ఒకసారి ఋషులు, దేవతలు, మరియు జగత్తు అంతటినీ కాపాడే శాంతి, మంగళం కోసం యజ్ఞాన్ని ఆచరించసాగారు. ఆ యజ్ఞంలో, వారు ముందుగా దివ్యమైన ప్రేరణను, శుభప్రదమైన, దయామయమైన, ఆలోచనలకు తల్లిగా ఉండే ఆ శక్తిని తమ ముందు ఉంచారు. "ఈ ప్రేరణ మాకు అనుగ్రహంగా ఉండాలి. నేను కోరుకున్న ఆ ప్రేరణ నా మనస్సులో ప్రవేశించాలి," అని వారు ప్రార్థించారు. అదే సమయంలో, వారు బ్రహస్పతిని సంభోదిస్తూ, "ఓ బ్రహస్పతి! ప్రేరణ ద్వారా మాకు సమీపించు. అదృష్టాన్ని మాకు ప్రసాదించు. మాకు అనుగ్రహించు," అని వేడుకున్నారు. అంగిరసుడు వంశజుడైన బ్రహస్పతి, దేవతలకు దేవత్వాన్ని ప్రసాదించినవాడు, ఆయన కూడా ఈ ప్రార్థనను స్వీకరించాలని, మంచి సంకల్పాలు తమను అనుసరించాలని కోరారు. ఇంతలో, ఇంద్రుడు సమస్త చరాచర జాతులపై, భూమిపై, అన్ని రూపాలపై రాజుగా నిలిచాడు. ఆ మహాశక్తి భక్తులకు సంపదను ప్రసాదించేవాడు, అతడిని స్తుతించినప్పుడు, దూరమైనదాన్ని కూడా సమీపానికి తీసుకొచ్చేవాడు. అప్పుడు ఋషులు, పరమపురుషుని మహిమను గూర్చి ధ్యానించారు. ఆ పురుషుడు సహస్రబాహువు, సహస్రనేత్రుడు, సహస్రపాదుడు. భూమిని అన్ని వైపులా ఆవరించి, దాని పది వేళ్లంత దూరంగా విస్తరించిపోయాడు. మూడు అడుగులతో ఆకాశాన్ని చేరి, నాలుగవ అడుగు ద్వారా మళ్ళీ భూమిపై నిలిచాడు. తినే, తినని అన్నిటిలోను వ్యాపించాడు. అతని మహిమలు అపారమైనవి, అయినా పురుషుడు వీటి కంటే గొప్పవాడు. అతనిలో ఒక వంతు మాత్రమే భూతమయమైనది; మూడవంతులు అమరత్వంగా స్వర్గంలో ఉన్నవి. గతంలోనూ, భవిష్యత్తులోనూ ఉన్నదంతా పురుషుడే; అతడే అమరత్వానికి అధిపతి. దేవతలు పురుషుని విభజించినప్పుడు, అతని నోరు బ్రాహ్మణుడిగా, భుజాలు రాజన్యుడిగా, మధ్య భాగం వైశ్యుడిగా, పాదాలు శూద్రుడిగా అవతరించాయి. అతని మనసులోంచి చంద్రుడు, కన్నుల నుండి సూర్యుడు, నోటి నుండి ఇంద్రుడు, అగ్ని, శ్వాస నుండి వాయువు జన్మించారు. నాభిలోంచి మధ్యలోని అంతరిక్షం, తల నుండి ఆకాశం, పాదాల నుండి భూమి, చెవుల నుండి దిశలు పుట్టాయి. ఇలా లోకాలను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రారంభంలో విరాట్ జన్మించింది, ఆ విరాట్ నుండి పురుషుడు ఉద్భవించాడు. పుట్టిన వెంటనే భూమిని దాటి, వెనుక ముందు అన్నింటిలో వ్యాపించాడు. దేవతలు పురుషుని హవిగా చేసుకుని యజ్ఞం చేశారు. వసంతం ఘృతంగా, గ్రీష్మం ఇంధనంగా, శరదృతువు హవిగా ఉపయోగించారు. ఆ యజ్ఞాన్ని వర్షాలతో అభిషేకించి, దేవతలు, సాధ్యులు, వసువులు ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. ఆ సంపూర్ణ యజ్ఞం నుండి గుర్రాలు, రెండు వరుసల పళ్లున్న జంతువులు, ఆవులు, మేకలు, గొర్రెలు పుట్టాయి. అలాగే ఋక్, సామ వేదాలు, ఛందస్సులు, యజుర్వేదం జన్మించాయి. ఆ మిశ్రమ ఘృతం నుండి అరణ్య, గ్రామ జంతువులు, పక్షులు, ప్రాణులు సృష్టించబడ్డాయి. ఆ యజ్ఞంలో ఏడు అవరణ కష్ఠాలు, మూడుసార్లు ఏడు సమిధలు ఏర్పాటు చేశారు. దేవతలు పురుషుని పశువుగా కట్టి యజ్ఞం చేశారు. ఆ మహాదేవుని తల నుండి సోమరాజు అనే రాజు, డబ్బైదు భాగాలుగా విభజించబడ్డాడు. అంతటి మహాయజ్ఞంలో ఋషులు, స్వర్గంలోని ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలు, భూమిపై చలించే జంతువులతో