పితృదేవతలు యజ్ఞానికి హాజరై, పవిత్రమైన దర్భాసనంపై కూర్చొని, తమకు సమర్పించిన దానాలు, హవ్యకవ్యాలతో ఆనందంగా ఉన్నారు. వారు సరస్వతీదేవిని ఆహ్వానిస్తూ, “పాపరహితురాలైన సరస్వతీ! మాకు అన్నపానాదులు ప్రసాదించు” అని ప్రార్థించారు. స్తుతులతో, స్వశక్తులతో, రథంపై విచ్చేసే సరస్వతీ దేవి, పితృదేవతలతో కలిసి యజ్ఞకర్తకు సహస్రగుణంగా ధనధాన్యాలు ప్రసాదించాలని కోరారు. అయల, క్రింది, మధ్యలోని పితృదేవతలు—సోమపానులు, సత్యాన్ని తెలిసిన, పాపరహితులు—సమర్పణ సమయాల్లో మమ్మల్ని రక్షించాలని ప్రార్థించబడింది. వీరికి సంబంధించిన జ్ఞానం, విష్ణువు యొక్క సంతానాన్ని, ఆయన అడుగులను తెలుసుకున్నాను. తమ స్వశక్తితో సోమపానంలో పాల్గొనేవారు, పవిత్ర దర్భాసనంపై కూర్చుని, ఇక్కడకు సంతోషంగా రాగలుగాక. ఈ రోజు, ప్రాచీన పితృదేవతలు, అనంతరం వచ్చినవారు, మరణించినవారు—భూమిలో స్థిరపడినవారు, ఇతర దిక్కుల్లో ఉన్నవారందరికి నమస్కారం. మాతలి కవ్యులతో, యముడు అంగిరసులతో, బృహస్పతి ఋక్వన్లతో, దేవతలచే బలపరిచబడినవారు, దేవతలైనవారు—ఈ పితృదేవతలు సమర్పణ సమయంలో మమ్మల్ని రక్షించుగాక. ఇక్కడ సమర్పించబడిన సోమం అమృతస్వాదుతో, తీపి రుచితో, బలముతో నిండి ఉంది. దీనిని సేవించినవారిని, ఓ ఇంద్రా, ఎవరూ యుద్ధంలో ఓడించలేరు. దూరప్రాంతాలకు వెళ్లినవారు, అనేక మార్గాలు అన్వేషించినవారు—వివస్వత్పుత్రుడైన యమధర్మరాజును హవ్యంతో ఆహ్వానించాలి. మన పూర్వికులు, ధర్మపథంలో నడిచినవారు, యముడు ముందుగా మనకు మార్గాన్ని కనుగొన్నాడు. మన పితృదేవతలు వెళ్లిన ఆ మార్గమే మనదీ. పవిత్ర దర్భాసనంపై కూర్చొన్న పితృదేవతలారా! సమీపానికి వచ్చి మాకు ఆరోగ్యాన్ని, పాపరహితత్వాన్ని ప్రసాదించండి; మేము సమర్పించిన హవ్యాలను స్వీకరించండి. అన్ని దేవతలు కుడికాలిని మడిచి కూర్చుని ఈ సమర్పణను స్వీకరించుగాక. మానవ తప్పిదాల వల్ల పితృదేవతలు మమ్మల్ని హానిచేయకుండా ఉండాలి. త్వష్టృ తన కుమార్తెకు భర్తను తయారు చేశాడు. దీనివల్ల ప్రపంచమంతా ఏకమైంది. యముని తల్లి, వివస్వతుని భార్యగా మహిమతో కలిసిపోయింది. పూర్వికులు నడిచిన పురాతన మార్గంలో నీవు కూడా సాగిపో. అక్కడ యముడిని, వరుణుడిని, రాజులుగా, తమ లోకాల్లో ఆనందంగా ఉన్న వారిని నీవు దర్శించగలవు. నీవు వెళ్ళిపో, దిక్కులన్నింటికి వ్యాపించు; మన పితృదేవతలు ఈ లోకాన్ని అతనికోసం