ஒரு காலத்தில், ஸ்கம்ப என்ற அதிசய தெய்வத்தின் இயல்பை அறிய விரும்பிய முனிவர் ஒருவர், அந்த பரம ரகசியத்தை ஆராய ஆரம்பித்தார். “யார் இந்த ஸ்கம்ப? யாரது வாய்தான் பிரம்மன், யாரது நாக்கு தேனாக இனிமை கொண்டது, யாரது புத்தி விராஜ் என்று சொல்லப்படுகிறது?” என்று அவர் கேட்கத் தொடங்கினார். அந்த ஸ்கம்பனிடமிருந்து தான் ரிக் மந்திரங்கள், யஜுர் மந்திரங்கள் வெளிப்பட்டன. அவனது முடிகள் தான் ஸாம வேத மந்திரங்கள்; அவனது வாயில்தான் அதர்வணும் அங்கிரஸும் நிறைந்துள்ளன. இவை அனைத்தும் ஸ்கம்பனிடமிருந்தே தோன்றின. உலகத்தார், ஒரு பொருளில்லாத கிளையை உயர்ந்ததாக அறிவார்கள்; சிலர் அதையே உண்மையான கிளை என்று கருதி வழிபடுகிறார்கள். ஆதித்யர்கள், ருத்ரர்கள், வசுக்கள் ஆகிய தேவர்கள் நிலைபெற்ற இடமும், கடந்த காலம், எதிர்காலம், எல்லா உலகங்களும் அடங்கிய இடமும் ஸ்கம்பன் தான். இந்த ஸ்கம்பனின் பொக்கிஷத்தை முப்பத்து மூன்று தேவர்கள் எப்போதும் காப்பாற்றுகிறார்கள்; அந்தப் பொக்கிஷம் எது என்பதை யார் அறிவார்? பிரம்மத்தை அறிந்த தேவர்கள், முதன்மை பிரம்மனை வழிபடும் அந்த இடத்தை யார் நேரடியாக அறிவாரோ, அவனே உண்மையில் பிரம்மத்தை அறிந்தவன். இல்லாததிலிருந்து பிறந்த பெரும் தேவர்கள் 'பிரஹந்த்' என அழைக்கப்படுகிறார்கள்; ஸ்கம்பனின் ஒரு அங்கமே அந்த இல்லாதது என்று மக்கள் சொல்கிறார்கள். ஸ்கம்பன் சந்ததிகளை உருவாக்கும்போது, பழையதை விலக்கினான்; அந்த பழையதும் ஸ்கம்பனின் ஒரு அங்கம் என அறியப்படுகிறது. ஸ்கம்பனின் ஒரு அங்கத்தில் முப்பத்து மூன்று தேவர்கள் உடலைப் பிரித்துக்கொண்டார்கள்; பிரம்மத்தை அறிந்தோர் அந்த தேவர்களை உணர்கிறார்கள். மக்கள், பொன்னான கருவை உயர்ந்ததாகவும், ஒப்பில்லாததாகவும் அறிவார்கள்; ஸ்கம்பன் முதலில் அந்த பொன்னைக் கொண்டு உலகில் ஊற்றினான். ஸ்கம்பனில் தான் உலகங்கள், தவம், ஒழுங்கு எல்லாம் உள்ளது; ஸ்கம்பா, உன்னை நேரடியாக அறிகிறேன்—உனக்குள் இந்திரன் உட்பட அனைத்தும் நிலைபெற்றுள்ளன. இந்திரனில் உலகங்கள், தவம், ஒழுங்கு உள்ளன; இந்திரா, உன்னை அறிகிறேன்—அனைத்தும் ஸ்கம்பனில் நிலைபெற்றுள்ளது. ஆதியில் பிறவியற்றவன் தோன்றியபோது, அவன் சூரியனும், உதய காலமும் கொண்டு நாமத்தை அழைத்தான்; அவன் ஒலி எனும் ஆட்சியை அடைந்தான்; அதற்கு மேல் எதுவும் இல்லை. பூமி, விசாலமான அந்தரிக்ஷம், கருவறை—all