషులతో కలిసి, చీకటి రసాన్ని పట్టుకొని, ఆ చీకటిలోనుండి సూర్యుడు వెలుగుగా ఉదయించాలి.
చక్షుషా తే చక్షుర్హన్మి విషేణ హన్మి తే విషమ్ । అహే మ్రియస్వ మా జీవీః ప్రత్యగభ్యేతు త్వా విషమ్
నా కంటితో నీ కన్ను తాకుతాను, విషంతో నీ విషాన్ని తాకుతాను. పాము! నీవు చనిపో, బ్రతకవద్దు; విషం తిరిగి నీ వద్దకే వెళ్లిపోవాలి.
కైరాత పృశ్న ఉపతృణ్య బభ్ర ఆ మే శృణుతాసితా అలీకాః । మా మే సఖ్యుః స్తామానమపి ష్ఠాతాశ్రావయన్తో ని విషే రమధ్వమ్
నల్లది, మచ్చలున్నది, గోధుమ రంగు, నల్లని — మీరు అందరూ, అబద్ధమైనవారు, వినండి! నా స్నేహితుడి దగ్గర ఉండవద్దు, దగ్గర నిలువవద్దు, మాట్లాడవద్దు; వెళ్లిపోండి, విషాన్ని కరిగించండి.
అసితస్య తైమాతస్య బభ్రోరపోదకస్య చ । సాత్రాసాహస్యాహం మన్యోరవ జ్యామివ ధన్వనో వి ముఞ్చామి రథామివ
నల్లది, గోధుమ రంగు, నీరు లేని విషం, బలమైనదీ, శక్తివంతమైనదీ — వీటన్నిటి కోపాన్ని, విల్లు నుండి జ్యా విడిపోవడం లాగా, రథం యోకును విడిపోవడం లాగా, వదులుతున్నాను.
ఆలిగీ చ విలిగీ చ పితా చ మాతా చ । విద్మ వః సర్వతో బన్ధ్వరసాః కిం కరిష్యథ
బంధించేవాడు, విడిపించేవాడు, తండ్రి, తల్లి — మేము మీ బంధువుల్ని అన్ని విధాలా తెలుసు; మీరు ఏమి చేయగలరు?
ఉరుగూలాయా దుహితా జాతా దాస్యసిక్న్యా । ప్రతఙ్కం దద్రుషీణాం సర్వాసామరసం విషమ్
ఉరుగూలా కుమార్తె, దాసి సిక్ని నుండి జన్మించింది. ఆమెతోనే అన్ని కుష్ఠు పుండ్ల మూలమైన రసం, విషం ఏర్పడింది.
కర్ణా శ్వావిత్తదబ్రవీద్గిరేరవచరన్తికా । యాః కాశ్చేమాః ఖనిత్రిమాస్తాసామరసతమం విషమ్
కన్నులు, కుక్క చెప్పింది, పర్వతానికి దగ్గరగా ఉండే వారు; వీటిలో తవ్వినవి ఏవైనా, వాటిలో రసమయమైనది విషమే.