తయారు చేశారు. పగలు, రాత్రులు, నీటిద్వారా యముడు అతనికి విశ్రాంతి స్థలం కల్పిస్తాడు. ప్రకాశంతో అగ్నిని వెలిగించాము. ఓ జాతవేదా! ఈ అగ్నిలో పితృదేవతలను సమర్పణకు తీసుకురా. మేము వెలిగించిన దీప్తితో, జ్యోతితో, ఔజ్సవంతో పితృదేవతలను సమర్పణకు తీసుకురావాలని అగ్నిని ప్రార్థించారు. అంగిరసులు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు, సోమపుష్టులు—ఈ యజ్ఞయోగ్యులైన పితృదేవతల కృపకు, మనఃపూర్వక అనుగ్రహానికి మేము పాత్రులమగుద్దాం. యముడా! అంగిరసులతో, బహురూపులతో ఇక్కడ రా; నీ తండ్రి వివస్వతుని కూడా ఆహ్వానించాం. పవిత్ర దర్భాసనంపై కూర్చో. యముడా! ఈ దర్భాసనాన్ని అధిరోహించకు; అంగిరసులు, పితృదేవతలతో కలిసిపో. మునులచే రచించబడిన స్తోత్రాలు నిన్ను చేరగాక; ఈ సమర్పణలో సంతోషించు. ఇక్కడినుంచి వారు ఆకాశాన్ని అధిరోహించారు, విజయవంతులుగా, మార్గాన్ని అనుసరించి అంగిరసులు ఆకాశాన్ని చేరుకున్నారు. యమునికి సోమాన్ని శుద్ధి చేశారు; యమునికి సమర్పణ సమర్పించబడింది. అగ్ని దూతగా, సిద్ధంగా ఉన్న యజ్ఞం యమునికి చేరుతుంది. యమునికి తీపి, మధురమైన హవ్యాన్ని సమర్పించండి; ఇది ప్రాచీన ఋషులకూ, పితృదేవతలకూ, మనకంటే ముందుగా మార్గాన్ని ఏర్పరిచినవారికీ నమస్కారం. యమరాజుకు నెయ్యి, పాలు కలిపిన హవ్యాన్ని సమర్పించండి. ఆయన మనకు దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించుగాక. అగ్నిదేవా! అతనిని పూర్తిగా కాల్చవద్దు, అతని చర్మాన్ని, శరీరాన్ని దహించవద్దు. నీవు అతనిని పక్వం చేసినప్పుడు, జాతవేదా, అతనిని పితృదేవతల వద్దకు చేర్చు. జాతవేదా! నీవు అతనిని పక్వం చేసిన తరువాత, పితృదేవతల వద్దకు చేర్చు. అతను అధర్మ మార్గానికి వెళితే, దేవతల అధికారానికి లోనవుతాడు. మూడు కద్రువులతో సోమం శుద్ధి చేయబడుతుంది; ఆరు విశాల పాత్రలతో ఈ మహోన్నతుడు. త్రిష్టుప్, గాయత్రీ వంటి అన్ని ఛందస్సులు యమునికి సమర్పించబడతాయి. నీ దృష్టితో సూర్యుని చేరుకో, నీ శ్వాసతో వాయువుని చేరుకో; ధర్మమార్గంలో స్వర్గాన్ని, భూమిని చేరుకో. నీ ఇష్టాన్ని బట్టి నీటిలోకి వెళ్ళవచ్చు; నీ శరీరంతో వృక్షాలలో ఉండవచ్చు. అవ్యక్తమైన భాగం తపస్సుకు చెందుతుంది; దానికోసం తపస్సు చేయాలి. నీ జ్వాలలు, నీ వెలుగు దానికోసం ప్రకాశించాలి. జాతవేదా! నీ మంగళకర రూపాలతో అతనిని సద్వార్తలోకానికి