இவை யாருக்குச் சொந்தம், யார் வானத்தைத் தலையாக எடுத்துக்கொண்டாரோ, அந்த முதன்மை பிரம்மனுக்கு நான் வணங்குகிறேன். யாரது கண் சூரியன், யாரது சந்திரன் எப்போதும் புதிதாகிறது, யாரது வாயாக அக்கினி உருவானது, அந்த முதன்மை பிரம்மனுக்கு வணக்கம். யாரது மூச்சு வாயுவாகும், யாரது உள்உறிஞ்சலும் வெளியுறிஞ்சலும் அங்கிரஸாகும், யாரது ஞானம் திசைகளாகும், அந்த முதன்மை பிரம்மனுக்கு வணக்கம். ஸ்கம்பன் வானையும் பூமியையும் தாங்கினான்; அவர் விசாலமான அந்தரிக்ஷத்தையும், ஆறு திசைகளையும் தாங்கினான்; ஸ்கம்பன் இந்த உலகில் உள்ள உயிர்களுக்குள் நுழைந்தான். துயரமும் உஷ்ணமும் கொண்டு பிறந்தவர், எல்லா உலகிலும் சமமாக இருப்பவர், சோமனை தனியே உருவாக்கியவர்—அந்த முதன்மை பிரம்மனுக்கு வணக்கம். காற்று எதனால் ஓய்வதில்லை? மனம் எதனால் மகிழ்வதில்லை? நீர்கள் எப்போதும் உண்மைத் தேடுதலால் நிலைபெறுவதில்லை? உலகத்தின் நடுவில், தவத்தில் நிலைபெற்றுள்ள அந்த பெருமைமிக்க ஆண்டவரை எல்லா தேவர்களும் மரம் சுற்றிய கிளைகள் போல் சுற்றி நிற்கின்றனர். கை, கால், வாக்கு, செவி, கண்கள் கொண்டு தேவர்கள் எப்போதும் அபிஷேகம் செய்யும், அளவிட முடியாத, அளவிடப்பட்ட ஸ்கம்பன் யார் என்று கூறுங்கள். அவரிடமிருந்து இருள் அகற்றப்படுகிறது; தீமை கொண்டு அழிக்கப்படுகிறது; அவனில் ஒளிகள் மூன்றும், உயிர்களின் ஆண்டவரில் அடங்கியுள்ளன. நீரில் நிற்கும் பொன்னான கம்பியை யார் அறிகிறாரோ, அவரே உயிர்களின் ரகசிய ஆண்டவர். இருவர் நாணலை நெய்து நூல்களை விரித்து, ஆறு கதிர்களை சுழற்றுகின்றனர்; ஒருவர் நூலை முன்னோக்கி இழுக்கிறார், இன்னொருவர் அதை அகற்றவோ முடிவை அடைவதற்கோ முடியவில்லை. அந்த இருவரில் யார் மேலோ என்று எனக்கு தெரியவில்லை; மனிதர் ஒருவரை புகழ்கிறார், ஒருவர் அதை வானில் சுமக்கிறார். இந்த கதிர்கள் வானை தாங்குகின்றன; இசைகளை உருவாக்குகின்றன; இவை அனைத்தும் காற்றுக்காக. கடந்ததும் வரவுள்ளதையும் தாங்கி, வானத்தின் ஒரே ஆண்டவனாக இருப்பவருக்கு வணக்கம். ஸ்கம்பனால் வானும் பூமியும் நிலைபெற்றுள்ளன; உயிரோடும், அசைவோடும், மூச்சோடும், ஸ்கம்பனே இந்த எல்லாவற்றையும் நிரப்பி நிற்கிறான். மூன்று பிள்ளைகள் வெளியே சென்றன; மற்றவர்கள் எல்லா பக்கத்திலிருந்தும் சூரியனுக்குள் நுழைந்தனர்; பரந்தவன், ராஜ்யத்தின் அளவாக நின்று, பொன்னான