ఒకప్పుడు, యజ్ఞాన్ని వృద్ధి చేసే మణి, దైవిక కృపను ప్రసాదించినవారికి శ్రేయస్సును ప్రసాదించేవాడు. ఆ శతఫల మణి వారు అధిక్యతను పొందాలని ఆశీర్వదించమని ప్రార్థించబడింది. అగ్ని దేవుడు, సిద్ధంగా ఉంచిన ఇంధనాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించు. యజ్ఞంలో హోతృవేదుడు నిన్ను ప్రగల్భంగా ప్రज్వలించగా, నీలో మేము శుభం, సంతానం, దృష్టి, ధనాన్ని స్థాపించాలనుకుంటున్నాం. ఈ విశ్వంలో, తపస్సు అతని శరీరంలో ఏ భాగంలో ఉంది? సత్యం ఎక్కడ స్థాపితమైంది? ఆచరణ ఎక్కడ ఉంది? విశ్వాసం ఎక్కడ నిలిచి ఉంది? అతని సత్యనిష్ఠ ఏ భాగంలో ఆధారపడింది? అతని ఏ భాగం నుండి అగ్ని వెలుగుతుంది? ఏ భాగం నుండి మాతరిశ్వాన్ వాయువు ఊదుతుంది? చంద్రుడు ఏ భాగం నుండి కొలవబడుతున్నాడు, స్కంభ అనే మహా అవయవాన్ని కొలిచినట్లుగా? భూమి అతని ఏ భాగంపై నిలిచింది? వాయుమండలం ఏ భాగంలో నిలబడి ఉంది? ఆకాశం ఎక్కడ స్థాపించబడింది? పరమ లోకం ఏ భాగంలో నిలిచింది? ప్రయత్నంతో పైకి ఎగిసే అగ్ని ఎక్కడ వెలుగుతుంది? మాతరిశ్వాన్ ఎక్కడ ఊదుతాడు? నదులు ఎక్కడ కలిసిపోతాయి? స్కంభ గురించి చెప్పు—ఆ దేవుడు ఎవరు? పక్షాలు, మాసాలు, సంవత్సరంతో కలిసే కాలాలు—అవి ఎక్కడికి పోతాయి? ఋతువులు, వాటి కాలాలు ఎక్కడికి పోతాయి? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. రోజు, రాత్రి అనే రెండు వయస్సుల, వేర్వేరు రూపాలు ఎక్కడ కలిసిపోతాయి? ప్రవహించే నదులు ఎక్కడ కలిసిపోతాయి? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. ప్రజాపతి అన్ని లోకాలను స్థాపించినవాడు ఎవరిలో స్థిరపడ్డాడు? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. ప్రజాపతి సృష్టించిన ఉన్నత, కనిష్ఠ, మధ్య స్థితులలో స్కంభ ఎంత భాగం ప్రవేశించిందో, ఎంత భాగం బయట మిగిలిందో చెప్పు. భూతకాలంలో, భవిష్యత్తులో స్కంభ ఎంత భాగం ప్రవేశించిందో చెప్పు. ఒక అవయవాన్ని వెయ్యిగా చేసినప్పుడు, అక్కడ ఎంత భాగం ప్రవేశించిందో చెప్పు. మానవులు లోకాలను, కవచాలను, జలాలను, బ్రహ్మను ఎక్కడ తెలుసుకుంటారు? సత్యాసత్యాలు కలిసే స్థలం ఎక్కడ? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. తపస్సు పరాకాష్టకు చేరినప్పుడు, ఆచరణను ఎలా నిలబెట్టుకుంటుంది? సత్యం, విశ్వాసం, జలాలు, బ్రహ్మ—all కలిసే స్థలం ఎక్కడ? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. భూమి, వాయువు, ఆకాశం ఎవరిలో స్థాపించబడ్డాయి? అగ్ని, చంద్రుడు, సూర్యుడు, వాయువు ఎవరిలో నిగూఢంగా ఉన్నారు? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. ముప్పైమూడు దేవతలు ఎవరి అవయవంలో స్థిరపడ్డారు? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. మొదటి పుట్టిన ఋషులు, ఋక్, సామ, యజుర్వేదాలు, మహాభూమి ఎక్కడ స్థాపించబడ్డాయి? ఏకఋషి ఎక్కడ స్థిరపడ్డాడు? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. అమరత్వం, మరణం రెండూ ఎవరి శరీరంలో స్థాపించబడ్డాయి? అతని నాళాలు సముద్రముగా ఉన్నాయంటారు—ఆ దేవుడు ఎవరు? నాలుగు దిక్కులు ఎవరిలో ప్రాధాన్య నాళాలుగా నిలిచాయి? యజ్ఞం ఎక్కడ ముందుకు సాగింది? