ఈ జగత్తులో మహోన్నతుడు, పరిపూర్ణతతో దూరంగా నివసించువాడు. ఆయనలో లోపం కలిగినపుడు ఆయన క్షీణిస్తాడు. లోకమధ్యంలో ఉన్న ఆ మహాదేవునికి ప్రజల పాలకులు నివాళులు అర్పిస్తారు. ఎక్కడ సూర్యుడు ఉదయిస్తాడో, ఎక్కడ అస్తమించునో, ఆ స్థలం నాకు గొప్పదిగా అనిపిస్తుంది; దానిని మించినది ఏమీలేదు. ప్రస్తుతం, మధ్యంలో, లేదా పురాతన జ్ఞానాన్ని వర్ణించే వారు—అందరూ సూర్యుడిని మొదటిగా, అగ్నిని రెండవదిగా, మూడు రెక్కల హంసను పలుకుతారు. వేగంగా ఎగిరే ఆ హంసకు వెయ్యి రోజుల రెండు రెక్కలు; ఆ హంస ఆకాశంలో విహరిస్తూ, దేవతలను తన హృదయంలో ఉంచుకొని, అన్ని లోకాలనూ దర్శిస్తూ, స్వర్గానికి చేరుతుంది. సత్యంతో పైకి వెలుగుతాడు, పవిత్ర వాక్కుతో క్రిందికి చూస్తాడు; శ్వాసతో అడ్డంగా సంచరిస్తాడు—అందులోనే మహత్తరమైనది స్థాపించబడింది. నీ రెండు అరణిలను (అగ్నిని ప్రవర్తించే కఠినాలు) ఎవరైతే తెలుసుకుంటారో, వాటితో ధనం సంపాదించబడుతుంది. ఆ జ్ఞానిని గొప్పవాడిగా పరిగణించాలి; అతడు మహా బ్రాహ్మణుడిని తెలుసుకోవాలి. ఆదిలో ఆయనకు పాదాలు లేవు, ఆ తరువాత మొదటి ధ్వనిని మోశాడు; నాలుగు పాదాలతో, అనుభవానికి తగినవాడై, భక్ష్యాన్ని తనదిగా చేసుకున్నాడు. అనుభవానికి తగినవాడై, విస్తారంగా భోజనం ఇచ్చాడు; ఎవరు ఆ నిత్య దేవుణ్ణి, పరాత్పరుణ్ణి ఆరాధిస్తారో వారు ఆయనను పొందుతారు. ఆయనను నిత్యుడని అంటారు, కానీ నేడు ఆయన మళ్లీ కొత్తవాడవుతాడు; రాత్రి, పగలు—రెండు వేర్వేరు రూపాలతో పుడతాయి. వంద, వెయ్యి, పదివేలు, కోట్ల కొద్దీ—అతనిలోని భాగాలు లెక్కలేనివి; వాటిని చూసి కొందరు ఆయనను తాకుతారు, అందుకే ఆ దేవుడు ప్రకాశిస్తాడు—ఇదే అది. ఒకడు శిశువు, మరొకడు చిన్నవాడు, ఇంకొకడు కనబడని వాడు; వాటన్నిటికంటే ఎక్కువగా ఆ దేవత నాకు ప్రీతికరమైనది. ఆమె మంగళకరమైనది, వయస్సు లేనిది, మరణవంతుల ఇంట్లో అమృతస్వరూపిణి; ఆమెను పడుకోబెట్టినవాడు, ఆమెను సృష్టించినవాడు, అతడు అలసిపోతాడు. నీవు స్త్రీ, నీవు పురుషుడు; నీవు బాలుడు, నీవు బాలిక; నీవు కర్రతో నడిచే వృద్ధుడు; నీవు జన్మించి, అన్ని దిక్కుల ముఖాలతో ఉంటావు. నీవు వారికి తండ్రివి, కుమారుడివి; నీవు వారిలో పెద్దవాడవు, చిన్నవాడవు. ఒకే దేవుడు మనస్సులో ప్రవేశించి, మొదట జన్మించాడు; అతడు గర్భంలో ఉన్నాడు. పూర్ణత నుండి పూర్ణత ఉద్భవిస్తుంది; పూర్ణత పూర్ణతతో నిండిపోతుంది. అది ఎక్కడినుంచి ప్రవహించిందో నేడు మనం తెలుసుకోవాలి. ఆమె పురాతనమైనది, ఎప్పటికీ కొత్తది, పునఃపునః జన్మిస్తుంది; ఆమెనే అన్నీ అయింది, పురాతనమైనది. మహాదేవి, ఉదయం వెలుగులా ప్రకాశిస్తుంది; ప్రతి ఒక్కరికీ, ఆమెను ఋషి దర్శిస్తాడు. ఆ దేవత పేరు అవిర్వై; ఆమె ద్వారా అన్నీ చుట్టుముట్టబడ్డాయి. ఆమె రూపంతో, ఈ వృక్షాలు ఆకుపచ్చని పూలతో అలంకరించబడ్డాయి. ఆమె దగ్గరవారిని విడిచిపెట్టదు, అయినా దగ్గర ఉన్నవారిని చూడదు. ఈ దేవుని ఆశ్చర్యాన్ని చూడండి: ఆమె మరణించదు, వృద్ధాప్యాన్ని పొందదు. అపూర్వమైనదానిచేత ప్రేరేపించబడి వారు తగిన మాటలు మాట్లాడుతారు; ఎక్కడికైనా వెళ్లినా, మాట్లాడేవారిని మహా బ్రాహ్మణులని అంటారు. దేవతలు, మనుషులు, చక్ర spokes లా ఒకే కేంద్రంలో స్థాపించబడ్డారు; నీతో