यम्या भ्रातरं प्रति समुपेत्य पप्रच्छ—किं भ्राता यदि सः असहायः भवति? किं स्वसा यदि सा दुःखभागिनी जायते? यदि अहं अत्र पापं कृतवती, तर्हि तत् मया एव भोक्तव्यम्; त्वं स्वशरीरेण मम शरीरं रक्ष। यमः प्रत्युवाच—अत्र अहं तव रक्षकः नास्मि, हे यमि, न च मम शरीरं तव सह संयोजितम्; त्वं अन्येन सह रमस्व, न भ्रात्रा, हे शुभे, एषा इच्छा तव भ्रातुः नास्ति। यम्या पुनरुवाच—न अहम् अपि तव शरीरं संयोजयेयम्; भगिन्याः समीपगमनं पापं इति जनाः वदन्ति; मम नास्ति एषा भावना, न एषा इच्छा, यः भ्राता भगिन्या सह शेयात्। सा दुःखिता यमं पुनरभाषत—हा, हा, यम! न अहं तव मनः न च हृदयं प्राप्तवती; अन्यया कन्यया, या तव सहचर्या जात्या सह युक्ता, त्वं आलिङ्गितः, यथा लता वृक्षं आलिङ्गति। यमः पुनरुवाच—अन्या कन्या, हे यमि, त्वां संगमे आलिङ्गति, यथा लता वृक्षं परिष्वजति; तस्या मनः त्वां कामयेत, तव मनः अपि ताम्; युवयोः मध्ये समञ्जसम् आस्थापय। ऋषयः त्रयो वेदाः प्रकल्पयन्, ते बहुधा रूपाणि चैकं सर्वदर्शिनं विवेकम् अपश्यन्; आपः, वायवः, ओषधयः—एते सर्वे एका लोके प्रतिष्ठिताः। वृषा शक्त्या दिव्याः आपः महते पयः दुग्धवान्; अदितेः शक्तिमान् अपराजितः पुत्रः; वरुणः सर्वं वेद, प्रज्ञया; सः ऋतून् यथार्हं पूजयति। गन्धर्व्या च स्त्री च, नदीस्वनेन अस्माकं मनः रक्षेताम्; इच्छितानां मध्ये अदितिः अस्मान् स्थापयतु; भ्राता ज्येष्ठः प्रथमं वदति। सा ज्योतिष्मती, पुण्या, यशस्विनी, मनोः कृते प्रकाशं वहन्ती, उत्तिष्ठति; जाग्रतः अनुयायिनः अग्निं होतारं जनयन्ति। तदा सः तेजस्वी, प्राज्ञः बिन्दुः, बलवान् श्येनः, यज्ञे प्रकाशते; यदा साधवः अग्निं श्रेष्ठं होतारं वरण्ते, तदा प्रज्ञा जायते। सः सदा प्रमुदितः, यथा यवः हविषा पुष्टः, अग्निः मानवानां स्वयंजः होताऽस्ति; प्रेरितः स्तोत्रं जपति, तदा त्वं बहुधा दानानि समृद्धानि वहसि। पितरः जाग्रयन्तु, वरः आगच्छति; सः सौभग्यं इच्छति, रमणीं हृदये स्पृशति; अग्निः यज्ञे विवेक्तुः, निरीक्षते; शक्तिमान् प्रेरयति, चेतः चिन्तया कम्पते। यः कश्चन मर्त्यः तव अनुग्रहम् अग्नि, वीर्यस्य पुत्र, स्तौति, सः दूरस्थः अपि श्रूयते; सः अश्वैः पोषणं वहन्, दिवान्यः दिनानि रक्षया शोभयति। अग्ने, गृहं, आसने च अस्मान् शृणु; स्वर्गत्वस्य शीघ्रं रथं योजय; देवकन्ये उभे लोके अस्मान् आनय; वयं देवात् न दूरं स्याम। यदा सभा एषा समुत्थिता, अग्ने, देवेषु देव, पूज्य, यद्यद् वित्तं त्वं ददासि, स्वयंजः, तस्मात् अस्मान् अत्र महदंशं ददातु। अग्निः सर्वाः उषसः अन्वगच्छत्; सः प्रथमः, जातिविद्, अहः अन्वगच्छत्; सूर्यस्य रश्मीन्, उषसः, गगनं पृथिवीं च प्रविश्य। अग्निः सर्वाः उषसः प्रकाशयामास; सः प्रथमः, जातिविद्, दिनानि प्रकाशयामास; सूर्यस्य बहून् रश्मीन् प्रसार्य, द्यावापृथिव्यौ व्याप्तवान्। द्यावापृथिव्यौ आदौ सत्येन प्रसिद्धे, सत्यम् उक्त्वा; यदा देवः मर्त्यान् उपासयति, सः होतारं उपविशत्, प्राणं वहन्। देवः, सत्येन देवान् अतिक्रान्त्वा, प्रथमः, प्राज्ञः, यज्ञं वहति; धूमकेतुः, दीप्तः, शुचिः, सौम्यः, नित्यः, वाचि