ఒక పవిత్ర యజ్ఞ సమయంలో, ఋషులు అగ్నిదేవుని సమక్షంలో నిష్టూరంగా ప్రార్థనలు చేస్తున్నారు. యజ్ఞానికి సంబంధించిన బంధనాలను, పట్టీలను, హార్నెస్లను తీయుతూ, ‘‘ఓ అగ్ని! నీ జ్వాలలు ఎప్పటికీ ఆగకుండా ఇక్కడ వెలిగిపో’’ అని ప్రార్థించారు. అగ్నిని దేవతలకు హవనం అందించే వాడిగా, శక్తులను ధరిస్తూ ఉన్నవాడిగా పూజిస్తూ, ‘‘దేవతా ప్రార్థనతో నిన్ను యజ్ఞానికి జోకుతాను. సంపద, ఆశీర్వాదాలతో ఇక్కడ మాకు ప్రకాశించు. దేవతలకు హవనం అందించేవాడా, మాతో మృదువుగా మాట్లాడుము’’ అని కోరారు. తదుపరి యజ్ఞంలో, ‘‘దేవతలు నువ్వు కోసం నూతన చంద్రదినాన సమాహారంగా ఏర్పరిచిన భాగాన్ని ఉపయోగించి, ఓ విశ్వవ్యాపకుడా! మా యజ్ఞాన్ని రక్షించు. మాకు ధనం, శ్రేయస్సు కలిగించు. ఉత్తమ సంతానాన్ని ప్రసాదించు’’ అని ప్రార్థించారు. ఆ సమయంలో చంద్రుడు ఇలా పలికాడు: ‘‘నేనే ఈ నూతన చంద్రదినం; ధర్మాత్ములు నాలో నివసిస్తున్నారు. దేవతలు, సాధ్యులు, ఇంద్రునితో సహా అందరూ నాలో సమకూర్చారు.’’ రాత్రి సమృద్ధిని తెచ్చే గుణంతో, ధనాన్ని సమకూర్చుతూ, నూతన చంద్రదినాన ధనాన్ని పాలు పిండినట్లుగా ప్రసాదిస్తూ వస్తుంది. ఆ చంద్రునికి హవనం సమర్పిస్తూ, ‘‘నీ ద్వారా మాకు బలాన్ని ప్రసాదించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘నూతన చంద్రదినాన, ఓ విశ్వవ్యాపకుడా! నువ్వే ఈ అన్ని రూపాలను సృష్టించావు. మేము కోరిన కోరికలు నెరవేర్చు. మేము ధనవంతులమవ్వాలని ఆశిస్తున్నాము’’ అని ప్రార్థించారు. పూర్ణ చంద్రుడు వెనుక ముందు సంపూర్ణంగా, మధ్యలో ఉద్భవించి, విజయవంతంగా వెలుగుతుంది. ఆ చంద్రునిలో దేవతలతో కలిసి, పరమానందంగా, ఆకాశపు శిఖరంలో హవనాలతో ఆనందించాలనే ఆకాంక్షను ప్రగటించారు. ‘‘బలవంతుడైన పూర్ణ చంద్రునికి హవనం సమర్పిస్తున్నాము. అతడు మాకు ఎన్నటికీ తగ్గని, పెరుగుతూ ఉండే ధనాన్ని ప్రసాదించాలి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘ప్రాణికర్తా! నువ్వే ఈ అన్ని రూపాలను సృష్టించావు. మేము కోరిన కోరికలు నెరవేర్చు. మేము సంపదలో అధిపతులమవ్వాలని ఆశిస్తున్నాము’’ అని మళ్ళీ ప్రార్థించారు. రాత్రులలో పూర్ణ చంద్రదినమే మొదటిగా యజ్ఞానికి అర్హమైంది. ఇతర రాత్రులను మించిపోయింది. నీకు హవనం సమర్పించే ధర్మజీవులు స్వర్గంలో ప్రవేశించారని వర్ణించారు. రాత్రి, పగలు—ఈ ఇద్దరు సంతానాలు సముద్రాన్ని చుట్టుకుంటూ, తమ మాయతో ముందుకు వెనక్కు కదులుతూ ఆడుకుంటున్నాయ. ఒకటి సమస్త భూతాలను పరిశీలిస్తూ, మరొకటి ఋతువులను క్రమబద్ధీకరిస్తూ, నీవు కొత్తగా పుడతావు. ‘‘ప్రతి రోజు నూతనంగా పుట్టే చంద్రుడా! భోగభాగాలను దేవతలకు పంచుతూ, దీర్ఘాయుష్షును ప్రసాదించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘నీవే సోముని భాగం, యుద్ధాధిపతి; నీ పేరు ‘అపరాపూర్ణుడు’. మాకు సంతానం, ధనంలో లోటు లేకుండా చేయు. నీవే నూతన చంద్రుడు, ప్రత్యక్షమై, సంపూర్ణంగా వెలుగుతున్నావు. నేను కూడా పశువులు, గుర్రాలు, సంతానం, ఆస్తి, ఇల్లు, ధనంతో సంపూర్ణుడనవ్వాలని కోరుతున్నాను.’’ ‘‘ఎవరైనా మమ్మల్ని ద్వేషించినా, మేము ఎవ్వరినైనా ద్వేషించినా, నీ శ్వాసతో వారిని నింపుము. మేము పశువులు, గుర్రాలు, సంతానం, ఇల్లు, ధనంతో నింపబడాలని కోరుతున్నాము.’’ ‘‘దేవతలు, సోమునితో కలిసి ఎవడిని అభివృద్ధి చేస్తారో, అమరులు పోషించేవారిని—ఆయనతో పాటు మమ్మల్ని ఇంద్రుడు, వరుణుడు, బృహస్పతి అభివృద్ధి పరచాలని కోరుతున్నాము.’’ ‘‘ప్రశంసలతో కూడిన, పశువులను తెచ్చే స్తోత్రాన్ని సమర్పిస్తున్నాము. మాకు మంగళకరమైన ధనాన్ని ప్రసాదించండి. ఈ యజ్ఞాన్ని ముందుకు నడిపించండి. నెయ్యి నదులు తీపిగా ప్రవహించాలి’’ అని దేవతలను ప్రార్థించారు. ‘‘ముందుగా అగ్నిని, రాజ్యాన్ని, తేజస్సును, బలాన్ని స్వీకరిస్తున్నాను. నా లో సంతానం, ప్రాణాన్ని, అగ్నిని స్థాపిస్తున్నాను—స్వాహా!’’ అని ఉత్సాహంగా పలికారు. ‘‘ఇక్కడే, అగ్నీ! నా కోసం సంపదను స్థాపించు. పాతపాటికీ నిన్ను దుష్టులు దూరం చేయవద్దు. రాజ్యంతో, నీకు మంచి పరిపాలన కలగాలి. నీ భక్తుడు అలసిపోకుండా నీ కోసం అభివృద్ధి చెందాలి’’ అని కోరారు. అగ్ని ప్రతి ఉదయాన్ని అనుసరిస్తూ, ప్రతి రోజు భూతజ్ఞుడిగా ముందుకు సాగాడు. సూర్యకిరణాలను, ఉదయాలను అనుసరిస్తూ, ఆకాశం, భూమిలో ప్రవేశించాడు. అగ్ని అన్ని ఉదయాలకు ముందుగా వెలిగాడు. సూర్యకిరణాలను అనేక విధాలుగా వ్యాపింపజేశాడు. ఆకాశం, భూమిలో విస్తరించాడు. ‘‘అగ్నీ! నెయ్యి నీదే. మానవుడు నిన్ను నేడు నెయ్యితో ప్రज్వలించాడు. ఆకాశపు కుమార్తెలు నీకు నెయ్యిని తీసుకురావాలి. ఆవులు నీకు నెయ్యిని ప్రసాదించాలి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘నీ బంగారు, పరిమితి గల వాసస్థానం జలాలలో ఉంది, ఓ వరుణా! అక్కడి నుంచి, నీ వ్రతాన్ని పాటించే రాజా, మమ్మల్ని అన్ని బంధనాల నుంచి విడుదల చేయు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘బంధం నుండి బంధానికి, వరుణా, మమ్మల్ని విడుదల చేయు. మేము ‘ఓ జలమా, ఓ వరుణా’ అని పలికినప్పుడు, మమ్మల్ని విడుదల చేయు’’ అని వేడుకున్నారు. ‘‘వరుణా! మా మీద ఉన్న ఎత్తయిన ఉయ్యాలిని తీసివేయు, తక్కువదాన్ని సడలించు, మధ్యదాన్ని విడిపించు. అప్పుడు, నీ ధర్మంలో మేము పాపరహితులుగా, అదితికి చెందాలని కోరుతున్నాము.’’ ‘‘వరుణా! మాకు ఉన్న అన్ని ఉయ్యాలులను, పైవి, కిందివి, నీ ఉయ్యాలులను—all loosen చేయు. చెడు స్వప్నాలు, దురదృష్టాన్ని మమ్మల్ని దూరం చేయు. అప్పుడు మేము సద్గతిని పొందాలని కోరుతున్నాము.’’ ‘‘అప్రతిహతుడైన, జాతవేదసైన, అమరుడైన, మహిమగల అగ్ని, రాజ్యాన్ని నిలిపే వాడా! ఇక్కడ వెలుగు ప్రసరించు. మానవుల్లోని అన్ని వ్యాధులను తొలగించు. మమ్మల్ని ఆశీర్వాదాలతో రక్షించు.’’ ‘‘ఇంద్రా! నీవు బలంతో, శక్తితో జన్మించావు. ప్రజల్లో బలవంతుడవు. శత్రువులను, శత్రుభావాన్ని నీవు పారద్రోలావు. దేవతలకు విస్తారమైన స్థలాన్ని కల్పించావు.’’ ‘‘పర్వతాల్లో సంచరించే భయంకరమైన మృగంలా, దూర ప్రాంతాల నుంచి వచ్చు. బాణాన్ని విల్లుకు అమర్చి, శత్రువులను సంహరించు, విరోధులను చిత్తు చేయు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘దేవతలు జోడించిన, బలాన్ని మోసే, రథాలను జయించే, విరిగని చక్రంతో, యుద్ధంలో వేగంగా పరిగెత్తే తార్క్ష్యుడిని మేము మంగళార్థంగా పిలుస్తున్నాము.’’ ‘‘రక్షకుడైన, సహాయకుడైన, ఎప్పటికీ పిలవబడే, మహా వీరుడైన ఇంద్రుడిని ప్రతి పిలుపులో పిలుస్తున్నాము. దాత అయిన ఇంద్రుడు మాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించాలి’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘అగ్నిలో ఉన్న రుద్రుడికి, జలాల్లో ఉన్నవాడికి, మొక్కల్లో, ఔషధాలలో ప్రవేశించినవాడికి, ఈ లోకాలన్నింటినీ మలచినవాడైన రుద్రుడికి, అగ్నికి నమస్కారం’’ అని అర్చించారు. ‘‘శత్రువా! నీవు శత్రువే; విషమా, మరొక విషంతో కలవకూడదు, ఏకమవ్వకూడదు. అతని నుండి పాము లాగా దూరమవ్వు, అతనిని హతముచేయు’’ అని ఉపదేశించారు. ‘‘దివ్య జలాలను ఆశ్రయించాను; వాటి సారంతో మేము కలిసాము. పాలు తక్కువ కాని అగ్ని వచ్చు; అతన్ని విడిచిపెట్టవద్దు, అతనికి తేజస్సును ప్రసాదించు’’ అని ప్రార్థించారు. ‘‘అగ్నీ! నాకు తేజస్సు, సంతానం, దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించు. దేవతలు, ఇంద్రుడు, ఋషులు నా విద్యుతును గుర్తించాలి.’’ ‘‘ఈ జలాలు చెడు, అపవిత్రతను, మోసం, అబద్ధం, శాపాన్ని తొలగించాలి.’’ ‘‘నీవే ఇంధనం, నీవే హవనం, నీవే వెలుగు. ఆ వెలుగును నాలో స్థాపించు’’ అని కోరారు. ‘‘పాత కాలంలా, దాగి ఉన్నదాన్ని తొలగించు; సేవకుని బలాన్ని అదుపులో పెట్టు.’’ ‘‘ఇంద్రుని సంపదతో అతడు కూడబెట్టినదాన్ని మేము పంచుకుంటాము. వరుణుని వ్రతంతో నీ తేజస్సును తగ్గించాను.’’ ‘‘శాపం పోయినట్టు, స్త్రీలు దురదృష్టం నుంచి విముక్తులైనట్టు, శంకుర మొక్క మూలం విప్పినట్టు, అలాగే బంధనాలు సడలించబడాలి, ఎత్తినవి పడిపోవాలి’’ అని ఉపసంహరించారు. ఇలా, ఋషులు అగ్ని, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, రుద్రుడు వంటి దేవతలను, ప్రకృతిలోని అన్ని శక్తులను, సంపద, ఆరోగ్యం, సంతానం, శాంతి, సంపూర్ణత కోసం, చెడు బంధనాల నుండి విముక్తి కోసం ప్రేమతో, భక్తితో ప్రార్థిస్తూ, యజ్ఞాన్ని విజయవంతంగా కొనసాగించారు.