సమస్త కాలానికి ఆదిపురుషుడైన కాలుడు, గతాన్ని, భవిష్యత్తును తన కుమారులుగా సృష్టించాడు. కాలమే ఋగ్వేద మంత్రాలకు, కాలమే యజుర్వేద మంత్రాలకు జన్మనిచ్చింది. యజ్ఞాన్ని సక్రమంగా స్థాపించినది కూడా కాలమే; దేవతలకు వారి భాగాన్ని ఎప్పుడు తగ్గకుండా కల్పించింది. గంధర్వులు, అప్సరసలు, అన్ని లోకాలు — ఇవన్నీ కాలంలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఈ కాలంలోనే అంగిరసుడు, అథర్వణుడు నిలిచారు. ఈ లోకం, పరలోకం, పుణ్య లోకాలు, వాటి ఆధారాలు — ఇవన్నీ కాలమే మోయుచున్నాడు. బ్రహ్మణ శక్తితో సమస్త లోకాలను జయించిన అనంతరం, ఆ పరమేశ్వరుడైన కాలుడు నిరంతరం ముందుకు సాగిపోతున్నాడు. ప్రతి రాత్రి, విశ్రాంతిని కలిగించే యాత్రికుడిని మోసుకుంటూ, గడ్డి తినే గుర్రంలా నిలుస్తుంది. ధనం, అన్నదానంలో ఆనందిస్తూ, అగ్నిదేవా, మా ఇంట్లో మాకు హాని కలుగకుండా చూడు. వాయుదేవా, నీ సంపదరూపమైన బాణం నీదే కావాలి; దానితో మాకు అనుగ్రహం కల్పించు. మేము ధనం, అన్నంలో సంతోషంగా ఉండాలని, అగ్నిదేవా, మా ఇంట్లో మాకు హాని కలుగకుండ చూడుము. ప్రతి సాయంకాలం, అగ్నిని గృహపతిగా పొందాలని, ప్రతి ఉదయం మంచి మనస్సును ప్రసాదించేవాడిగా కోరుకుంటాము. ధనదాతవైన అగ్నీ, మాకు సంపదను ప్రసాదించు; మేము నిన్ను ఆరాధించే వారు, శరీరంగా అభివృద్ధి చెందాలని కోరుకుంటాము. ప్రతి ఉదయం అగ్ని గృహపతిగా ఉండాలని, ప్రతి సాయంత్రం మంచి మనస్సును ప్రసాదించేవాడిగా ఉండాలని ప్రార్థిస్తున్నాము. మేము నిన్ను ఆరాధించే వారు, వంద శీతాకాలాలు ఆరోగ్యంగా జీవించాలి. నాకు కాలిపోయిన ఆహారం తినే దుస్థితి రాకూడదు. అన్నదాతకు, భోక్తకు, రుద్రునికి, అగ్నికి నమస్సులు. సభా, నా సభను రక్షించు; సభ సభ్యులూ, సభను రక్షించండి. ఇంద్రా, నీవు ప్రాణంలో వ్యాపించి ఉన్నావు; ప్రతి రోజు, కొలతైన భాగాన్ని మోసుకుంటూ, అగ్నిలా గుర్రంలా నిలుస్తావు. యమ లోకంనుంచి నీవు పుట్టావు, జ్ఞానవంతుడా, మానవులను కలుపుతావు. ఒంటరిగా, నీ రథంతో నీవు ప్రయాణిస్తావు, నిద్రను పరిమాణంగా కొలుస్తావు. మొదట, బంధించే వాడు నిన్ను రాత్రికంటే ముందే, దినోదయ సమయంలో చూశాడు. నీవు నిద్రలో నీ రూపాన్ని చికిత్సకారులకు దాచిపెట్టావు. పెద్ద ఆవు, మహానుభావుల దగ్గర నుంచి దేవతల వైపు, మహత్త్వాన్ని