అగ్ని దేవుడు ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా ఉంటాడు. మనుషులు సమర్పించే హవిసులతో ఆయన బార్లీ వలె పోషణ పొందుతాడు. అగ్ని, మనుషులకు యజ్ఞ కార్యంలో స్వయంగా త్యాగం చేసే పురోహితుడు. యజ్ఞంలో ప్రేరణ కలిగినవాడు స్తోత్రాన్ని పఠించినప్పుడు, అగ్ని అనేక వరాలనిచ్చే మహా ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఈ సమయంలో, పితృదేవతలను మేల్కొనమని పిలుస్తారు. గృహస్థుడు తన భార్యను ఆకాంక్షిస్తూ, సౌభాగ్యాన్ని కోరుకుంటూ వస్తాడు. అగ్ని యజ్ఞాన్ని పరిశీలించి, వివేకంతో ఆచరణను గుర్తించడమే కాదు, తన శక్తిని ప్రేరేపించి, మనస్సును ఆలోచనతో కదిలిస్తాడు. ఏ మానవుడు అగ్ని ప్రసాదాన్ని కోరాడో, ఆ బలవంతుని కుమారుడైన అగ్ని అతని ప్రార్థనను దాటి వినిపిస్తాడు. అశ్వాలతో కూడిన పోషణను మోసుకొచ్చి, ప్రకాశవంతమైన దినాలను రక్షణతో అలంకరిస్తాడు. "అగ్నిదేవా! మా ఇంట్లో, మా ఆసనంలో మా ప్రార్థన వినుము. అమరత్వానికి నడిపించే వేగవంతమైన రథాన్ని జోడించు. దేవతల కుమార్తెలైన ఇరువైపు లోకాలను మాకు తీసుకురా. మేము ఇక్కడ దేవతలకు దూరంగా ఉండకూడదు" అని ప్రార్థిస్తారు. ప్రతి సారి ఈ సభ ఏర్పడినప్పుడు, అగ్ని దేవుడు దేవతల్లో అతి పూజ్యుడు, ఆరాధ్యుడు. ఆయన పంపిణీ చేసే ధనాన్ని, వరాలను మాకు ఇక్కడ సమృద్ధిగా ప్రసాదించమని వేడుకుంటారు. అగ్ని అన్ని ఉదయాలను అనుసరిస్తాడు. జన్మలను తెలిసిన మొదటి వాడు, ప్రతి దినాన్ని అనుసరిస్తాడు. సూర్య కిరణాలను, ఉదయాలను అనుసరించి, స్వర్గం, భూమి రెండింటిలోనూ ప్రవేశిస్తాడు. అగ్ని అన్ని ఉదయాలను వెలుగులోకి తెచ్చాడు. అతను సూర్యుని అనేక కిరణాలను వ్యాపింపజేసి, ఆకాశాన్ని, భూమిని విస్తరించాడు. ప్రారంభంలో, ఆకాశం, భూమి సత్యంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి, సత్యాన్ని పలికాయి. దేవుడు మానవులను పూజకు ప్రేరేపించినప్పుడు, అగ్ని పురోహితుడిగా వారిని ఎదుర్కొంటూ, ప్రాణాన్ని తీసుకొస్తూ కూర్చుంటాడు. ఈ దేవుడు సత్యంతో ఇతర దేవతలను మించిపోతాడు. అతను మా హవిస్సును అందుకుంటాడు. ధూమపతాకుడైన అగ్ని, ప్రకాశవంతమైన, మృదువైన, నిత్యమైన పురోహితుడు, వాక్కులో యోగ్యత కలవాడు. "నీరు, ఘృతంతో పూతపడి, అభివృద్ధి చెందాలని మిమ్మల్ని స్తుతిస్తున్నాను. ఆకాశం, భూమి, ఈ రెండు లోకాలు వినండి. దేవతలు దినములో జీవన మార్గాన్ని వెతికినప్పుడు, మా పితృదేవతలు ఇక్కడ మాకు మధురమైన అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించగాక" అని ప్రార్థన చేస్తారు. దేవుని అమరత్వాన్ని, ఆవునుoడి పుట్టినదాన్ని, భూమిపై పోషించేవారిని, దేవతలందరూ నీ యజ్ఞపురుష వాక్యాన్ని అనుసరిస్తారు. నీవు స్వర్గీయ ఘృతాన్ని పీల్చినప్పుడు, అందరూ దాని ఆనందాన్ని పొందుతారు. "ఏ రాజు మమ్మల్ని స్వీకరించాడు? ఎప్పుడు వస్తాడు? మనం ఏ వ్రతాన్ని స్వీకరించాం? ఎవరు తెలుసు? మిత్రుడు కూడా యజ్ఞంలో దేవతలను పిలుస్తాడు. స్తోత్రం నిలిచిపోతుంది, అయినా శక్తి ఉంది." దుష్టబుద్ధి కలవాడు ఇక్కడ అమరత్వం అనే పేరుకు దూరంగా ఉండాలి. వేరే వేషాలు ధరించి, గుర్తులతో అలంకరించబడి ఉంటాడు. యముని గురించి మంచి మనసుతో ఆలోచించే వాడిని, అగ్ని, నీవు త్వరగా రక్షించు, అతడు తప్పుదోవ పట్టకుండా చూడు. దేవతలు సభలో ఆనందిస్తారు. వారు వివస్వత్ ఆసనంలో స్థిరపడతారు. వారు సూర్యునిలో వెలుగును ఉంచి, చుట్టూ తిరిగే కిరణాలను సూర్యుని వద్ద ఏర్పరిచారు. దేవతలు యథేచ్చగా ఆలోచనలో కదిలిపోతారు, కానీ ఆయన లోతైన స్వరూపాన్ని మేము తెలియము. మిత్రుడు, అర్యమన్, సవిత, వరుణుడు ఇక్కడ మాకు అనుగ్రహంగా మాట్లాడగాక. "సఖులారా! వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుని కోసం ప్రార్థన చేద్దాం. అతని పరాక్రమాన్ని, శౌర్యాన్ని స్తుతిద్దాం." "నీ బలంతో నీవు ప్రసిద్ధుడవు, వృత్రమును సంహరించినవాడవు. దాతగా, నిన్ను పూజించే వారిని దాటి పోతావు, ఓ వీరుడా!" "నీవు లంగరిలా భూమిపై తిరుగుతున్నా అలసిపోవు. గొప్ప గాలులు మాకు అనుకూలంగా వీచుగాక. మిత్రుడు, వరుణుడు, అగ్ని కలిసి అడవిలో తమ వేడి ప్రసరించకుండా చూడుగాక." "ప్రఖ్యాతుడైన, లోతైన గర్భంలో ఉన్న, ప్రజల రాజు, భయంకరుడు, బలవంతుడైన రుద్రుడిని స్తుతిద్దాం. స్తుతించబడిన రుద్రా, భక్తుడికి కరుణ చూపు. నీ సైన్యం వల్ల మేము కాక, ఇతరులు హానిని పొందుగాక." "యజ్ఞంలో, కృషిలో, సత్కార్యంలో, భక్తులు సరస్వతిని పిలుస్తారు. సరస్వతి, భక్తునికి కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించు." పితృదేవతలు కూడా సరస్వతిని పిలుస్తారు. బహుమతులతో యజ్ఞానికి హాజరయ్యే వారు ఆమెను ఆహ్వానిస్తారు. పవిత్రమైన దర్భాసనంపై కూర్చుని ఆనందిస్తారు. పాపరహితురాలా, మాకు ఆహారం ప్రసాదించు. రథంపై రాక, స్తోత్రంతో, స్వశక్తులతో, పితృదేవతలతో ఆనందించు సరస్వతి, ఇక్కడ భక్తునికి వేల రెట్లు ఆహారాన్ని, ధనాన్ని ప్రసాదించు. క్రింది, ఎగువ, మధ్య పితృదేవతలు, సోమామృతాన్ని ఆస్వాదించే వారు, ప్రాణంతో, పాపరహితంగా, సత్యాన్ని తెలిసిన వారు, యజ్ఞ సమయంలో మమ్మల్ని కాపాడుగాక. విశ్నువు సంతానాన్ని, ఆయన అడుగును, జ్ఞానవంతులైన పితృదేవతలను తెలుసుకున్నాను. వారు పవిత్ర దర్భాపై కూర్చుని, తమ శక్తితో సోమాన్ని ఆస్వాదించేవారు, వారు ఇక్కడ ఆనందంగా రాగాక. ఈ రోజు పూర్వీకులకు, ఉత్తరీకులకు, మరణించిన వారికి నమస్కారం. భూమిలో స్థిరపడినవారు, జనులతో కూడిన దిక్కుల్లో ఉన్నవారందరికీ నమస్కారం. మాతలి కవ్యులతో, యముడు