అడుగుతున్నాను, నీరు పుష్పమా, ఆ స్థానం ఎక్కడ, మాయచేత ఏర్పాటైంది. ఎవరిచేత గాలి వీస్తుంది, ఎవరు ఐదు దిక్కులను కలిపారు; తాము హవిస్సులతో ఉన్నామనుకునే వారు దేవతలు, జలాధిపతులు—వారు ఎవరు? వారిలో ఒకరు భూమిపై ఉంటారు, మరొకరు వాయుమండలంలో సంచరిస్తారు; మరొకరు ఆకాశాన్ని ఇస్తారు, వ్యవస్థాపకుడు; ఇంకొందరు అన్ని దిక్కులను కాపాడుతారు. ఈ సృష్టి అంతా ఎక్కడ బొమ్మగా నూలుతో నిండి ఉందో, ఆ నూలు నూలు తెలిసినవాడు మహా బ్రాహ్మణుడు. నేను ఆ నూలు తెలిసినవాడిని; అందులో ఈ జీవులు నేసబడ్డాయి; నూలు నూలు తెలిసినవాడిని—అందుచేత మహా బ్రాహ్మణుడిని. భూమి, ఆకాశం మధ్యలో, అగ్ని వెలుగుతూ అన్నిటినీ దహించుతుంది; అతడు ఒకే భార్యతో నిలబడ్డప్పుడు, దాని పైన—అక్కడ మాతరిశ్వన్ ఎక్కడ ఉన్నాడు? మాతరిశ్వన్ జలాల్లో ప్రవేశించాడు; దేవతలు జలాల్లో ప్రవేశించారు. మహత్తరుడు ధూళికి ప్రమాణంగా నిలిచాడు, పవిత్రుడు ఆకుపచ్చదానిలో ప్రవేశించాడు. అతడు అమృత గాయత్రీ పైన ఉత్తర దిక్కులో అడుగులు వేసాడు; సామన్ ద్వారా సామన్ తెలిసిన వారు ఆ ప్రాంతాన్ని చూశారు—అది ఎక్కడ? నివాసస్థానం, ధన సంపదల సమాఖ్య, సత్యంగా ధర్మంలో ఉన్న సవితృ దేవుడిలా; ఇంద్రుడు ధన పోటీలో నిలబడలేదు. తొమ్మిది ద్వారాల పద్మం, మూడు గుణాలచేత ఆవరించబడి ఉంది—దానిలో అధిపతి ఆత్మ ఉంటే, బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు దానిని తెలుసుకుంటారు. కోరికలేని, స్థిరమైన, అమృతమైన, స్వయంభూత్వం కలిగిన, సారంతో తృప్తి చెందిన, ఎక్కడినుంచీ లోపం లేనివాడు—ఆయనను మాత్రమే తెలిసినవాడు మరణాన్ని భయపడడు; ఆత్మ స్థిరమైనది, వృద్ధాప్యంలేని, ఎప్పటికీ యవ్వనంతో ఉంటుంది. మన నోరు దుష్టవాక్యాలు పలకకూడదు; వజ్రాయుధం మన ప్రత్యర్థులపై పడాలి. మొదటిది, వందమంది పోషించేది, ఇంద్రుడు ఇచ్చింది, శత్రువులను సంహరించేది, యజ్ఞదారుడి మార్గం. నీ చర్మం యజ్ఞవేదికగా మారాలి, నీ వెంట్రుకలు దర్భగా మారాలి. ఈ కట్టును నేను నీ కోసం తీసుకుంటున్నాను; ఈ శిల నీవై నాట్యం చేయాలి. నీ పిల్లలు అభిషేకకారులు కావాలి; నాలుక శుద్ధి చేయాలి, ఓ అపరాజితా! పవిత్రురాలిగా, యజ్ఞయోగ్యురాలిగా, స్వర్గానికి చేరుకో, ఓ వందమంది పోషించేవాడా! వందమంది పోషించేవాడిని కోరికతో వండేవాడు యోగ్యుడు; అతనికి అన్ని ఋత్వికులు సంతోషించి, తగిన విధంగా ప్రవర్తిస్తారు. యజ్ఞాన్ని చేసి, వందమంది పోషించేవాడిని ఇచ్చినవాడు స్వర్గానికి, దేవతల శాంతమైన లోకానికి చేరుకుంటాడు. సువర్ణప్రకాశంతో యజ్ఞాన్ని చేసి, వందమంది పోషించేవాడిని ఇచ్చినవాడు, ఆకాశ, భూమి, దేవతలలోని అన్ని లోకాలను పొందుతాడు. ఓ దేవతా! నిన్ను కొట్టేవారు, వండేవారు, నీ ప్రజలు—అందరూ నిన్ను కాపాడతారు; మమ్మల్ని భయపడకురా, ఓ వందమంది పోషించేవాడా! దక్షిణదిక్కున వసువులు, ఉత్తరదిక్కున మరుత్గణాలు, వెనుక నుండి ఆదిత్యులు నిన్ను కాపాడుగాక. అగ్నిష్టోమంతో పరుగెత్తు. దేవతలు, పితృదేవతలు, మనుషులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు—అందరూ నిన్ను కాపాడతారు. సాతిరాత్రయాగంతో పరుగెత్తు. వాయువు, ఆకాశం, భూమి, ఆదిత్యులు, మరుత్గణాలు, దిక్కులు—ఇవన్నీ వందమంది పోషించేవాడిని ఇచ్చినవాడు పొందుతాడు.