श्रेष्ठः। आपः, घृतपृष्ठे, वृद्ध्यर्थं वः स्तौमि; द्यावापृथिव्यौ, शृणुतं, उभे लोके; यदा देवाः दिवा जीवितस्य मार्गं अन्विष्यन्, पितरः अस्मान् मधुना पुनन्तु। अमृतं देवस्य, या गाव्यं जातं पृथिव्याम्, तया त्वं स्थायसे; सर्वे देवाः तव यज्ञवाचं अन्वियन्ते, यदा दिव्यं घृतं दुहसि। कः नः राजा, कदा आगमिष्यति? कं व्रतम् अकुर्म, कः जानाति? मित्रः अपि यजमानः देवान् आह्वयति; स्तोत्रं न याति, तथापि बलं अस्ति। दुष्टबुद्धिः अत्र अमृतत्वस्य नाम्नः दूरं भवतु, लक्षणैः भूषितः, रूपान्तरितः; अग्ने, यः यमं शुभबुद्ध्या चिन्तयति, तं शीघ्रं रक्ष, न विचलय। यस्यां पितरः सभायाम् आनन्दन्ते, विवस्वतः आसने प्रतिष्ठिताः; सूर्ये प्रकाशं स्थापयामासुः, तस्य चाभितः सदा चलन्ति रश्मयः। यस्मिन् देवाः चिन्तयन्ति, तस्य अधः न विद्म; मित्रः, अर्यमन्, सविता, वरुणः अत्र अस्मान् अनघान् वदन्तु। मित्राणि, वज्रिणम् इन्द्राय प्रार्थनां याचामहे; वीर्यवन्तं, महाबलिनं स्तौमः। त्वया, वृत्रहन्, यशः लब्धम्; वृत्रवधेन त्वं ख्यातः; दानैः त्वं, महाभाग, भक्तान् अतिक्रान्तवान्। यथा हलः, त्वं न विश्राम्यसि पृथिव्यां सञ्चरन्; महान् वातः अत्र अस्मान् भूमौ वातु; मित्रः, वरुणः, अग्निः संयुक्ताः, वनं न दहन्तु। प्रशंस्यं, गूढं, जनानां राजानं, भीमं, घोरदण्डिनं स्तौमः; स्तुतः, हे रुद्र, भक्ताय प्रसन्नः भव; अन्ये, न वयं, तव सेनया निपातिताः भवन्तु। यजमानः सरस्वतीं आह्वयति; यज्ञे, प्रयत्ने, सरस्वतीं आह्वयन्ति; पुण्यकर्माणः सरस्वतीं आह्वयन्ति; सा सरस्वती यजमानाय वाञ्छितं वरं ददातु। पितरः सरस्वतीं आह्वयन्ति, ये दानैः यज्ञं सेवन्ते; एते समिदुपविष्टाः, प्रमोदन्ते; हे अनघे, अस्मभ्यं अन्नं ददातु। सरस्वती, रथयुता, स्तोत्रैः स्वबलैः च प्रमोदिता, पितृभिः सह; अत्र यजमानाय सहस्रशः अन्नं धनं च ददातु। अधस्तात्, उपरिष्टात्, मध्ये च पितरः, सोमपाः, उत्थायन्ताम्; ये प्राणेन गता, अनघा, सत्यवेदिनः—ते पितरः हविषि अस्मान् रक्षन्तु। अहं पितॄणां धीराणां, विष्णोः अपत्यस्य च पादस्य ज्ञानं प्राप्तवान्; ये समिदुपविष्टाः, स्वेन बलिना सोमे रमन्ते, ते पितरः अत्र सुमनसः आगच्छन्तु। नमः अद्य पितृभ्यः—ये पूर्वाः, ये परे, ये गताः; ये पृथिव्यां प्रतिष्ठिताः, ये च सुविभक्तेषु दिशः वर्तमानाः। मातलिः काव्यैः सह, यमः अंगिरोभिः, बृहस्पतिः ऋक्वभिः समृद्धः; ये देवैः बलीकृताः, ये च देवाः—ते पितरः हविषि अस्मान् रक्षन्तु। एतत् वास्तवतः मधुरम्, एतत् मधुयुक्तम्, एतत् बलवत्, एतत् रसनापूर्णम्; यः एनं पिबति, हे इन्द्र, सः संग्रामेषु न जय्यः। यो दूरं गतः, महान्तं मार्गं अतीत्य, नानापथानि अन्विष्य, तं यमं राजानं, जनानां संहर्तारं, विवस्वतः पुत्रं हविषा पूजय। यमः प्रथमं अस्माकं मार्गं अन्वविन्दत्; एषः देशः न अपहर्तव्यः; यत्र अस्माकं पितरः, प्रेताः, गच्छन्ति, ये ऋतेन जाताः, तेनैव मार्गेण। पितरः समिदुपविष्टाः, समीपं सहायैः आगच्छन्तु; एतेषां कृते एतानि हविंषि समर्पितानि—स्वीकुरुत; सुमनसः आगच्छन्तु, अस्मभ्यं आरोग्यं पवित्रता च ददातु।