కోరుతూ వెళ్లింది. ఆ నిద్రకు, ముప్పత్తిమూడు దేవతలు — ఆకాశాధిపతులు — అధిపత్యాన్ని ఇచ్చారు. పితృదేవతలు, దేవతలు కూడా దీనిని పూర్తిగా తెలుసుకోలేదు; వారిలో ముర్మురించే వాడు మధ్యలో సంచరిస్తాడు. మనుషులు, ఆదిత్యులు, వరుణుని ఉపదేశంతో, త్రితలో నిద్రను స్థాపించారు. దుష్టులు cruel portion ను పంచుకున్నారు; మంచి వారు, నిద్రలేని జీవనంతో, పుణ్య జీవితాన్ని పొందారు. నీవు, పరమ బంధంలో ఆనందంగా ఉన్నవాడవు; బాధపడే వాడి మనసులో పుట్టినవాడవు. నీ పూర్వ జన్మలను మేము తెలుసు, నిన్ను నిద్రా, ఈ లోకానికి అధిపతివిగా తెలుసు. మహిమావంతుడా, మాకు కీర్తిని ప్రసాదించు; ద్వేషించే వారిని మాన దూరంగా నెట్టి వేయు. ఎలా భాగాలు కలిపేవారో, ఎలా పాదాన్ని కలిపేవారో, ఎలా ఋణాన్ని కలిపేవారో, అలాగే, దుష్ట స్వప్నాలను కలిపి, దూరం చేయాలని ప్రార్థిస్తున్నాము, అందములేని స్వప్నా! రాజులు, ఋణపదులు, కుష్టులు, భాగాలు — వీరంతా కలిపారు; మాలో ఏదైనా దుష్ట స్వప్నం ఉంటే, దానిని దూరం చేయాలని కోరుకుంటున్నాము. దేవతా భార్యల గర్భమా, యముని చేయి, మంగళకరమైన స్వప్నమా, నాలోని దుష్టాన్ని దూరం చేయు; పింగళ పక్షి, నల్ల పక్షి ముఖాన్ని చూడకుండ చూడుము. నిన్ను, స్వప్నా, మేము గుర్తించాము; నీవు స్వప్న గుర్రంలా, శరీర గుర్రంలా ఉన్నావు; నిన్ను మేము దూరం చేస్తున్నాము. మాలో, మా పశువుల్లో, మా ఇంట్లో ఏ దుష్ట స్వప్నమైనా, దేవతలకు సంబంధించినదైనా, పితృదేవతలకు ప్రీతికరమైనదైనా, దూరం చేయు. దేవతలకు సంబంధించినదీ, పితృదేవతలకు ప్రీతికరమైనదీ, మాలనుండి మాల్యాన్ని తీసివేసినట్లు పోగొట్టు. మాలోని దుష్ట స్వప్నాలు, అపవిత్రతను తొలగించు; తొమ్మిది రత్నాలను తొలగించినట్లు, దుష్ట స్వప్నాలను శత్రువులవద్దకు పంపించు. అవిస్రాంతంగా దేవతలతో కలిసిన నెయ్యి హోమం, సంవత్సరమంతా అభివృద్ధి చెందుతుంది. మాకు వినికిడి, దృష్టి, శ్వాస ఎప్పటికీ నిలకడగా ఉండాలి; మేము ఆయుష్షు, తేజస్సు కోల్పోకూడదు. శ్వాస మమ్మల్ని చేరాలి, మేము శ్వాసను పిలువాలి. తేజస్సు భూమిని, అంతరిక్షాన్ని ఆక్రమించింది; సోముడు, బృహస్పతి తేజస్సును ప్రసాదించాలి. ఆకాశం, భూమి తేజస్సును సమకూర్చుకున్నాయి; తేజస్సుతో మేము భూమిపై సాగిపోవాలి. పశువులు కీర్తిని కోరుతూ పశుపతిని చేరతాయి; కీర్తిని పొంది మేము భూమిపై సాగిపోవాలి. పశువుల కొట్టాన్ని నిర్మించు, నాయకులు మానవులే; విశాలమైన, దృఢమైన కవచాన్ని కుట్టు. ముందుగా బలమైన ఇనుప కోటలను నిర్మించు; నీ అందమైన పాత్రలు విరగకూడదు. వాక్కు నాతో నోటిలో ఉండాలి, శ్వాస నా ముక్కులో ఉండాలి, చూపు నా కళ్లలో ఉండాలి, వినికిడి నా చెవుల్లో ఉండాలి. నా జుట్టు తెల్లగా మారకూడదు, పళ్ళు విరగకూడదు, నా చేతుల్లో గొప్ప బలం ఉండాలి. నా తొడల్లో ఉత్సాహం, కాళ్లలో వేగం, పాదాల్లో స్థిరత్వం ఉండాలి. నా అవయవాలన్నీ సంపూర్ణంగా, హానిలేకుండా ఉండాలి. నా శరీరం నా శరీరంతో ఐక్యంగా ఉండాలి; పూర్తిగా ఆయుష్షు పొందాలి. పరిమళదాయకుడా, నా కోసం సుఖంగా కూర్చో, పరలోకంలో నన్ను సంపూర్ణంగా నింపుము. దేవతల్లో, రాజుల్లో నాకు ప్రీతిని కల్పించు. శూద్రుడు, ఆర్యుడు — ఎవరు చూసినా, అందరికీ ప్రీతిపాత్రుడిగా చేయు. బ్రహ్మణస్పతీ, లేచి, యజ్ఞంతో దేవతలను మేల్కొలుపు. ఆయుష్షు, శ్వాస, సంతానం, పశువులు, కీర్తి, ఉపాసకుని వృద్ధిని కల్పించు. అగ్నీ, గొప్ప జాతవేదస్కు సమిధిని తీసుకొచ్చాను. జాతవేదస్కు, నమ్మకాన్ని, బుద్ధిని ప్రసాదించు. సమిధి, ఇంధనంతో, జాతవేదస్కు, మేము నిన్ను అభివృద్ధి పరుస్తున్నాము. అలాగే, నీవు మమ్మల్ని సంతానం, సంపదతో అభివృద్ధి పరచు. అగ్నీ, మేము నీపై వేసే వనములు అన్నీ మాకు మంగళకరంగా ఉండాలి; వాటిని స్వీకరించు, చిన్నవాడా. ఈ హవిస్సులు నీకే అగ్నీ; వెలిగిపోతూ, సమిధిగా మారు. మాకు దీర్ఘాయుష్షు, గురువుకి అమరత్వాన్ని ప్రసాదించు. పసుపు రంగు, మహిమతో మెరిసే అగ్ని, తన జ్వాలతో ఆకాశాన్ని అధిరోహించాడు. నిన్ను ఆకాశానికి ఎగిరిపోతున్నప్పుడు, నిన్ను అడ్డుకునే వారిని నీ బలంతో పడగొట్టు, జాతవేదస్కు. ఉగ్రుడు, మెరుపులు మెరిపిస్తూ, ఆకాశాన్ని అధిరోహించాడు, సూర్యుడా. విపరీతమైన, మాయచేసే అసురులు, ఇనుప ఉచ్చు ధరించి సంచరించే వారు — జాతవేదస్కు, నీ శక్తితో వారిని బంధించు. వేల కిరణాలవాడా, వజ్రాయుధా, శత్రువులను నాశనం చేసి మమ్మల్ని రక్షించు. ఇలా కాలం, నిద్ర, స్వప్నాలు, యజ్ఞాలు, దేవతలు, శరీర సౌఖ్యం, సంపద, రక్షణ, కీర్తి, ఆయుష్షు, అన్నింటిలో దేవతల అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ, మన ప్రాచీన ఋషులు మనకు ఈ మంత్రాలను అందించారు.