యజ్ఞంలో, ప్రధాన పురోహితుడు ప్రత్యేక పాత్రను పోషిస్తాడు. ఆయన యజ్ఞపాత్రపై మంత్రాన్ని స్థాపిస్తాడు, దానిని పవిత్ర వాక్యంతో ఆలింగనం చేస్తాడు, మంత్రగానాలతో చుట్టుముట్టుతాడు. ఈ సందర్భంలో, మహా అయవన, రథంతర, మరియు యజ్ఞంలో ఉపయోగించే కప్పి (లాడిల్) ముఖ్యంగా ప్రస్తావించబడతాయి. ఋతువులు వంటకారులుగా ఉంటాయి; ఋతు సంబందిత యజ్ఞక్రియలు అగ్నిని ప్రज్వలింపజేస్తాయి. ఐదు రంధ్రాలున్న యజ్ఞపాత్రను ఘర్మ (వేడి) వేడి చేస్తుంది. బియ్యం ద్వారా, యజ్ఞానికి సంబంధించిన అన్ని లోకాలు సంపూర్ణమవుతాయి. ఈ యజ్ఞపాత్రలో సముద్రం, ఆకాశం, భూమి—ఈ మూడు—పైకి మరియు దిగువకు స్థాపించబడ్డాయి. దేవతలు యజ్ఞానంతరం ఎనభై ఆరు మిగిలిన భాగాలను సిద్ధం చేస్తారు. బియ్యం యొక్క మహిమ గురించి అడుగుతాను; దాని గొప్పతనం అపారమైనది. బియ్యం యొక్క గొప్పతనం తెలుసుకున్నవాడు, దాని విలువను అర్థం చేసుకున్నవాడు, "ఇది చిన్నదని," "ఇది చల్లి వేయలేదు," "ఇది ఏమిటి?" అని అనరాదు. దానిని ఇచ్చేవాడు ఎంత ఇస్తాడో, అంతకు మించి మాట్లాడరాదు. బ్రహ్మజ్ఞులు ఇలా అంటారు: "ఒకరు బియ్యాన్ని బయటకు ముఖం చేసి తింటారు, మరొకరు లోపలికి ముఖం చేసి తింటారు." "నీవు బియ్యాన్ని తిన్నావు; బియ్యం నిన్ను తింది," అని వారు అంటారు. బయటకు ముఖం చేసి తింటే, అతనికి "నీ ప్రాణాలు విడిపోతాయి" అని అంటారు. లోపలికి ముఖం చేసి తింటే, "నీ శ్వాసలు (ప్రాణ-అపాన) విడిపోతాయి" అని అంటారు. అయితే, నేను బియ్యాన్ని తినేవాడిని కాదు, బియ్యం నన్ను తినేది కాదు. బియ్యాన్ని బియ్యంగా మాత్రమే తినాలి. అంతేకాదు, పురాతన ఋషులు, వేరే తలతో బియ్యాన్ని తినమన్నారు. ఆ తలతో, వారు బియ్యాన్ని తిన్నారు. "నీ సంతానం పెద్దవాళ్లు మరణిస్తారు" అని అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; బ్రహస్పతి తలతో తిన్నాను, దానితోనే బియ్యాన్ని పొందాను. ఈ బియ్యం అన్ని అవయవాల్లో, అన్ని జంటల్లో, అన్ని శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు కూడా సంపూర్ణంగా అవయవ, జంట, శరీరాలతో ఉండతాడు. మళ్ళీ, వేరే రెండు చెవులతో తినమన్నారు. ఆ చెవులతో, ఋషులు బియ్యాన్ని తిన్నారు. "నీవు చెవులు కోల్పోతావు" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; ఆకాశ-భూమి చెవులతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; ఇలా తెలిసినవాడు కూడా సంపూర్ణంగా అవయవ, జంట, శరీరాల్లో ఉంటాడు. ఇదే విధంగా, రెండు వేరు కళ్ళతో తినమన్నారు; "నీవు కళ్ళు కోల్పోతావు" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; సూర్య-చంద్ర కళ్ళతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అలాగే. వేరే నోరుతో తినమన్నారు; "నీ సంతానం నోరుతో మరణిస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; బ్రహ్మ నోరుతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే నాలుకతో తినమన్నారు; "నీ నాలుక మరణిస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; అగ్నీ నాలుకతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే పళ్లతో తినమన్నారు; "నీ పళ్ళు పడిపోతాయి" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; ఋతువుల పళ్లతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే ప్రాణాలతో తినమన్నారు; "నీ ప్రాణాలు విడిపోతాయి" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; సప్త ఋషుల ప్రాణాలతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే తాలుతో తినమన్నారు; "రాజసం (రాజ్య వ్యాధి) వస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; మధ్యలో తాలుతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే వెనుక భాగంతో తినమన్నారు; "విజురుగుండలు పడతాయి" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; దినం వెనుక భాగంతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే మెదళ్లతో తినమన్నారు; "నీకు పొలంలో తినడం లేదు" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; భూమి మెదళ్లతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే పొట్టతో తినమన్నారు; "నీకు పొట్ట వ్యాధి వస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; సత్య పొట్టతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే మూత్రాశయంతో తినమన్నారు; "నీకు నీళ్లలో మరణం వస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, దిగువగా తినలేదు; సముద్ర మూత్రాశయంతో తిన్నాను, attained చేసాను. బియ్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. రెండు తొడలతో, బలమైన తొడలతో ఋషులు తినమన్నారు; "నీ తొడలు నశిస్తాయి" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, వెనుకగా తినలేదు; మిత్ర-వరుణ తొడలతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ నైవేద్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. రెండు కాళ్లతో, బలమైన కాళ్లతో ఋషులు తినమన్నారు; "నీకు అలసట వస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, వెనుకగా తినలేదు; త్వష్ట్రు కాళ్లతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ నైవేద్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. రెండు పాదాలతో, బలమైన పాదాలతో ఋషులు తినమన్నారు; "నీకు ఎక్కువ తిరుగుడు వస్తుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, వెనుకగా తినలేదు; అశ్వినీ పాదాలతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ నైవేద్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. రెండు ముందు పాదాలతో, బలమైన ముందు పాదాలతో ఋషులు తినమన్నారు; "పాము నిన్ను చంపుతుంది" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, వెనుకగా తినలేదు; సవితృ ముందు పాదాలతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ నైవేద్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. రెండు చేతులతో, బలమైన చేతులతో ఋషులు తినమన్నారు; "నీవు బ్రాహ్మణుడిని హతముచేస్తావు" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, వెనుకగా తినలేదు; ఋత చేతులతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ నైవేద్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. వేరే ఆధారంతో, బలమైన ఆధారంతో ఋషులు తినమన్నారు; "నీకు ఆధారం లేకుండా, నీవు నశిస్తావు" అన్నారు. నేను లోపల, బయట, వెనుకగా తినలేదు; సత్య ఆధారంతో తిన్నాను, attained చేసాను. ఈ నైవేద్యం అన్ని అవయవ, జంట, శరీరాల్లో సంపూర్ణంగా ఉంది; తెలిసినవాడు కూడా అంతే. ఈ యజ్ఞం బ్రధ్నా యొక్క ప్రాంతం. దీనిని తెలిసినవాడు బ్రధ్నా లోకాన్ని పొందుతాడు, బ్రధ్నా ప్రాంతంలో విశ్రాంతి పొందుతాడు. ఈ నైవేద్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని, ప్రజాపతి ముప్పై మూడు లోకాలను సృష్టించాడు. వాటి అర్థాన్ని తెలుసుకునేందుకు, ఆయన యజ్ఞాన్ని రూపొందించాడు. ఈ విధంగా, యజ్ఞంలో బియ్యం, నైవేద్యం, అవయవాలు, దేవతలు, ఋషులు, మరియు సృష్టి—all interconnected—యజ్ఞాన్ని సంపూర్ణంగా, పవిత్రంగా, విశ్వంలో స్థాపించబడినదిగా చేస్తాయి.