ఓ శ్రోతా, వినుము! ఈ సృష్టిలోని మహత్తును, దేవతల గాథను, యజ్ఞశక్తిని, సోమరహస్యాన్ని, సూర్యాయ వివాహాన్ని నేను నీకు వివరించెదను. ఓం! ఋగ్వేద మంత్రాల నుండి ఆయన జన్మించాడు; ఆయన నుండి మళ్లీ ఋగ్వేద మంత్రాలు పుట్టాయి. ఆయన యజ్ఞం నుండి జన్మించాడు; ఆయన నుండే యజ్ఞం పుట్టింది. ఆయనే యజ్ఞస్వరూపుడు; ఆ యజ్ఞమే ఆయనదిగా, యజ్ఞానికి తలగా ఏర్పడింది. ఆయన ఉరుములా గర్జిస్తాడు, మెరుపులా మెరుస్తాడు, శిలను విసురుతాడు. మానవునికి అయినా, దానవునికి అయినా, మంచికైనా, చెడుకైనా—ఏదైనా జరిగితే, ఆయనే కారణం. నీవు మొక్కలకు ఏదైనా చేస్తే, మంచికై వర్షాన్ని కురిపిస్తే, సంతానాన్ని పెంపొందిస్తే—అదంతా నీ గొప్పదనమే, ఓ మఘవన్! నీ మహిమ వంద రూపాలంత విస్తృతంగా ఉంది. నీ బంధనాలు బలంగా కట్టబడ్డాయి; నువ్వు లక్ష బంధనాలతో కూడినవాడివైనా, నీ శక్తి అపారమైనది. ఓ ఇంద్రా! శత్రువులకంటే, మరణానికంటే నీవు గొప్పవాడవు కావాలి. శత్రుత్వాన్ని అధిగమించు, బలశాలి, విస్తారంగా వ్యాపించు, పరిపూర్ణుడవు—అందుకే మేము నిన్ను పూజిస్తున్నాము. నీకు నమస్కారం—నన్ను చూడు, నా వైపు దృష్టి పెట్టు, దూరంగా చూడవద్దు. అన్నపానాలు, కీర్తి, తేజస్సు, బ్రాహ్మణుడి కాంతితో, నీకు పూజ సమర్పించుచున్నాము. నీకు నీరు, బలం, మహిమతో పూజిస్తున్నాము. నీకు నీరు, అరుణోదయపు వెలుగు, వెండివంటి లోకంతో, మహిమతో పూజిస్తున్నాము. విశాలమైన, స్థిరమైన, బలమైనవాడవు—నీకు పూజ. విస్తృతమైన, ఉత్తమమైన, ప్రకాశవంతమైన లోకమవు—నీకు పూజ. మంచి మనస్సు, దానశీలత, ఐక్యత, ప్రయత్నశీలత కలిగినవాడవు కావాలి—నీకు పూజ. నీకు నమస్కారం—నన్ను చూడు, నా వైపు దృష్టి పెట్టు, దూరంగా చూడవద్దు. అన్నపానాలు, కీర్తి, తేజస్సుతో, బ్రాహ్మణుడి కాంతితో నీకు మేము పూజిస్తున్నాము. ఈ భూమి సత్యంతో నిలబడింది; ఆకాశం సూర్యునితో నిలబడింది. ఆదిత్యులు నియమంతో నిలబడినవారు; సోముడు పరలోకంలో స్థాపితుడయ్యాడు. సోముని వలన ఆదిత్యులు బలవంతులయ్యారు; సోముని వలన మహాభూమి బలపడింది. నక్షత్రాల మధ్యలో సోముడు ప్రతిష్ఠితుడయ్యాడు. ఔషధాలను పిండితే సోముని తాగినట్టు అనిపిస్తుంది; కాని బ్రాహ్మణులు తెలిసిన సోముని మాత్రం మానవులు తినరు. నిన్ను తాగినప్పుడు, సోమా, అందులోంచి నువ్వు మళ్లీ పూరింపబడతావు. వాయువు సోముని రక్షకుడు, మాసాలు సోముని రూపం. కప్పడలతో కాపాడబడి, బర్హిష్తో రక్షించబడిన సోముడు నిల్వవుంటాడు; రాళ్ల శబ్దాన్ని వినుతూ నిలబడతాడు. మానవులు నిన్ను తినరు. సూర్యాయ తన