కలసి, శ్రేష్ఠమైన జ్ఞానాన్ని కోరుతూ, తుర్మిషుడా! నీకు వచనార్చన చేశారు. అగ్ని, కృత్తిక, రోహిణి, మృగశిర, ఆర్ద్ర, పునర్వసు, పుష్య, ఆశ్లేష, ఉత్తరాయణం, మాఘ వంటి నక్షత్రాలు తమకు మంగళాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించారు. అలాగే పూర్వ, ఉత్తర ఫాల్గుణి, హస్త, చిత్ర, స్వాతి, రాధ, విశాఖ, అనురాధ, జ్యేష్ఠ, మూల ఇలా అన్ని నక్షత్రాల ఆశీర్వాదాన్ని కోరారు. పూర్వాషాఢ తమకు అన్నదానాన్ని, ఉత్తరాషాఢ శక్తిని, అభిజిత్ పుణ్యాన్ని, శ్రవణ, శ్రవిష్ఠ సమృద్ధిని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించారు. శతభిషక్, ప్రోష్ఠపద, రేవతి, అశ్వయుజ, భరణి వంటి నక్షత్రాలు తమకు శ్రేయస్సును, ఐశ్వర్యాన్ని ఇవ్వాలని కోరారు. ఆకాశంలో, మధ్యలో, జలాల్లో, భూమిపై, పర్వతాల్లో, దిశల్లో ఉన్న అన్ని నక్షత్రాలు, చంద్రుడు సంచరించే అన్నింటి మంగళం కోరారు. 28 శుభనక్షత్రాలు తమతో ఐక్యంగా ఉండాలని, దినరాత్రులకు నమస్కరిస్తూ శుభాన్ని, కల్యాణాన్ని కోరారు. ప్రతి ఉదయం, ప్రతి సాయంకాలం, పూటల్లా, శుభసూచకాలతో, మంగళప్రదంగా ఉండాలని, అగ్ని దేవుడు తమకు మంగళాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించారు. అపశబ్దాలు, అపకీర్తి, నిందా దూరం కావాలని, సవితా దేవుడు తమకు శుభాన్ని ప్రసాదించాలని కోరారు. తాము శుద్ధమైన, మంగళమైన, అపవిత్రత లేని, నిందలేని పదార్థాలను గ్రహించాలని, శుభనాసికా దేవతా, నీ వాసన కూడా అపవిత్రత లేకుండా ఉండాలని, ధర్మమయమైనది తమవైపు రావాలని కోరారు. బ్రహ్మణస్పతి, వివిధ దిశల్లో వీయే పవనాలు తమకు అనుకూలంగా ఉండాలని, ఇంద్రుడు పరమ మంగళాన్ని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించారు. "మాకు మంగళం కలుగాలి, మేము భయరహితులం కావాలి," అంటూ దినరాత్రులకు నమస్కరించారు. ఆ తరువాత, ఆకాశం శాంతంగా, భూమి శాంతంగా, మధ్యలోని అంతరిక్షం శాంతంగా ఉండాలని, ప్రవహించే జలాలు, వృక్షాలు శాంతంగా ఉండాలని ప్రార్థించారు. గతకాలపు రూపాలు, చేసిన, చేయని కార్యాలు శాంతంగా ఉండాలని, గత, భవిష్యత్తు అన్నీ శాంతిగా ఉండాలని కోరారు. ఈ వాక్కు, వాగ్దేవత, బ్రహ్మనిష్ఠగా స్థాపించబడింది. అదే భయాన్ని సృష్టించినా, ఇప్పుడు శాంతిని ప్రసాదించాలి. ఈ మనస్సు, పరమాత్మా, బ్రహ్మనిష్ఠగా స్థాపించబడింది. అదే భయాన్ని సృష్టించినా, ఇప్పుడు శాంతిని ప్రసాదించాలి. ఈ ఐదు ఇంద్రియాలు, ఆరవదిగా మనస్సు, బ్రహ్మద్వారా హృదయంలో స్థాపించబడ్డాయి. అవే భయాన్ని సృష్టించినా, ఇప్పుడు శాంతిని ప్రసాదించాలి. మిత్రుడు, వరుణుడు, విష్ణువు, ప్రజాపతి, ఇంద్రుడు, బ్రహస్పతి, అర్యమన్—ఈ దేవతలు తమకు శాంతిని ప్రసాదించాలని ప్రార్థించారు. మిత్ర, వరుణ, వివస్వత్, అమంతక, భూమి, ఆకాశంలోని శకునాలు, గ్రహాలు—ఇవన్నీ తమకు శాంతిని ప్రసాదించాలి. భూమి కంపించినా శాంతిని ఇవ్వాలి, పతించిపడే ఉల్కలు, నాశనమైనవి శాంతిని ఇవ్వాలి, ఎర్ర పాల గోవులు శాంతిని ఇవ్వాలి, భూమి, దాని మార్గాలు అన్నీ శాంతిని ప్రసాదించాలి. ఇలా ఋషులు, దేవతలు, జగత్తు అంతటికి శాంతి, మంగళం, కల్యాణం కలిగించాలని, సర్వలోక హితాన్ని కోరుతూ, మహాయజ్ఞాన్ని ఆచరించి, పరమ శాంతిని ఆహ్వానించారు.