తీసుకెళ్ళు. జాతవేదా! నీ వేగవంతమైన, ప్రకాశవంతమైన జ్వాలలు ఆకాశాన్ని, మధ్యలోని ప్రాంతాన్ని నింపుతాయి. అవి వెళ్ళిపోతున్నవారిని అనుసరించాలి; నీ మంగళకరమైన ఇతర జ్వాలలతో అతనిని పవిత్రుడిని చేయు. అగ్నిదేవా! సమర్పించబడినవాడు పితృదేవతల వద్దకు చేరేలా చేయు; మిగిలినవాడు, జీవంతో నిండినవాడు, ప్రకాశవంతమైన శరీరంతో, మిగిలినవారితో కలిసిపోవాలి. యముని ఇద్దరు కుక్కలు—సారమేయులు, నాలుగు కళ్ళు, మచ్చలతో ఉన్నవారు—ధర్మమార్గంలో కాపలా కాస్తారు. వారిని దాటి, యమునితో కలిసి పితృదేవతలు ఆనందంగా ఉన్న చోటికి చేరాలి. యముని ఆ ఇద్దరు కుక్కలు, నాలుగు కళ్ళు, మార్గాన్ని కాపాడుతూ, మనుష్యులను గమనిస్తూ కూర్చుంటారు. రాజా యమా! ఈ వ్యక్తిని వారి సంరక్షణకు అప్పగించు; మాకు రక్షణ, హాని లేని జీవితం ప్రసాదించు. విస్తృతముఖాలు, హవ్యాన్ని కోరుకునే, అంజూరపు వర్ణంలో ఉన్న యముని దూతలు ప్రజల్లో సంచరిస్తారు. వారు మమ్మల్ని తిరిగి సూర్యుని దృష్టికి తీసుకురాగాక, మాకు ఆరోగ్యమయమైన జీవితం ప్రసాదించుగాక. కొందరికి సోమం ప్రవహిస్తుంది, మరికొందరికి నెయ్యి హవ్యంగా సమర్పించబడుతుంది. కొందరికి తేనె ప్రవహిస్తుంది—అతడిని కూడా వారివద్దకు తీసుకెళ్ళండి, ఓ దేవతలారా! పూర్వం నుండీ సత్యాన్ని అనుసరించినవారు, సత్యజన్ములు, సత్యవృద్ధులు—ఋషులు, తపస్సు చేసినవారు, తపస్సుతో జన్మించినవారు—యమా! అతడిని వారి వద్దకు కూడా తీసుకెళ్ళండి. తపస్సుతో అజేయులైనవారు, తపస్సుతో స్వర్గాన్ని చేరినవారు, మహాతపస్సు చేసినవారు—అతడిని వారి వద్దకు కూడా తీసుకెళ్ళండి, ఓ దేవతలారా! పోరాటాలలో పోరాడినవారు, తమ ప్రజల కోసం శరీరాన్ని వదిలిన వీరులు, వెయ్యి దానాలు చేసినవారు—అతడిని వారి వద్దకు కూడా తీసుకెళ్ళండి, ఓ దేవతలారా! సూర్యుని కాపాడే వెయ్యి నేతృత్వం వహించిన ఋషులు, తపస్సుతో జన్మించినవారు—యమా! అతడిని వారి వద్దకు కూడా తీసుకెళ్ళండి. భూమిదేవతా! అతనికి మృదువుగా, కదలని, విశాలమైన విశ్రాంతిస్థలాన్ని ప్రసాదించు. ఈ భూమి విస్తారమైన ప్రదేశంలో అతడిని నిద్రపోనివ్వు. అతడు చేసిన హవ్యాలు, జీవించి ఉండగా సమర్పించినవి, అతనికి మధురంగా ప్రవహించుగాక. ఈ విధంగా, పితృదేవతలు, యముడు, దేవతలు, అగ్ని, భూమి—అందరూ కలసి, departed soul కు శాంతి, ఆనందం, సద్గతి ప్రసాదించమని ఆథర్వణ వేదంలో ప్రార్థించబడింది.