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. శరీరంలోని బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు పరమేశ్వరుని తెలుసుకుంటారు. పరమేశ్వరుని, ప్రజాపతిని తెలిసిన బ్రాహ్మణులు స్కంభను నిజంగా తెలుసుకుంటారు. వైశ్వానరుడు అతని తల, అంగిరసులు అతని కళ్ళు, యాతవులు అతని అవయవాలు అయ్యారు—ఆ దేవుడు ఎవరు? అతని నోరు బ్రహ్మగా, నాలుక తీపిగల తేనెగా, బుద్ధి విరాట్గా ఉంది—ఆ దేవుడు ఎవరు? ఋక్సాములు అతనిలోనుంచి ఉద్భవించాయి, యజుస్ అతనిలోనుంచి పుట్టాయి, అతని రోమాలు సామవేద గీతాలు, అతని నోరు అథర్వణ్, అంగిరసులు—ఆ దేవుడు ఎవరు? ప్రజలు అస్థిరమైన శాఖను అత్యున్నతంగా భావిస్తారు; మరికొందరు దానిని వాస్తవంగా భావించి పూజిస్తారు. ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు ఎక్కడ స్థాపించబడ్డారు? గతభవిష్యత్తులు, లోకాలన్నీ ఎక్కడ స్థిరపడ్డాయి? స్కంభ ఎవరో చెప్పు. ముప్పైమూడు దేవతలు ఎప్పుడూ కాపాడే ధనాన్ని ఎవరు రహస్యంగా దాచారు? ఆ ధనాన్ని ఎవరు నిజంగా తెలుసుకున్నారు? బ్రహ్మాన్ని తెలిసిన దేవతలు ప్రాచీన బ్రహ్మాన్ని ఎక్కడ పూజిస్తారు? వారిని నేరుగా తెలిసినవాడు బ్రహ్మజ్ఞాని. బృహంత్ అనే దేవతలు అసత్తు నుండి పుట్టారు—ప్రజలు స్కంభ యొక్క ఒక అవయవాన్ని అసత్తుగా అంటారు. స్కంభ సంతానాన్ని సృష్టించి, పురాతనాన్ని విడిచిపెట్టిన చోట—ప్రజలు ఆ పురాతనాన్ని స్కంభ యొక్క ఒక అవయవంగా తెలుసుకుంటారు. ముప్పైమూడు దేవతలు ఎవరి అవయవాన్ని విభజించుకున్నారు? బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవారు ఆ దేవతలను తెలుసుకుంటారు. బంగారు గర్భం అత్యున్నతమైనదిగా, అపూర్వమైనదిగా ప్రజలు తెలుసుకుంటారు; స్కంభ ఆ బంగారాన్ని ప్రపంచంలోకి మొదట ప్రవహించాడు. స్కంభలోనే లోకాలు, తపస్సు, ఋతు—all స్థాపించబడ్డాయి. స్కంభ, నేను నిన్ను నేరుగా తెలుసుకున్నాను—నీ లోపలే ఇంద్రుడు, అన్నీ స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఇంద్రుడిలోనే లోకాలు, తపస్సు, ఋతు—all ఉన్నాయి. ఇంద్రా, నేను నిన్ను నేరుగా తెలుసుకున్నాను—స్కంభలో అన్నీ స్థిరంగా ఉన్నాయి. సూర్యుని నుండి, ఉదయాన్నే, అతడు పేరును పేరుతో పిలిచాడు; అజన్ముడు మొదట జన్మించినప్పుడు, ఆ శబ్దాధిపత్యాన్ని పొందాడు—దానికంటే ఉన్నతమైనది లేదు. పృథ్వి, విశాలమైన మధ్యలోకం, గర్భం ఎవరికైతే చెందాయో, ఆకాశాన్ని తలగా చేసుకున్న అతని, ఆ ప్రాచీన బ్రహ్మకు నమస్కారం. అతని కంటిపాప సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎప్పటికీ పునఃపునః పుట్టే వాడు, అగ్నిని నోరుగా చేసుకున్న అతని, ఆ ప్రాచీన బ్రహ్మకు నమస్కారం. అతని శ్వాస వాయువు, ఆహ్వాసప్రశ్వాసాలు అంగిరసులు, దిక్కులను జ్ఞానంగా చేసుకున్న అతని, ఆ ప్రాచీన బ్రహ్మకు నమస్కారం. స్కంభ ఆకాశాన్ని, భూమిని, విశాల వాయుమండలాన్ని, ఆరు దిక్కులను నిలబెట్టాడు; అన్ని ప్రాణులు ఉన్న ఈ లోకంలో స్కంభ ప్రవేశించాడు. తపస్సు, శ్రమ నుండి పుట్టినవాడు, అన్ని లోకాలలో సమానంగా ఉన్నవాడు, సోమాన్ని సృష్టించినవాడు, ఆ ప్రాచీన బ్రహ్మకు నమస్కారం. వాయువు ఎందుకు స్థిరపడదు? మనస్సు ఎందుకు ఆనందించదు? జలాలు సత్యాన్ని వెతుకుతూ ఎప్పుడూ ఎందుకు నిలవవు? ప్రపంచ మధ్యలో ఉన్న మహాదేవుడు, తపస్సులో స్థిరంగా, జలాల పైభాగంలో ఉన్నవాడు—అతని చుట్టూ, చెట్టుకు శాఖలుగా, అన్ని దేవతలు నిలిచివున్నారు.