குதிரைகளுக்குள் நுழைந்தான். பன்னிரண்டு அச்சுகள், ஒரு சக்கரம், மூன்று நாபிகள்—இவை யாரால் அறியப்படும்? அங்கு 360 முள், அறுபது நிலைபெற்றவை. ஆறு ஒன்றாக பிறக்கின்றன, ஒன்று தனியே பிறக்கிறது; அவற்றை தாங்கும் ஒரே பிறந்தவரில் அவை ஓய்வடைய விரும்புகின்றன. தோன்றியதும் மறைந்தும், பழமையான அந்த பெரிய இடத்தில் அனைத்தும் நிலைபெற்று, அசைந்து, மூச்சு இட்டும், தாங்கப்பட்டும் இருக்கின்றன. ஒரு சக்கரம், ஒரு விளிம்பு, ஆயிரம் அச்சுகள்; முன்னும் பின்னுமாக சுழல்கிறது; அதன் பாதியால் எல்லா உயிர்களும் உருவானது—மற்ற பாதி எங்கே சென்றது? ஐந்து இழுப்பவர்களால் இவை இழுக்கப்படுகின்றன; முதன்மை ஒன்று முன்னோக்கி செல்கிறது; அதன் பயணம் தெரியாதது, சென்றதும் தெரியாதது; ஒன்று அருகிலும் இல்லை, மற்றொன்று தொலைவிலும் இல்லை. கரண்டி குறுக்கே, அதன் அடிப்பகுதி மேலே; அதில் பலவகை புகழ் வைக்கப்பட்டுள்ளது; ஏழு முனிவர்கள் ஒன்றாக அமர்ந்து அதன் பெருமையை காப்பாற்றுகின்றனர். முன்னும் பின்னும், எல்லா பக்கங்களிலும், எங்கும் இணைக்கப்பட்டதை வைத்து யாகம் விரிவடைகிறது; இவற்றில் எது அந்த புனிதமான வேதமோ? எதுவும் அசையும், பறக்கும், நிலைபெறும், மூச்சுவிடும், விடாதது, அசைவதோ, திடீரென உருவாகும் எதுவும்—இந்த புவி பல வடிவங்களில் அவனால் தாங்கப்படுகிறது; அனைத்தும் ஒன்றாக இணைகின்றன. தீறும், பல இடங்களில் பரவியுள்ள, எல்லை இல்லாத, ஆனால் எல்லா பக்கங்களிலும் கட்டுப்பட்டவன்—வானத்தின் காவலனாகிய அந்த ஞானி, கடந்ததும் வரவுள்ளதையும் ஆராய்ந்து உலாவுகிறார். உயிர்களின் ஆண்டவர் கருவறையில் மறைந்தும், பல வடிவங்களில் பிறந்தும், தனது பாதியால் உலகத்தை உருவாக்கி விட்டான்; மற்ற பாதி எது என்பதை யார் அறிவார்? அவன் நீரை மேலே எடுத்துச் செல்கிறான், ஒரு கலசம் கொண்டு எடுத்தது போல்; அனைவரும் கண்களால் அவனைப் பார்க்கிறார்கள், ஆனால் மனதால் அறிய முடியவில்லை. இவ்வாறு, ஸ்கம்பன் என்ற பரம்பொருள் எல்லாவற்றிலும் நுழைந்து, அனைத்தையும் தாங்கி, அனைத்திலும் ஒளியாய், உயிராய், ஒழுங்காய், தவமாய், இசையாய், இயக்கமாய், உண்மையாய் நிறைந்திருக்கிறான். அவன் தான் எல்லாவற்றின் ஆதாரமும், எல்லாவற்றின் முடிவும். அவனையே அறிந்தோர் உண்மையில் பிரம்மத்தை அறிந்தவர்களாகி, அந்த ரகசிய உலகத்தின் உள்ளார்ந்த ஞானத்தை அடைகிறார்கள்.