అంగిరసులతో, బృహస్పతి ఋక్వతో బలపడినాడు. దేవతలు శక్తినిచ్చినవారు, దేవతలే అయినవారు—వారు యజ్ఞ సమయంలో మమ్మల్ని కాపాడుగాక. ఇది నిజంగా మధురమైనది, అమృతమైనది, బలమైనది, రుచికరమైనది. దీన్ని ఆస్వాదించినవాడిని, ఓ ఇంద్రా, యుద్ధంలో ఎవరూ జయించలేరు. దూరంగా వెళ్లినవాడు, అనేక మార్గాలను వెతికినవాడు, యముని, ప్రజల సమాహారకుడైన, వివస్వత్ కుమారుడైన యముని బలితో సత్కరించాలి. యముడు మనకు ముందుగా పోవాల్సిన మార్గాన్ని కనుగొన్నాడు. ఆ ప్రదేశాన్ని ఎవరూ దూరం చేయలేరు. అక్కడే మన పూర్వీకులు, ధర్మమార్గంలో నడిచిన వారు, అందరూ చేరారు. పవిత్ర దర్భాపై కూర్చున్న పితృదేవతలు, మాకు సహాయం చేస్తూ దగ్గర రాగాక. మేము మీ కోసం ఈ హవిస్సులు సిద్ధం చేసుకున్నాం—వీటిని స్వీకరించండి. అనుగ్రహంతో రండి, మాకు ఆరోగ్యం, పాపరహితత్వాన్ని ప్రసాదించండి. కుడి మోకాలి మీద కూర్చుని, అన్ని దేవతలు మా హవిస్సును స్వీకరించాలి. మేము చేసిన మానవ తప్పిదాల వల్ల పితృదేవతలు మాకు హాని చేయకూడదు. త్వష్టా తన కుమార్తెకు భర్తను ఏర్పరిచాడు. దాంతో మొత్తం లోకం ఏకమైంది. యముని తల్లి, వివస్వత్కు భార్యగా ఆలింగనం పొందిన తర్వాత, మహిమతో అదృశ్యమైంది. "పూర్వీకులు నడిచిన పురాతన మార్గాల్లో నీవు నడుచు. అక్కడ యముని, వరుణుడు ఇద్దరు రాజులు తమ లోకంలో ఆనందిస్తుంటారు" అని చెప్తారు. "పో, పో, అన్ని దిశల్లో విస్తరించు. మన పితృదేవతలు అతనికోసం ఈ లోకాన్ని సృష్టించారు. పగలు, రాత్రి, జలాల ద్వారా, యముడు అతనికి నివాసాన్ని ప్రసాదిస్తాడు." "ప్రకాశంతో నిన్ను వెలిగించాము, ప్రకాశంతో నిన్ను మండించాము. ఓ ప్రకాశవంతుడా, పితృదేవతలను యజ్ఞానికి, హవనంలోకి తెచ్చి పెట్టు." "తేజస్సుతో నిన్ను వెలిగించాము, తేజస్సుతో నిన్ను మండించాము. ఓ తేజోవంతుడా, ప్రకాశవంతమైన పితృదేవతలను యజ్ఞానికి తీసుకురా." "అంగిరసులు, నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు, సోమాన్ని ఆస్వాదించిన పితృదేవతలు—వారు మాపై అనుగ్రహంగా, దయతో ఉండుగాక." "యమా! అర్హులైన అంగిరసులతో ఇక్కడ రా. అనేక రూపాలవారితో ఇక్కడ ఆనందించు. నీ తండ్రి వివస్వత్ని పిలుస్తున్నాను. ఈ పవిత్ర దర్భాపై కూర్చో." "ఈ దర్భాపై ఎక్కవద్దు యమా, అంగిరసులతో, పితృదేవతలతో కలవు. రాజా! ఋషుల రచించిన స్తోత్రాలు నిన్ను ఇక్కడికి రప్పించుగాక. ఈ హవిస్సులో ఆనందించు." ఇక్కడినుంచి వారు పై లోకాలకు, ఆకాశ శిఖరాలకు చేరారు. విజయవంతులుగా, మార్గంలో నడిచినట్టు, అంగిరసులు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోయారు. ఇలా, అగ్ని, పితృదేవతలు, దేవతలు, యముడు, సరస్వతి, విశ్వదేవతలు—వీరి కృప, అనుగ్రహం, రక్షణ కోసం మనమంతా ఆరాధిస్తూ, ప్రార్థిస్తూ, యజ్ఞంలో భాగమవుతాం.