భర్తను ఎంచుకున్నప్పుడు, మంచినిద్రగది, కన్ను కాజల్, ఆకాశభూములు కప్పడలుగా నిలిచాయి. రైభ్యుడు ఉపచారకుడిగా, నారాశంసి ఆసనం పరచినవాడిగా ఉన్నారు. సూర్యాయ శుభ్రమైన వస్త్రం, గీతాలతో అలంకరించబడింది. హ్యంసులు అడుగులుగా, కురీరా కప్పగా, ఛందస్సులు తెరలుగా నిలిచాయి. సూర్యాయకు అశ్వినులు వరులు, అగ్ని నాయకుడు. సోముడు వరుడయ్యాడు, అశ్వినులు ఉత్తమ వరులు. సూర్యాయను, భర్తకు స్తుతించబడినదాన్ని, సవితృ తన మనస్సుతో ఇచ్చాడు. ఆమె మనస్సే అక్షంగా, ఆకాశమే కప్పగా మారింది. రెండు ప్రకాశవంతమైన ఎద్దులు ఆమెను లాగాయి. సూర్యాయ తన భర్తవద్దకు వెళ్లింది. ఋచ్, సామన్తో పిలిచిన రెండు ఆవులు వాచకంగా వచ్చాయి. ఆమె చెవులు చక్రాలయ్యాయి, ఆకాశమార్గం స్థిరంగా, చలించకుండా కదిలింది. ఆమె ప్రకాశవంతమైన చక్రం తిరుగుతూ, అక్షం బలంగా నిలిచింది. సూర్యాయ మనస్సుతో చేసిన రథంపై ఎక్కి, భర్తవద్దకు వెళ్లింది. సవితృ సూర్యాయ కోసం దున్నను పంపాడు. మఘా నక్షత్రాలలో ఆవులు బలికించబడ్డాయి, ఫల్గునిలో అవి జతచేయబడ్డాయి. అశ్వినులు, మూడుచక్రాల రథంతో విచారించి వచ్చారు. ఆ సమయంలో మూడవ చక్రం ఎక్కడ ఉంది? యోకును ఎక్కడ పెట్టారు? అందరూ దేవతలు సూర్యాయను మీరే ఎంచుకున్నారని తెలుసుకున్నారు. పూషణు కుమారుడిగా తండ్రిని ఎంచుకున్నాడు. సూర్యాయకు రెండు చక్రాలను బ్రాహ్మణులు ఋతువుల ప్రకారం తెలుసుకుంటారు; కాని మూడవ, గుప్తమైన చక్రాన్ని జ్ఞానులు మాత్రమే తెలుసుకుంటారు. మేము అర్యమన్ను పూజిస్తున్నాము—మిత్రుడిని, వివాహవేద్యుడిని. దోసకాయను దాని కట్టిన దారం నుండి విడదీయినట్లు, ఇక్కడ నుంచి నిన్ను విడదీయుచున్నాను; అక్కడి నుంచి కాదు. ఇక్కడ బాగా బంధించబడి, నశించకుండా, నిన్ను విడదీయుచున్నాను. ఓ ఇంద్రా! నీవు మంచి సంతానంతో ఆశీర్వదించబడ్డావు. వరుుణుని పాశం నుంచి, దయాసంపన్నుడైన సవితృ కట్టిన బంధనాల నుంచి నిన్ను విడదీయుచున్నాను. సత్య గర్భంలో, సత్కర్మలోకంలో, బలం, ఆధారానికి నీవు సుఖంగా ఉండాలి. భగుడు నీ చేతిని పట్టుకొని నిన్ను ఇక్కడికి నడిపించాలి. అశ్వినులు తమ రథంతో నిన్ను తీసుకెళ్లాలి. ఇంట్లో గృహలక్ష్మిగా ప్రవేశించు; సభలో జ్ఞానంగా మాట్లాడు. ఈ ఇంట్లో నీ సంతానం అభివృద్ధి చెందాలి. ఇక్కడ అగ్నిని సంరక్షించు. భర్తతో కలిసిన తర్వాత, వృద్ధాప్యంలో, సభలో జ్ఞానంగా మాట్లాడుము. ఇలా ఈ మహత్తర గాథల్లో, సృష్టి, యజ్ఞం, సోముని రహస్యాలు, సూర్యాయ వివాహ మహోత్సవం—all శాశ్వత ధర్మానికి సాక్ష్యంగా నిలిచాయి.